1.性传播预防：

    · 安全套：性行为一定要戴

    · 最重要、最有效的方法。

    · 跟任何不100%确定健康的人发生关系，全程戴好安全套。

2. 血液传播预防：

    · 血液别混：小心“见血”的东西

    · 绝不和别人共用：针头、针管、剃须刀、牙刷

    · 文身、打耳洞要去消毒正规的地方。

3. 母婴传播预防：

    · 要小孩前：孕妇一定查一查

    · 怀孕尽早做艾滋病检测。

    · 如果妈妈感染了，现在有药能阻断，可以生出健康宝宝。

4. 暴露前预防（PrEP）：

    · 高风险人群可通过每日服用特定抗病毒药物来预防感染。

5. 暴露后预防（PEP）：

    ·  在发生可能感染HIV的高危行为后（如职业暴露、无保护性行为），72小时内（越快越好，2小时内最佳） 开始服用抗病毒药物，连续28天，可大幅降低感染风险。

6. 及时检测：

    · 知晓感染状况是治疗和预防的第一步。

检测与治疗

1. 检测：

   · 窗口期：从感染到能检测出抗体/抗原/核酸的时间，通常为2-4周（不同方法窗口期不同）。

   · 途径：各地疾控中心、医院、社区组织提供免费咨询检测，也有自检试剂盒。

   · 意义：早发现、早治疗，对个人健康和公共预防都至关重要。
 

ئەيدىز كېسىلىنىڭ قانداق ئالدىنى ئېلىش كېرەك؟

ئەيدىز قورقۇنچلۇق ئەمەس

ھاياتلىققا كۆيۈنۈپ، ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش، ئەيدىز كېسەللىكى ئالدىنى ئالغىلى بولىدىغان سوزۇلما خارەكتىرلىك كېسەل، ئىلمىي تونۇش، كەمسىتىشنى تۈگىتىش، ئەيدىز بولسا ئىلمىي ۋە غەمخورلۇق، بىز ئۇنىڭغا يۈزلىنىدىغان ئەڭ كۈچلۈك قورال
 

ئەيدىز كېسىلىنى چۈشىنىش

بىرىنچى، ئەيدىز دېگەن نېمە؟

1. تولۇق ئىسىم: ئېرىشىش خاراكتېرلىك ئىممۇنىتېت كەمتۈكلۈك سىندرومى
2. كېسەللىك قوزغاتقۇچىسى: ئىنسانلارنىڭ ئىممۇنىتېت كەمتۈكلۈك ۋىرۇسى ( ئەيدىز كېسىلى)
3. كېسەل پەيدا قىلىدىغان پرىنسىپلار: ئەيدىز ۋىرۇسى ئادەم بەدىنىنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسىدىكى ئەڭ مۇھىم س د 4 ت لىمفا ھۈجەيرىسىنى بۇزۇپ، ئادەم بەدىنىنى ئىممۇنىتېت ئىقتىدارىنى يوقىتىپ، ھەرخىل كېسەللەرنى ئاسان يۇقتۇرۇۋالىدۇ ھەمدە يامان سۈپەتلىك ئۆسمە پەيدا قىلىدۇ

1. جىنسىي ئۇچرىشىشنىڭ تارقىلىشى: قوغدىنىشسىز يات جىنىس ياكى ئوخشاش جىنىسلىق قىلمىشلار بۇ يەر شارى بويىچە ئەڭ ئاساسلىق تارقىتىش يولى  
2. قان ئارقىلىق تارقىلىش: ئورتاق ئىشلىتىلىدىغان شپىرىس بىلەن زەھەر چېكىش، بۇلغانغان قان ياكى قان بۇيۇملىرىنى كىرگۈزۈش، قاتتىق دېزىنفېكسىيە قىلىنمىغان داۋالاش ئەسۋابلىرىنى ئىشلىتىش قاتارلىقلار
3. ئانىدىن بالىغا يۇقۇملىنىش: ئەيدىز بىلەن يۇقۇملانغان ئانىلار ھامىلىدار، تۇغۇت ياكى بالا ئېمىتىش جەريانىدا ھامىلىگە ياكى بوۋاققا يۇقۇملاندۇرىد ۇ

