«مېي» ئىشتۇ؟ ئىش بار! بۇ «زەھەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش» ھۇجۇمى تېز ئىسىڭىزدە تۇتىۋىلىڭ
« سىفلىس زادى بىزدىن يىراقمۇ؟»
« مۇداپىئەلىنىشنى بىلمەيدىغانلارنىڭ خەتىرى مەڭگۈ يېقىن.»
يېقىندا ياپونىيەدە سىفلىس ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلارنىڭ سانى يىلدىن يىلغا كۆپىيىپ، يەنە بىر قېتىم قىززىق نۇقتىغا چىقتى. خەۋەرلەرگە قارىغاندا، ياپونىيەدە سىفلىس ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلارنىڭ سانى يېقىنقى يىللاردىن بۇيان ئىزچىل يۇقىرى سەۋىيىدە تۇرى كىشىنى تېخىمۇ قايمۇقتۇرىدىغىنى ھەتتا بەزىلەرنىڭ " سىفلىس ۋىروس تەكشۇرۇش نەتىجىسىنى " ئاشكارلاپ ھەمدە كۆرەڭلەپ كەتكەنلىكى – بۇ خىل " ئالاھىدە مەشغۇلات " ھەقىقەتەن كىشىنى ئەندىشىگە سالىدۇ
قىزىق نۇقتا نۇقتىلىرىنى قاراپ تۇرغىلى بولىدۇ، لېكىن ساغلاملىق ئۇنىڭغا ئوخشىمايدۇ. بۈگۈن بىز:
سىفلىس دېگەن «كونا رەقىب» نېمە ئۈچۈن قايتا پەيدا بولىدۇ؟ بىز قانداق مۇداپىئەلىنىشىمىز كېرەك؟ توغىرسىدا تەھلىل ئىلىپ بارىمىز
01
سىفلىسنى تونۇش: بۇ «نىقابلىنىش ئۇستىسى»
ئۇ نېمە سىفلىس ۋىروسى بولسا سىفلىس بۇرمىسىمان تەنچىسى كەلتۈرۈپ چىقارغان بىر خىل ئاستا خاراكتېرلىك تارقىلىشچان كېسەل، ئۇنىڭ " ھىيلىگەر" يېرى ئىنتايىن كۈچلۈك يوشۇرۇنۇش ۋە نىقابلىنىش ئىقتىدارىدا. يۇقۇملانغاندىن كېيىن ، ئوتتۇرا ھېساب بىلەن ئۈچ ھەپتىدىن تۆت ھەپتىگىچە يوشۇرۇنۇش مەزگىلى بولىدۇ ، بۇ چاغدا سىز ھېچقانداق سەزمەسلىكىڭىز مۇمكىن ، بىراق ئۇ جىنسىي ئۇچرىشىش ( ئەڭ ئاساسلىق يول ) ، قان ۋە ئانىلار-بوۋاقتىن ئىبارەت ئۈچ خىل ئۇسۇل ئارقىلىق تارقىلىدۇ
ئۇنىڭ « ئۆزگىرىشچان كىيىملىرى »سىفلىس كېسەللىك مۇساپىسى ئۇزۇن، كېسەللىك ئالامەتلىرى ئۆزگىرىشچان، ئاسانلا سەل قارالىدىغان ياكى ئاسانلا خاتا دىئاگنوز قويۇلىدۇ
- بىرىنچى باسقۇچلۇق سىفلىس( يۇقۇملانغاندىن كېيىن تەخمىنەن 3 - 4 ھەپتە ):
ئاستى قاتتىق بەزسىمان قوقاق پەيدا بولۇش، جىنسىي ئەزا، مەقەت يولى ياكى ئېغىز بوشلۇقى قاتارلىق جايلاردىكى ئاغرىقسىز جاراھەت پەيدا بولۇپ، يۇمشاق سۆڭەككە ئوخشايدۇ. داۋالانمىغان تەقدىردىمۇ، ئۈچ- سەككىز ھەپتىدە ئۆزلۈكىدىن ساقىيىدۇ، لېكىن بۇ ساقىيىش ئەمەس. بەلكى بۇرمىسىمان تەنچىنىڭ قانغا كىرىپ، ئىككىنچى باسقۇچقا تەرەققىي قىلغانلىقىنىڭ سىگنالى
