我们可以从身边的小事做起，关心艾滋病患者。就像恩科西在患病期间还关心和他一样患病的儿童一样，我们也可以用爱去拥抱艾滋病患者。一个温暖的眼神、一句问候，都可能给他们带来力量。
ئەيدىز بىمارلىرىغا كۆيۈنۈش ئەيدىزگە ئورتاق تاقابىل تۇرۇش
ئەمەلىيەتتە، ئەيدىز كېسىلىنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ! بۈگۈن تەھرىر بىلەن بىرگە «ئەيدىز كېسىلى»بىلىملىرىنى چۇشۇنۇپ ، بىرلىكتە ئەيدىز بىمارلىرىغا كۆڭۈل بۆلۈپ، ئەيدىز كېسىلىگە ئورتاق تاقابىل تۇرايلى
ئەيدىز تونۇشتۇرۇش
ئەيدىز كېسىلى زىيىنى كۈچلۈك بولغان يۇقۇملۇق كېسەل بولۇپ، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشتىن كېلىپ چىققان. ئەيدىز بىر خىل ئادەم بەدىنىنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسىغا ھۇجۇم قىلالايدىغان ۋىرۇس. دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتىنىڭ ئىستاتىستىكا قىلىشىچە، پۈتۈن دۇنيا مىقياسىدا ئەيدىز بىمارلىرىنىڭ سانى يەنىلا سەل قاراشقا بولمايدىكەن. جوڭگودا ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ، كونترول قىلىش خىزمىتىمۇ ئىزچىل خىرىسقا دۇچ كەلدى . ئەيدىز بىمارلىرىنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسى تەدرىجىي بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرايدۇ، ئۇلار ئاسانلا ھەرخىل كېسەللىكلەر بىلەن يۇقۇملىنىدۇ ھەمدە نۇرغۇن بىمارلار بەدەن ۋە پىسخىكىنىڭ قوش ئازابلىرىغا ئۇچراپ، ھاياتىنىڭ سالامەتلىكى ئېغىر تەھدىتكە ئۇچرايدۇ
ئەيدىزنىڭ تارقىلىش يولى
- جىنسىي يول ئارقىلىق تارقىلىش
بۇ ئەيدىزنىڭ ئەڭ ئاساسلىق تارقىلىش يوللىرىنىڭ بىرى . بىخەتەر بولمىغان جىنسىي قىلمىشلار، مەسىلەن قوغداش تەدبىرى بولمىغان جىنسىي مۇناسىۋەت (ئوخشاش جىنىس ۋە يات جىنىسلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ) ئەيدىز كېسىلى بىلەن يۇقۇملىنىش خەۋپى زور دەرىجىدە ئاشىدۇ. شۇڭا بىخەتەرلىك قاپچۇقىنى توغرا ئىشلىتىش ئىنتايىن مۇھىم. بىخەتەرلىك قاپچۇقى ئەيدىز كېسەللىكىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىپلا قالماي، يەنە ئۈنۈملۈك ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىدۇ. خۇددى شۇ جۇملىدە ئېيتىلغاندەك: «بىخەتەرلىك قېپى توغرا ئىشلىتىپ، ئەيدىز ۋە جىنسىي كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش »
- قان ئارقىلىق تارقىلىش
ئورتاق شپىرىس بىلەن زەھەر چېكىش قاندا ئەيدىزگە تارقىلىشنىڭ خەتەرلىك ھەرىكىتى. زەھەر چەككۈچىلەر ھەمىشە بۇلغانغان شىپرىسنى ئورتاق ئىشلەتكەنلىكتىن ئەيدىز كېسىلى بىلەن يۇقۇملىنىدۇ. ئۇنىڭدىن باشقا، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن بۇلغانغان قان ياكى قان ياكى قان بۇيۇملىرىنى كىرگۈزۈش، قاتتىق دېزىنفېكسىيە قىلىنمىغان ئوپېراتسىيە ئۈسكۈنىلىرىنى ئىشلىتىش قاتارلىقلارمۇ يۇقۇملىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن ئىكەن. بۇ بىزنى زەھەردىن يىراق تۇرۇپ، داۋالاش ھەرىكىتىدە ئىشلىتىلىۋاتقان قان بۇيۇملىرىنىڭ بىخەتەرلىكى، داۋالاش سايمانلىرىنى مۇنتىزىم دېزىنفېكسىيە قىلىشقا كاپالەتلىك قىلىشىمىزنى ئەسكەرتىدۇ. مەسىلەن، «زەھەرنى رەت قىلىپ، ھاياتنى قەدىرلەپ، ئەيدىز ۋە جىنسىي كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش »
- ئانىدىن بوۋاققا تارقىلىش
ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان ئانىلار ھامىلىدار، تۇغۇت ۋە ئېمىتىش جەريانىدا ۋىرۇسنى بالىسىغا تارقىتىپ قويۇشى مۇمكىن. بىراق ئۈنۈملۈك ئانا-بالىلارنى توسۇش تەدبىرى ئارقىلىق ئانىلار بىلەن بوۋاقنىڭ تارقىلىش خەتىرىنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ
ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى ئۇسۇل
- بىلىملەرنى ئومۇملاشتۇرۇش
ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش بىلىملىرىنى ئۆگەنگەندە، بۇنداق قىلغاندا ئۆزىنىڭ سالامەتلىكىگە كاپالەتلىك قىلغىلى بولۇپلا قالماي، يەنە پۈتۈن ئائىلىنىڭ سالامەتلىكىگە كاپالەتلىك قىلغىلى بولىدۇ. بىلىم دېمەك كۈچ دىمەك، ئەيدىزنىڭ تارقىلىش يوللىرى، ئالدىنى ئېلىش ئۇسۇلى قاتارلىقلارنى چۈشىنىش ئارقىلىق، كۈندىلىك تۇرمۇشتا ئەيدىزدىن تېخىمۇ ياخشى مۇداپىئەلىنەلەيدىغان قىلالايمىز. :« ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش بىلىملىرىنى ئۆگىنىپ، پۈتۈن ئائىلىدىكىلەرنىڭ سالامەتلىكىگە كاپالەتلىك قىلىش كېرەك »
- ساغلام تۇرمۇش ئۇسۇلى
ئۆزىنى پاكىز تۇتۇش ئۆزىنى سۆيۈش، ساغلام جىنسىي قاراش ۋە جىنسىي ھەرىكەتنى ساقلاش ياشلارغا نىسبەتەن ئېيتقاندا، بىردەملىك ھاياجانلىنىش سەۋەبىدىن ساغلاملىق خەۋپ-خەتىرىگە سەل قارىماسلىق، ئەر-خوتۇننىڭ سادىق مۇھەببىتىنى ئىشقا ئاشۇرۇش كېرەك، "كۆپرەك ئويلىنىش، ئازراق ھاياجانلىنىش، ئەر-خوتۇن سادىق بولۇش، ئەيدىزگە پۇرسەت يارتىپ بەرمەسلىك كىرەك. سىرتقا چىقىپ ئىشلەمچىلىك قىلىدىغان دوستلارمۇ دىققەت قىلىشى كېرەككى، سىرتقا چىقىپ ئىشلەمچىلىك قىلىش ئاسان ئەمەس، ئەيدىزدىن يىراق تۇرۇشنى ئۇنتۇپ قالماڭ.
زەھەردىن يىراق تۇرۇپ، ئورتاق ئىشلىتىلىدىغان شىپرىس قاتارلىق خەتەرلىك قىلمىشلاردىن ساقلىنىش كېرەك. زەھەر ئادەمنىڭ بەدىنى ۋە ئىرادىسىنى ۋەيران قىلىپلا قالماي، يەنە ئەيدىز قاتارلىق كېسەللىكلەرنىڭ تارقىلىش خەۋپىنى ئېلىپ كېلىدۇ
- تەكشۈرۈش ۋە مەسلىھەت سوراش
ئەگەر خەتەرلىك قىلمىشلار يۇز بەرسە، مەسىلەن بىخەتەر بولمىغان قىلمىشلار ياكى شىپرىسنى ئورتاق ئىشلەتكەن بولسا، تەشەببۇسكارلىق بىلەن ئەيدىزدىن مەسلىھەت بېرىپ تەكشۈرتۈش كېرەك. بۇ ئۆزىگە پايدىلىق قىلمىش، «ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىپ، تەشەببۇسكارلىق بىلەن مەسلىھەت سوراپ، تەكشۈرۈش كېرەك. تەكشۈرۈش ئاپپاراتلىرى تەكشۈرگۈچىلەرنىڭ ئۇچۇرىنى قاتتىق مەخپىيەتلىكنى ساقلايدۇ، مەسىلەن، "ئەيدىز كېسىلى بىلەن يۇقۇملانغانلىقىدىن گۇمانلىنىپ قالسا، كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش مەركىزىگە بىرىپ تەكشۇرتسە مەخپىيەتلىكنى ساقلايدۇ
ئەيدىز بىمارلىرىغا كۆيۈنۈش
- كەمسىتىشنى يوقىتىش
ئەيدىز بىمارلىرى كېسەلنىڭ زىيانكەشلىككە ئۇچرىغۇچىسى، ئۇلار بىزنىڭ چۈشىنىشىمىز ۋە قوللىشىمىزغا مۇھتاج. كۈندىلىك تۇرمۇش ئۇچرىشىش، مەسىلەن بىللە تۇرمۇش كەچۈرۈش، خىزمەت قىلىش، ئۆگىنىش قاتارلىقلاردا ئەيدىز بىلەن يۇقۇملانمايدۇ. ھالبۇكى، نۇرغۇن ئەيدىز بىمارلىرى تۇرمۇشتا كەمسىتىشكە ئۇچرىماقتا، بۇ خىل كەمسىتىش ئۇلارغا غايەت زور پسىخىكىلىق بېسىم ئېلىپ كەلگەن. بىز كۆپچىلىكنى ئەيدىز بىمارلىرىغا كۆڭۈل بۆلۈپ، ئاسرىشقا، ئۇلارغا ئازادە تۇرمۇش مۇھىتى يارىتىشقا مۇراجىئەت قىلىمىز. «ئەيدىز بىلەن يۇقۇملانغانلارغا كۆڭۈل بۆلۈشنى قوللايمىز، ئۇلار كېسەلنىڭ زىيانكەشلىكىگە ئۇچرىغۇچىلار»
- غەمخورلۇق قىلىش
بىز ئەتراپىمىزدىكى كىچىك ئىشلاردىن باشلاپ، ئەيدىز بىمارلىرىغا كۆڭۈل بۆلسەك بولىدۇ. ئەيدىزكىسىلى بولۇپ قالغان مەزگىلدە يەنە ئۇنىڭغا ئوخشاش كېسەل بولۇپ قالغان بالىلارغا كۆڭۈل بۆلگەندەك، بىزمۇ مۇھەببەت ئارقىلىق ئەيدىز بىمارلىرىنى قۇچاقلىساق بولىدۇ. ئىللىق كۆز، بىر ئېغىز ھال سوراش ئۇلارغا كۈچ ئېلىپ كېلىشى مۇمكىن
