PEP适用于尚未感染HIV、但不慎发生高感染风险行为的人群，例如与感染者或感染状态不明者发生体液交换、安全套破裂等。只要在72小时黄金时限内遵医嘱服用专用抗病毒药物，就能大幅降低感染风险。服药越早，效果越好。

以每晚8点服药为例：12小时内想起，可直接补服；超过12小时但未到下次服药时间，无需补服，按原计划继续；连续漏服两晚，尽快补服并坚持服满完整28天疗程。

第一粒药必须在暴露后72小时内尽快服用。从第二粒起，可根据作息调整至固定时间，此后按新时间规律服用即可。

两者都是HIV预防药物，但场景不同：PrEP是暴露前预防，适合需长期规避风险的人群，采用两种药物联合方案；PEP是暴露后紧急阻断，仅用于高危行为之后，采用三种药物联合方案。简单说，一个提前设防，一个事后补救[1]。

男性若距疗程结束不足2天，从新暴露日起加服2天；女性若不足7天，顺延加服7天。若刚开始服药1至2天，无需重启，服满原定28天即可。

医学上并非绝对禁酒，但强烈不建议。醉酒易打乱服药节奏导致漏服，酒精还会加重肝脏负担、放大副作用，服药期间尽量滴酒不沾。

规范流程分三次：服药前做基线检测；完成28天疗程后立即复查；距高危行为满90天做最终检测。三次均为阴性，即可完全排除本次暴露导致的感染。

成功率与服药时机和依从性直接相关：暴露后2小时内用药，依从性良好时成功率接近99%；24至72小时内服药，成功率降至80%至90%；超过72小时，病毒大概率已完成体内定植，不再推荐阻断。

不可以。单次阴性结果无法排除窗口期，擅自停药会造成血药浓度不足，仍存在感染风险，务必坚持服满28天。

常见反应如恶心、腹胀、腹泻，少数人会出现头晕头痛、疲惫乏力、失眠或皮疹，多数在1至2周内自行缓解。若反应强烈无法耐受，请及时联系医生调整方案，切勿自行停药。

PEP只是紧急补救手段，不能替代安全套等常规防护。黄金72小时转瞬即逝，发生高危暴露后请立即前往疾控中心或正规医疗机构就医评估。

• ئەيدىز ۋىرۇسىنى توسۇش دورىسى ھەققىدە بىلىشىڭىز زۆرۈر بولغان ئون مۇھىم نۇقتا: ئالتۇن 72 سائەتنى چىڭ تۇتۇش