1. جىنسىي تارقىلىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش

• بىخەتەرلىك قاپچۇقى: جىنسىي قىلمىشتا چوقۇم تاقاش كېرەك
• ئەڭ مۇھىم، ئەڭ ئۈنۈملۈك ئۇسۇل
• ھەرقانداق ساغلاملىقنى 100پىرسەنت بىكىتەلمەيدىغان ئادەم بىلەن جىنسىي مۇناسىۋەت ئۆتكۇز مەسلىك  ، پۈتۈن مۇساپىدە بىخەتەرلىك قېپى تاقاش كېرەك

2. قان ئارقىلىق تارقىلىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش

• قان ئارىلاشما: «قان چىقىدىغان» نەرسىدىن ئېھتىيات قىلىڭ
• باشقىلار بىلەن ھەرگىز ئورتاق ئىشلەتمەسلىك: يىڭنە، يىڭنە نەيچىسى، ساقال ئالغۇچ، چىش چوتكىسى
• بەدەنگە چىكىش، قۇلاق تۆشۈكىنى ئېچىشتا مۇنتىزىم جاينى تاللاش ،ئەسۋابلارنى دېزىنفېكسىيە قىلىش كېرەك

3. ئانىلار بوۋاقلىرىنىڭ تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش

• ھامىلدار بولۇشىدىن بۇرۇن: ھامىلدار ئايال چوقۇم تەكشۈرۈپ بېقىڭ
• ھامىلدار بولۇشتا بالدۇرراق ئەيدىزنى تەكشۈرتۈش كېرەك
• ئەگەر ئانا يۇقۇملىنىپ قالسا، ھازىر توسىدىغان دورا بار، ساغلام بوۋاق تۇغالايدۇ  

4. ئاشكارىلىنىشتىن بۇرۇنقى ئالدىنى ئېلىش

• خەتەرلىك كىشىلەر ھەر كۈنى ئالاھىدە ۋىروسقا قارشى دورىلارنى ئىستېمال قىلىش ئارقىلىق يۇقۇملىنىشنىڭ ئالدىنى ئالالايدۇ

5. ئاشكارلانغاندىن كېيىنكى ئالدىنى ئېلىش

• ئەيدىزدىن يۇقۇملىنىش ئېھتىماللىقى بولغان خەتەرلىك قىلمىشلار يۈز بەرگەندىن كېيىن (مەسىلەن، كەسپىي ئاشكارىلىنىپ، قوغدىغۇچىسىز قىلمىشلار) 72 سائەت ئىچىدە (قانچە تېز بولسا شۇنچە ياخشى، 2 سائەت ئىچىدە ئەڭ ياخشى) ۋىرۇسقا قارشى دورىلارنى ئىستېمال قىلىشقا باشلىغاندا، ئۇدا 28 كۈن يۇقۇملىنىش خەتىرىنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ

6. ۋاقتىدا تەكشۈرۈش

• يۇقۇملىنىش ئەھۋالىنى بىلىش داۋالاش ۋە ئالدىنى ئېلىشنىڭ بىرىنچى قەدىمى

• تەكشۈرۈش ۋە داۋالاش
• تەكشۈرۈش
• كۆزنەك مەزگىلى: يۇقۇملىنىشتىن ئانتىتېلاسىيە/ ئانتىگېن/ يادرو كىسلاتاسىنى تەكشۈرۈپ چىققىلى بولىدىغان ۋاقىت ئادەتتە ئىككى- تۆت ھەپتە بولىدۇ( ئوخشىمىغان ئۇسۇل كۆزنەك مەزگىلى ئوخشىمايدۇ)
• جايلاردىكى يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش مەركىزى، دوختۇرخانا، مەھەللە تەشكىلاتلىرى ھەقسىز مەسلىھەت بېرىش، تەكشۈرۈش بىلەن تەمىنلەيدۇ، ئۆز ئۆزىنى تەكشۈرۈش سىناق رېئاكتىۋ قۇتىسىمۇ بار
• ئەھمىيىتى: بالدۇر بايقاش، بالدۇر داۋالاش شەخسنىڭ سالامەتلىكى ۋە ئاممىۋى ئالدىنى ئېلىشتا ئىنتايىن مۇھىم

 
ھەممە ئادەم قاتنىشىپ، ئورتاق ئالدىنى ئېلىش: ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش پۈتۈن جەمئىيەتنىڭ مەسئۇلىيىتى ئۆزىنى قوغداشتىن باشلاپ، بىخەتەرلىك ھەرىكىتىنى ئومۇملاشتۇرۇپ، پائال تەكشۈرۈش كېرەك