提到艾滋病，很多人的第一反应是恐惧、避讳、不知所措。
多年来，艾滋病早已不是“绝症”，而是可防、可控、可治的慢性传染病。真正危害大众的，从来不是病毒本身，而是未知的恐慌、错误的认知和无形的歧视。
为普及科学防艾知识，破除大众误区，守护辖区群众身体健康，疾控中心艾防科整理了超全、通俗、实用的防艾科普干货，一文带你读懂艾滋病，从容做好自我防护。
很多不必要的恐慌，都源于对艾滋病传播途径的不了解。HIV病毒传播条件严苛，必须满足病毒排出、体外存活、侵入体内三大条件，日常普通接触绝对不会感染！
明确三大传播途径
➢性接触传播：这是目前艾滋病最主要的传播方式。无保护的同性、异性性行为，存在体液交换风险，极易造成病毒传播，多性伴侣、不规范防护会大幅提升感染概率。
➢血液传播：共用污染注射器、输入不明血液制品、使用未彻底消毒的纹身、纹眉、修脚、采血器械，破损伤口接触含病毒血液，均可能引发感染。
➢母婴传播：HIV阳性孕产妇，可能在怀孕、分娩、母乳喂养过程中将病毒传给宝宝，但通过规范医学干预，可实现近乎100%阻断。
绝对不会传播的日常行为
握手、拥抱、共同进餐、共用办公用品、蚊虫叮咬、呼吸道接触等，完全不会感染艾滋病。
请放下偏见与恐慌，艾滋病感染者可以正常工作、生活、社交，无需刻意疏远、刻意隔离。
防艾没有复杂套路，做好日常防护、主动筛查、紧急干预，就能筑牢健康防线。
1. 坚守安全底线，做好日常防护
坚持全程、正确使用安全套，是目前最经济、最高效的防艾手段；保持固定性伴侣，杜绝高危性行为；远离毒品，绝不共用针具；日常避免去无资质、消毒不彻底的小店做创伤性医美、理疗项目。
2. 主动检测筛查，早发现早安心
艾滋病存在窗口期，高危行为后不会立刻检出，窗口期后检测结果准确有效。
主动检测，是对自己和家人最负责的选择，绝非羞耻之事。
✅ 疾控中心提供免费、保密、匿名HIV咨询与检测服务
✅ 检测全程保护个人隐私，结果严格保密
✅ 适用于有高危行为、想排查风险、日常健康体检的所有人群
早检测、早诊断、早干预，一旦确诊，及时接受规范抗病毒治疗，感染者可长期正常生活、工作，寿命基本不受影响。
3. 把握黄金阻断时间，紧急补救有方法
发生无保护高危性行为、意外血液暴露等高危情况，不用过度焦虑，还有补救机会！
高危暴露后72小时内，可服用艾滋病暴露后阻断药物，越早服用效果越好，2小时内最佳，规范服药可大幅降低感染风险。
针对长期处于高暴露风险的人群，还可通过PrEP事前预防，提前建立药物屏障，有效规避感染风险。
比起病毒，社会歧视才是艾滋病防治路上最大的阻碍。
很多感染者因害怕歧视，不敢检测、不敢就医、隐瞒病情，不仅耽误自身治疗，也无形中增加了社会传播风险。
艾滋病不是道德标签，疾病面前人人平等。无论是普通群众，还是HIV感染者，都享有平等的健康权、就业权、生活权。
我们呼吁：不恐惧、不造谣、不歧视、不疏远，尊重每一位感染者，用科学认知破除谣言，用善意包容温暖人心，共同营造平等、健康、友爱的社会氛围。
防艾，从来不是某一个人的事，而是全社会的共同责任。
艾滋病可防可控，无需谈艾色变；健康守护人人有责，重在科学自律。
愿每一个人都能知艾、懂艾、防艾、不恐艾，正视疾病、做好防护、拥抱健康；愿全社会携手同行，消除歧视、共抗艾滋，共同守护平安健康的幸福家园！
- ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش، ئىلمىي قوغداش! ئادەتتىكى كىشىلەر زۆرۈر بولغان ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش، پەننى ئومۇملاشتۇرۇش بىلىملىرى
- ئەيدىز كېسىلى تىلغا ئېلىنغاندا نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ بىرىنچى ئىنكاسى قورقۇش، ئۆزىنى قاچۇرۇش، قانداق قىلىشنى بىلمەي قېلىش.