• ئەگەر خەتەرلىك قىلمىش يۈز بەرسە، ئۇنى داۋالاش ئۇسۇلى بارمۇ؟ جاۋابى مۇئەييەنلەشتۈرىدۇ، يۇقۇملانغاندىن كېيىنكى ئالدىنى ئېلىش دورىسى (PEP) ئادەتتە جىددىي «پۇشايمان دورىسى» دەپ ئاتىلىدۇ، ۋىرۇس مۇستەملىكە بولۇشتىن بۇرۇن يۇقۇملىنىشنى ئۈنۈملۈك توسىدۇ. تارباغا شەھەرلىك كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە كونترول قىلىش مەركىزى ئەڭ كۆپ مەسلىھەت سورايدىغان ئون سوئالنى رەتلەپ چىققان بولۇپ، ھالقىلىق پەيتتە توغرا تاللاشقا ياردەم بېرىدۇ.
• 1. PEP دېگەن نېمە؟
• PEP تېخى ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانمىغان ئەمما ئېھتىياتسىزلىقتىن يۇقۇملانغۇچىلار بىلەن سۇيۇقلۇق ئالماشتۇرۇش ياكى يۇقۇملىنىش ئەھۋالى ئېنىق بولمىغان كىشىلەر، گاندون يىرتىلىپ كېتىش قاتارلىق خەتەرلىك قىلمىشلارنى سادىر قىلغانلارغا ماس كېلىدۇ. پەقەت 72 سائەتلىك ئالتۇن كۆزنەك ئىچىدە بەلگىلەنگەن مەخسۇس ۋىرۇسقا قارشى دورىلارنى يېسىڭىزلا، يۇقۇملىنىش خەتىرى زور دەرىجىدە تۆۋەنلىتكىلى بولىدۇ. دورىنى قانچە بالدۇر يېسىڭىز، ئۈنۈمى شۇنچە ياخشى بولىدۇ.
• 2.دورىنى يىيشنى ئۇنتۇپ قالسا قانداق قىلىش كېرەك؟
• ھەر كۈنى كەچ سائەت 8 دە دورا يېيىش: ئەگەر 12 سائەت ئىچىدە ئېسىڭىزدە بولسا، بىۋاستە يېسىڭىز بولىدۇ؛ ئەگەر 12 سائەتتىن ئېشىپ كەتسە، كېيىنكى قېتىم دورا ۋاقتى بېكىتىلمىگەن بولسا، يەنە بىر قېتىم ئىستېمال قىلىپ، پىلان بويىچە داۋاملاشتۇرۇشنىڭ ھاجىتى يوق؛ ئەگەر ئۇدا ئىككى كېچە كەتكۈزۈپ قويسىڭىز، تېزدىن تولۇقلاش دورىسىنى يەپ، 28 كۈنلۈك داۋاملاشسىڭىز بولىدۇ.
• 3.دورا ئىچىش ۋاقتىنى ئۆزىمىز تەڭشىسەك بولامدۇ؟
• بىرىنچى كۇمىلاچنى ئىشلەتكەندىن كېيىن 72 سائەت ئىچىدە تېزدىن يېيىش كېرەك. ئىككىنچى كۇمىلاچتىن باشلاپ كۈنتەرتىپكە ئاساسەن مۇقىم ۋاقىت جەدۋىلىگە تەڭشەپ، ئاندىن يېڭى ۋاقىتتا يەڭ.
• 4. PEP بىلەن PrEP نىڭ قانداق پەرقى بار؟
• ھەر ئىككىلىسى ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ ئالدىنى ئېلىش دورىسى، لېكىن ئوخشىمىغان ئەھۋالدا: PrEP بولسا يۇقۇملىنىشتىن بۇرۇنقى ئالدىنى ئېلىش دورىسى بولۇپ، ئۇزاق مۇددەت خەتەردىن ساقلىنىشقا ئېھتىياجلىق كىشىلەرگە ماس كېلىدۇ، ئىككى خىل دورىنى بىرلەشتۈرىدۇ. PEP بولسا يۇقۇملانغاندىن كېيىنكى جىددىي قامال قىلىش بولۇپ، خەتەرلىك قىلمىش كۆرۈلگەندىن كېيىن ئىشلىتىلىدۇ، ئۈچ خىل دورىنى بىرلەشتۈرىدۇ. ئاددىي قىلىپ ئېيتقاندا، بىرى يۇقۇملىنىشتىن بۇرۇن، يەنە بىرى يۈز بەرگەندىن كېيىن داۋالاش^[1].
• 5.دورا يېگەندە خەتەرلىك قىلمىشلار قايتا يۈز بەرسە قانداق قىلىش كېرەك؟
• ئەگەر ئەرلەر داۋالاش ۋاقتى 2 كۈنگە يەتمىگەن بولسا، دەسلەپكى ئۇچرىشىش كۈنىدىن باشلاپ 2 كۈن قوشۇش كېرەك؛ ئاياللارغا نىسبەتەن، 7 كۈندىن تۆۋەن بولسا، دورا مىقدارىنى 7 كۈنگە ئۇزارتىش كېرەك. ئەگەر بىرىنچى قېتىم 1 كۈندىن 2 كۈنگىچە بولغان بولسا، قايتىدىن باشلاشنىڭ ھاجىتى يوق. ئەسلىدىكى 28 كۈن كۇپايە قىلىدۇ.