- ئىككىنچى باسقۇچلۇق سىفلىس ( قاتتىق قوقاق غايىپ بولغاندىن كېيىن ) :
بۇرمىسىمان تەنچە پۈتۈن بەدەنگە تارقىلىلىدۇ
- پۈتۈن بەدەندە ئاغرىمايدىغان تەمرەتكە پەيدا بولىدۇ ( بولۇپمۇ قول ئالقان ، پۇت ئاستى )
- قىزىش، باش ئاغرىش، لىمفا تۈگۈنى ئىششىپ قېلىش قاتارلىق «تارقىلىشچان زۇكام» ئالامەتلىرى
- چاچ چۈشۈش، بوغۇم ئاغرىشى مۇمكىن
بۇ كېسەللىك ئالامەتلىرىمۇ ئۆزلىكىدىن يوقاپ كېتىشى مۇمكىن، يوشۇرۇن مەزگىلگە كىرىدۇ(قان تەكشۈرۈش يەنىلا مۇسبەت،لىكىن يۇقۇملىنىشچانلىقى بار)
- ئۈچىنچى باسقۇچلۇق سىفلىس ( يۇقۇملىنىپ نەچچە يىل ياكى تېخىمۇ ئۇزۇندىن كېيىن)
داۋالانماي تۇرۇپلا، قىسمەن بىمارلار ئاخىرقى باسقۇچقا بېرىپ، بۇرمىسىمان تەن يۈرەك، چوڭ مېڭە، نېرۋا قاتارلىقلارغا ئېغىر زىيان يەتكۈزۈپ، قايتىلانغىلى بولمايدىغان ئاقىۋەتنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ ھەتتا ھاياتىغا خەۋپ يەتكۈزىدۇ
نېمىشقا چوقۇم ئەھمىيەت بېرىش كېرەكسىفلىس دەسلەپكى مەزگىلدە (1-، 2-باسقۇچ ۋە دەسلەپكى يوشۇرۇنۇش) پۈتۈنلەي ساقايتىدۇ،
ئالدى بىلەن پېنىتسىللىننى ئۆلچەملىك داۋالاشنى تاللايدۇ. داۋالانغاندىن كېيىن ئالاھىدە ئانتىتېلا ئۇزۇن مۇددەت مۇسبەت بولسىمۇ، پەقەت ئالاھىدە بولمىغان ئانتىتېلاغا ئۆزگەرتىلسە ياكى تېمىتىش دەرىجىسى تۆۋەن سەۋىيەدە مۇقىملاشسىلا، يەنى كىلىنىكىلىق داۋالاپ ساقايتىشقا ۋەكىللىك قىلىدۇ.
ھەقىقىي قورقۇنچلۇق يېرى شۇكى ، " سۆرەش " ۋە " يوشۇرۇش " دۇنيا مىقياسىدا ئۇنىڭ قوزغىلىش نىسبىتىنىڭ ئۆرلىشى جىنسىي قاراشنىڭ ئۆزگىرىشى ، ئىجتىمائىي ئالاقە شەكلىنىڭ ئۆزگىرىشى ۋە مۇداپىئەلىنىش ئېڭىنىڭ بوشىشى بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك . ئۇ بىزدىن ئانچە يىراق ئەمەس
02
ئىلمىي مۇداپىئەلىنىش: يېقىنلىققا «بىخەتەر قۇلۇپ» قوشۇپ قويۇش
ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىش قاپچۇقى كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە تاسادىپىي ھامىلدار بولۇشنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى ھالقىلىق قورال، ئەمما چوقۇم توغرا ئىشلەتكەندىلا ئەڭ ياخشى ئۈنۈمنى جارى قىلدۇرغىلى بولىدۇ.