- كۆپ يىللاردىن بۇيان، ئەيدىز كېسىلى "ساقايماس كېسەللىك" ئەمەس، بەلكى ئالدىنى ئالغىلى بولىدىغان، كونترول قىلغىلى، داۋالىغىلى بولىدىغان سوزۇلما خارەكتىرلىك يۇقۇملۇق كېسەل. ئاممىغا ھەقىقىي زىيان يەتكۈزۈش ئەزەلدىن ۋىروس ئەمەس بەلكى نامەلۇم ۋەھىمە، خاتا تونۇش ۋە شەكىلسىز كەمسىتىش.
- يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش مەركىزى ئەيدىز مۇداپىئە بۆلۈمى ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئىلمىي بىلىملىرىنى ئومۇملاشتۇرۇپ، ئاممىنىڭ خاتا قارىشىنى تۈگىتىپ، تەۋەلىكىدىكى ئاممىنىڭ سالامەتلىكىنى قوغداش ئۈچۈن، ئەيدىزدىن ئىنتايىن مۇداپىئەلىنىش خىزمىتىنى تولۇق، ئاممىباب، قوللىنىشچان ئەيدىزدىن مۇداپىئە كۆرۈش خىزمىتىنى رەتلەپ، ئەيدىزنى چۈشىنىپ، ئۆزىنى بىمالال قوغداش خىزمىتىنى ياخشى ئىشلىدى.
- ئەيدىزگە توغرا قاراڭ! بۇ تارقىتىش خاتا قاراشلىرىنىڭ ٪90ى گە كىشىلەر ئۇچراپ باققان
- نۇرغۇن زۆرۈر بولمىغان قورقۇنچلار ئەيدىزنىڭ تارقىلىش يوللىرىنى چۈشەنمەسلىكتىن بولغان. HIV ۋىرۇسىنىڭ تارقىلىش شارائىتى قاتتىق، ۋىروسنى چىقىرىپ تاشلاش، بەدەن سىرتىدا ھايات قېلىش، بەدەنگە كىرىشتىن ئىبارەت ئۈچ چوڭ شەرتنى قاندۇرۇش كېرەك، كۈندىلىك ئادەتتىكى ئۇچرىشىش ھەرگىز يۇقۇملانمايدۇ!
- ئۈچ چوڭ تارقىتىش يولىنى ئايدىڭلاشتۇرۇش كېرەك
- 1. جىنسىي ئۇچرىشىش ئارقىلىق تارقىلىش: بۇ نۆۋەتتە ئەيدىزنىڭ ئەڭ مۇھىم تارقىلىش ئۇسۇلى. قوغداش تەدبىرى بولمىغان ئوخشاش جىنىسلىق، يات جىنىسلىق قىلمىشلاردا بەدەن سۇيۇقلۇقىنى ئالماشتۇرۇش خەۋپى مەۋجۇت بولۇپ، ۋىروسنىڭ تارقىلىشىنى ئاسان كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، كۆپ جىنىسلىق ھەمراھ، ئۆلچەملىك ئالدىنى ئىلىش تەدبىرى بولمىغان قىلمىشلار يۇقۇملۇنۇش نىسبىتىنى زور دەرىجىدە ئاشۇرىدۇ.
- 2.قان ئارقىلىق تارقىلىش: شىپرىسنى ئورتاق ئىشلىتىش، نامەلۇم قان بۇيۇملىرىنى كىرگۈزۈش، تەلتۆكۈس دېزىنفېكسىيە قىلىنمىغان گۈل چېكىش، قاش چېكىش، پۇت ياساش، قان ئېلىش ئۈسكۈنىلىرىنى ئىشلىتىش، بۇزۇلغان يارا ئېغىزىدا ۋىروس قان بىلەن ئۇچراشسا يۇقۇملىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن.
- 3.ئانىدىن بوۋاقلارنىڭ تارقىلىشى: HIV مۇسبەت ھامىلدار ئايال ھامىلدار بولۇش، تۇغۇت، ئانا سۈتىنى بېقىش جەريانىدا ۋىرۇسنى بوۋاققا يەتكۈزۈپ بېرىشى مۇمكىن، ئەمما ئارىلىشىشنى قېلىپلاشتۇرۇش ئارقىلىق، ٪100كە يېقىن توسۇشنى ئەمەلگە ئاشۇرغىلى بولىدۇ.
- ھەرگىز تارقىلىپ كەتمەيدىغان كۈندىلىك ھەرىكەت
- قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈش، قۇچاقلاش، بىللە غىزالىنىش، ئىشخانا بۇيۇملىرىنى ئورتاق ئىشلىتىش، پاشا چىشلەش، نەپەس يولى ئۇچرىشىش قاتارلىقلار ئەيدىز بىلەن قەتئىي يۇقۇملانمايدۇ.