• 6.دورا يېگەندە ھاراق ئىچكىلى بولامدۇ؟
• تىببىي جەھەتتىن ھاراق ئىچىش قەتئىي چەكلەنمەيدۇ، لېكىن قەتئىي تەۋسىيە قىلىنمايدۇ. مەست بولۇش دورا ئىشلىتىش ئادىتىنى قالايمىقانلاشتۇرۇپ، دورا مىقدارىنى كەتكۈزۈپ قويىدۇ، ئىسپىرت جىگەرنىڭ يۈكىنى ئاشۇرىۋېتىدۇ. دورا ئىچكەندە ئىسپىرتتىن ساقلىنىش كېرەك.
• 7.داۋالاش ئاخىرلاشقاندىن كېيىن قانداق تەكشۈرۈش ۋە نەزەردىن ساقىت قىلىش كېرەك؟
• ئۆلچەملىك تەرتىپ ئۈچ باسقۇچقا بۆلۈنىدۇ: دورا ئىشلىتىشتىن بۇرۇن ئاساسىي تەكشۈرۈش؛ 28 كۈنلۈك دەرسنى تاماملىغاندىن كېيىن دەرھال قايتا تەكشۈرۈش؛ ئەڭ ئاخىرقى تەكشۈرۈش خەتەرلىك قىلمىشتىن ئاز دېگەندە 90 كۈندىن كېيىن. ئەگەر ئۈچ قېتىملىق تەكشۈرۈش مەنپىي بولسا، بۇ ئۇچرىشىش كەلتۈرۈپ چىقارغان يۇقۇملىنىشنى پۈتۈنلەي نەزەردىن ساقىت قىلغىلى بولىدۇ.
• 8.توسۇشنىڭ مۇۋەپپەقىيەتلىك بولۇش نىسبىتى قانچىلىك؟
• مۇۋەپپەقىيەت قازىنىش نىسبىتى ۋاقىت ۋە داۋاملىشىش بىلەن بىۋاستە مۇناسىۋەتلىك: ئەگەر دورا بىلەن ئۇچرىشىپ 2 سائەت ئىچىدە يېسە، مۇۋەپپەقىيەتلىك بولۇش نىسبىتى ٪99 كە يېقىنلىشىدۇ؛ ئەگەر 24 سائەتتىن 72 سائەتكىچە دورا يېسە، مۇۋەپپەقىيەتلىك بولۇش نىسبىتى ٪80-٪90 كە تۆۋەنلەيدۇ؛ 72 سائەتتىن كېيىن، ۋىرۇس ئادەم بەدىنىدە مۇستەملىكە قىلىشنى تاماملىغان بولۇشى مۇمكىن، توسۇش تەۋسىيە قىلىنمايدۇ.
• 9.قارشى تەرەپنىڭ تەكشۈرۈش نەتىجىسى مەنپىي بولسا دورا يېيىشنى توختاتسا بولامدۇ؟
• ياق، ئۇنداق قىلالمايسىز. بىر قېتىملىق مەنپىي نەتىجە ھەرىكەت كۆزنىكىنى نەزەردىن ساقىت قىلالمايدۇ. رۇخسەتسىز دورىنى توختاتقاندا، قان قويۇقلۇقىنىڭ يېتەرلىك بولماسلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، يەنە كېلىپ يۇقۇملىنىش خەۋپى مەۋجۇت. چوقۇم 28 كۈن داۋاملاشتۇرۇش كېرەك.
• 10.ئەكس تەسىرى نېمە؟
• دائىم كۆرۈلىدىغان ئىنكاسلار كۆڭلى ئېلىشىش، قورساق كۆپۈش، ئىچى سۈرۈش قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئاز ساندىكى كىشىلەر باش قېيىش، باش ئاغرىش، چارچاش، ئۇيقۇسىزلىق ياكى ئەسۋە قاتارلىق ئالامەتلەر كۆرۈلىدۇ، لېكىن كۆپىنچىسى 1-2 ھەپتە ئىچىدە ئۆزلۈكىدىن ساقىيىدۇ. ئەگەر رېئاكسىيە بەك ئېغىر بولسا، دەرھال دوختۇر بىلەن ئالاقىلىشىپ، پىلانىڭىزنى تەڭشەڭ. دورىنى ئۆزىڭىز توختىتىپ قويماڭ.
• ئەڭ ئاخىرقى ئەسكەرتىش
• PEP پەقەتلا جىددىي داۋالاش ئۇسۇلى بولۇپ، گاندون قاتارلىق ئەنئەنىۋى قوغدىنىشنىڭ ئورنىنى ئالالمايدۇ. ئالتۇن 72 سائەت كۆزنى يۇمۇپ ئاچقۇچە ئۆتۈپ كېتىدۇ. ئەگەر خەتەرلىك كېسەل بىلەن يۇقۇملىنىپ قالسا، دەرھال CDC ياكى ئىناۋەتلىك داۋالاش ئاپپاراتىغا بېرىپ باھالاپ بېقىڭ.