لاياقەتلىك ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىش قاپچۇقىنى توغرا ئىشلەتكەندە، سىفلىس، ئەيدىز، ھۆل كېسەللىك قاتارلىق كېسەللىكلەرنىڭ تارقىلىش خەۋپ-خەتىرىنى كۆرۈنەرلىك تۆۋەنلىتىدۇ، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا يۇقىرى ئۈنۈملۈك ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىش رولىنى ئوينايدۇ. ئۈچ مۇھىم نۇقتىنى ئېسىڭىزدە چىڭ تۇتۇڭ:
- ھەر قېتىم ئىشلىتىش: قانداق ئەھۋالدىن قەتئىينەزەر، چوقۇم ئىشلىتىش كېرەك
- پۈتۈن مۇساپىدە توغرا تاقاش: ھەركەت باشلىنىشتىن بۇرۇن تاقىۋېلىڭ، ئاخىرلاشقاندىن كېيىن ئېھتىيات بىلەن ئېلىۋېتىڭ
- ئۇسۇل توغرا بولۇش: مۇۋاپىق رازمېرنى تاللاش، تاقىغاندا ئالدى قىسىمدىكى ھاۋانى قىستىۋېتىش، ئۇنىڭ ئۈستىگە ھەرگىز تەكرار ئىشلەتمەسلىك كېرەك
- ⚠️ لېكىن ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىش قاپچۇقى ھەممىگە قادىر قالقان ئەمەس
ئۇ ئاساسلىقى فىزىكىلىق توسۇق ئارقىلىق بەدەندىكى سۇيۇقلۇقنى ئالماشتۇرۇپ مۇداپىئە قىلىدۇ، شۇڭا ئۇنىڭ چەكلىمىلىكىمۇ بار:
- قاپلاش دائىرىسى چەكلىك: ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىش قاپچۇقى ئاساسلىقى زەكەر قىسمىنى قاپلايدۇ. ئەگەر سىفلىس زەھىرىنىڭ تەمرەتكىسى ياكى جاراھىتى يىرىڭ، خۇييىن قاتارلىق قاپلانمىغان تېرە شىللىق پەردىسى رايونىدا ئۆسسە، بىۋاستە ئۇچرىشىش ئارقىلىق يەنىلا تارقىلىشى مۇمكىن. ئەيدىز بىمارلىرىنىڭ ئەمچەك ئۆسمىسى ۋىرۇسى، قوقاق قاتارلىقلار ئاساسلىقى تېرە ئارقىلىق ئۇچرىشىپ تارقىلىدىغان ۋىرۇسلارنىڭ قوغداش ئۈنۈمىمۇ تۆۋەنلەپ كېتىدۇ
- گەرچە بارلىق ۋاستىلىك تارقىلىشنى توسۇپ قالغىلى بولمايدۇ: گەرچە ناھايىتى ئاز ئۇچرايدىغان بولسىمۇ، لېكىن بۇلغانغان كىيىم،لۆڭگە قاتارلىقلار بىلەن ئۇچراشقاندا، نەزەرىيە جەھەتتە يەنىلا خەۋپ-خەتەر مەۋجۇت
03
يېقىن مۇناسىۋەت بىخەتەرلىك ھۇجۇمى: بۇ ئۈچ نۇقتىنى چوقۇم بىلىش كېرەك
بىلىم ئەڭ ياخشى "ۋاكسىنا" ، بۇ ئۈچ بىخەتەرلىك تەدبىرىنى ياخشى بىلىۋىلىڭ
- بىرىنچى تەلەي سىناش ، خەتەرنىڭ ئەڭ ياخشى دوستى
پەقەت بىر قېتىم، ھېچقىسى يوق، قارىماققا ناھايىتى ساغلام كۆرۈنىدۇ، بۇ خىياللار نۇرغۇن يۇقۇملانغان مىساللارنىڭ باشلىنىشى. كېسەللىك قوزغىغۇچى سىزنىڭ «ھېس قىلىش» سەۋەبىدىن قانۇنىيەتنى ئۆزگەرتمەيدۇ. ھەقىقىي بىخەتەرلىك سەگەكلىك بىلەن تونۇش ۋە تەشەببۇسكارلىق بىلەن ئۆزىنى قاچۇرۇشتىن كەلگەن