- بىر تەرەپلىمە قاراش ۋە قورقۇنچنى قويۇپ تۇرۇڭلار، ئەيدىز يۇقۇملانغۇچىلىرى نورمال خىزمەت قىلالايدۇ، تۇرمۇش، ئىجتىمائىي ئالاقە قىلالايدۇ، قەستەن يىراقلىشىپ، قەستەن ئايرىپ تۇرۇش ھاجەتسىز.
- ئىلمىي ئەيدىزدىن مۇداپىئەلىنىشدە ئادەتتىكى كىشىلەر بۇ ئۈچ ئىشنى ياخشى قىلىپ، يۇقۇملىنىش خەۋپىدىن يىراق تۇرۇش
- ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا مۇرەككەپ قائىدە يوق، كۈندىلىك مۇداپىئەلىنىش، تەشەببۇسكارلىق بىلەن تاللاپ تەكشۇرۇپ، جىددىي ئارىلاشقاندىلا، ساغلاملىق مۇداپىئە سېپىنى مۇستەھكەملىگىلى بولىدۇ.
- 1.بىخەتەرلىك تۆۋەن چېكىنى چىڭ تۇتۇپ، كۈندىلىك مۇداپىئەلىنىش خىزمىتىنى ياخشى ئىشلەش كېرەك
- بىخەتەرلىك قاپچۇقىنى پۈتۈن مۇساپىدە تولۇق تاقاپ، توغرا ئىشلىتىش نۆۋەتتە ئەڭ ئەرزان، ئەڭ ئۈنۈملۈك بولغان ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋاستىسى مۇقىم ھەمراھنى ساقلاپ، خەتەرلىك قىلمىشلارنى توسۇش زەھەردىن يىراق تۇرۇش، يىڭنە سايمانلىرىنى ھەرگىز ئورتاق ئىشلەتمەسلىك كۈندىلىك تۇرمۇشتا سالاھىيىتى يوق، دېزىنفېكسىيە تەلتۆكۈس بولمىغان كىچىك دۇكانلارغا بېرىپ جاراھەت خاراكتېرلىك داۋالاش، فىزىكىلىق داۋالاش تۈرى قىلىشتىن ساقلىنىش كېرەك.
- 2.تەشەببۇسكارلىق بىلەن تەكشۈرۈپ ، بالدۇر بايقاپ بالدۇرداۋالاش، خاتىرجەم بولۇش كېرەك
- ئەيدىز كېسىلىنىڭ كۆزنەك مەزگىلى بولۇپ، خەتەرلىك قىلمىشلاردىن كېيىن دەرھال تەكشۈرۈپ چىقىلمايدۇ، كۆزنەك مەزگىلىدىن كېيىن تەكشۈرۈش نەتىجىسى توغرا ئۈنۈملۈك بولىدۇ.
- تەشەببۇسكارلىق بىلەن تەكشۈرۈش ئۆزى ۋە ئائىلىسىدىكىلەرگە ئەڭ مەسئۇل بولىدىغان تاللاش، ھەرگىزمۇ نومۇس قىلمايدىغان ئىش.
- ✅ يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش مەركىزى ھەقسىز، مەخپىيەتلىكنى ساقلاپ، ئىمزاسىز HIV مەسلىھەت سوراش ۋە تەكشۈرۈش مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلەيدۇ
- ✅ تەكشۈرۈش پۈتۈن جەرياندا شەخسىي مەخپىيەتلىكنى قوغداپ، نەتىجىدە قاتتىق مەخپىيەتلىكنى ساقلايدۇ
- ✅ بۇ خەتەرلىك قىلمىشلار باربولسا، خەتەرنى تەكشۈرۈپ بىر تەرەپ قىلماقچى بولغان، كۈندىلىك سالامەتلىك تەكشۈرتمەكچى بولغان بارلىق كىشىلەرگە ماس كېلىدۇ
- بالدۇر تەكشۈرۈش، بالدۇر دىئاگنوز قويۇش، بالدۇر ئارىلىشىش، دىئاگنوز قويۇلسا، ۋىروسقا قارشى داۋالاشنى ۋاقتىدا قوبۇل قىلسا، يۇقۇملانغۇچىلار ئۇزاق مۇددەت نورمال تۇرمۇش كەچۈرسە، خىزمەت قىلالايدۇ، ئۆمرى ئاساسەن تەسىرگە ئۇچرىمايدۇ.
- 3.ئالتۇن توسۇلۇپ قېلىش ۋاقتىنى ئىگىلەپ، جىددىي قۇتقۇزۇشنىڭ ئامالى بار
- قوغداش خەتەرلىك قىلمىشلىرى، كۈتۈلمىگەن قان ئاشكارىلىنىپ كېتىش قاتارلىق خەتەرلىك ئەھۋاللار يۈز بەرسە، ھەددىدىن زىيادە تەشۋىشلىنىشنىڭ ھاجىتى يوق، يەنە قۇتقۇزۇش پۇرسىتىمۇ بار!