- ئىككىنچى تەدبىر: ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىش≠ كېسەلنىڭ ئالدىنى ئېلىش، بۇ ئىككى دەرس
ھامىلدارلىق ۋە ئالدىنى ئېلىش خاراكتېرلىك كېسەللىكنىڭ ئالدىنى ئېلىش يۈرۈشلەشكەن نىشان، لېكىن ئۇسۇل ئوخشىمايدۇ. ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىش قاپچۇقى ئىككىسىگە تەڭ ئېتىبار بېرىدىغان مۇھىم قورال، لېكىن مۇكەممەل ئەمەس. ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىش ئېھتىياجى بار ھەمراھلارغا نىسبەتەن " ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىش قاپچۇقى + قىسقا ئۈنۈملۈك ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىش دورىسى " نىڭ بىرىكمە تاكتىكىسىنى قوللىنىشقا بولىدۇ . بۇنداق قىلغاندا ھەم يۇقىرى ئۈنۈملۈك ھامىلدارلىقتىن ساقلانغىلى ھەم كېسەللىكنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا كۆپرەك كاپالەتلىك قىلغىلى بولىدۇ. ھەمدە ئوخشىمىغان كېسەللىكلەر (ئەيدىز، ئادەم ئەمچەك ئۆسمىسى ۋىرۇسى، كىيىملىك ھۆل فاكروس قاتارلىقلار)نىڭ ئالاھىدىلىكىنى ئىگىلەپ، ئۇنىۋېرسال تەدبىر قوللىنىش كېرەك (مەسىلەن ئەيدىز ،ئادەم ئەمچەك ئۆسمىسى ۋىرۇسى ۋاكسىنىسىنى ئەملەش، قەرەللىك تاللاپ تەكشۈرتۈش) ھەقىقىي مەسئۇلىيەتچان بولىدۇ
- ئۈچىنچى تەدبىر: پىشىپ يېتىلگەن مۇناسىۋەت، ئۆزى «مۇداپىئەلىنىش كۈچى»نى ئېلىپ كىلىدۇ
ساغلاملىق مۇناسىۋىتىنىڭ ئىچكى يادروسى ھۆرمەت قىلىش، ئىشەنچ ۋە مەسئۇلىيەت:
ئۆز-ئارا سەمىمىي: ساغلاملىق تېمىسىنى ئېچىۋېتىپ ئالاقە قىلغىلى بولىدۇ
ئورتاق ئۈستىگە ئېلىش: مۇداپىئەلىنىش ئىككى تەرەپنىڭ ئورتاق ئىشى دەپ قاراش
ئاكتىپ يۈزلىنىش: مەسىلە بولسا قول تۇتۇشۇپ تەكشۈرۈپ، داۋالىنىش، ئۆزىنى قاچۇرماسلىق كېرەك
ھەقىقىي مەسئۇلىيەتچان بولۇش تونۇشتىن ھەرىكەتكىچە بولغان بىردەكلىك، ھەر قېتىملىق تاللاشتا ساغلاملىقنى ئۆز قولىدا چىڭ تۇتۇشتۇر
سىفلىس ۋىروسىنىڭ «نىقابلىنىش»نى چۈشىنىش
ئۇنىڭ ئويۇنىنى تېخىمۇ بالدۇر ئاشكارىلاش ئۈچۈن
ئىلىم - پەننىڭ مۇداپىئەلىنىشىنى ئىگىلەش كېرەك
مۇھەببەتنى بىخەتەر دېڭىز تەۋەلىكىگە ئىقىتىش ئۈچۈن
بۈگۈندىن باشلاپ
ساغلاملىقنىڭ تەشەببۇسكارلىق ھوقۇقى
ئۆز قولىدا چىڭ تۇتۇش