- خەتەر ئاشكارىلانغاندىن كېيىن 72 سائەت ئىچىدە ئەيدىز ئاشكارىلىنىپ قالغاندىن كېيىن دورىنى توسۇپ قويسا بولىدۇ، قانچە بالدۇر ئىستېمال قىلسا ئۈنۈمى شۇنچە ياخشى بولىدۇ، 2 سائەت ئىچىدە ئەڭ ياخشى بولىدۇ، دورا ئىچىشنى قېلىپلاشتۇرۇپ ئىچسە يۇقۇملىنىش خەتىرىنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ.
- ئۇزۇن مۇددەت ئاشكارىلىنىپ كېتىش خەۋپىگە ئۇچرىغان كىشىلەرگە قارىتا، PrEP ئىشتىن بۇرۇن ئالدىنى ئېلىش ئارقىلىق، دورا توسىقىنى مۇددەتتىن بۇرۇن ئورنىتىپ، يۇقۇملىنىش خەۋپىدىن ئۈنۈملۈك ساقلىنالايدۇ.
- كەمسىتىشنى رەت قىلىش ! بىر تەرەپلىمە قاراشنىڭ ئورنىغا كەڭ قورساقلىق بىلەن ئىللىقلىقنى قوغداش
- ۋىرۇسقا سېلىشتۇرغاندا، جەمئىيەت كەمسىتىش ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش يولىدىكى ئەڭ چوڭ توسالغۇ ھېسابلىنىدۇ.
- نۇرغۇن يۇقۇملانغۇچىلار كەمسىتىشتىن قورقۇپ، تەكشۈرۈشكە جۈرئەت قىلالمىغاچقا، داۋالىنىشقا جۈرئەت قىلالمىغان، كېسەللىك ئەھۋالىنى يوشۇرۇپ، ئۆز داۋالىشىغا دەخلى يەتكۈزۈپلا قالماي، جەمئىيەتنىڭ تارقىلىش خەۋپ-خەتىرىنىمۇ شەكىلسىز ئاشۇردى.
- ئەيدىز ئەخلاق بەلگىسى ئەمەس، كېسەل ئالدىدا ھەممە ئادەم باراۋەر. مەيلى ئادەتتىكى ئامما بولسۇن ياكى HIV ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلار بولسۇن باراۋەر ساغلاملىق ھوقۇقى، ئىشقا ئورۇنلىشىش ھوقۇقى، تۇرمۇش ھوقۇقىدىن بەھرىمەن بولىدۇ.
- بىز مۇنۇلارنى مۇراجىئەت قىلىمىز: قورقۇنچلۇق، ئۆسەك سۆز تارقاتماسلىق، كەمسىتمەسلىك، يىراقلاشماسلىق، ھەر بىر يۇقۇملانغۇچىغا ھۆرمەت قىلىپ، ئىلمىي تونۇش بىلەن ئۆسەك سۆزلەرنى يوقىتىپ، ياخشى نىيەت بىلەن كىشىلەر قەلبىنى ئىللىتىپ، باراۋەر، ساغلام، دوستانە ئىجتىمائىي كەيپىيات يارىتىشنى مۇراجىئەت قىلىمىز.
- ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئەزەلدىن مەلۇم بىر ئادەمنىڭ ئىشى ئەمەس بەلكى پۈتۈن جەمئىيەتنىڭ ئورتاق مەسئۇلىيىتى.
- ئەيدىز كېسىلىدىن ساقلانغىلى بولىدۇ، ئەيدىز ئۆزگىرىشى توغرىسىدا سۆزلەشنىڭ ھاجىتى يوق ساغلاملىقنى قوغداشتا ھەممە ئادەمنىڭ مەسئۇلىيىتى بولىدۇ، ئىلمىي، ئىنتىزامچان بولۇشقا ئەھمىيەت بېرىش كېرەك.
- ھەر بىر ئادەمنىڭ ئەينىنى بىلىشىنى، ئەينىنى چۈشىنىپ، ئەيدىزدىن مۇداپىئەلىنىپ، ئەيدىزدىن قورقماسلىقى، كېسەلگە توغرا مۇئامىلە قىلىشىنى، مۇداپىئەنى ياخشى قىلىپ، ساغلاملىقنى قۇچاقلىشىنى ئۈمىد قىلىمەن پۈتۈن جەمئىيەتنىڭ قول تۇتۇشۇپ سەپەرداش بولۇپ، كەمسىتىشنى تۈگىتىپ، ئەيدىزگە ئورتاق قارشى تۇرۇپ، تىنچ، ساغلام، بەختلىك ماكاننى ئورتاق قوغدىشىنى ئۈمىد قىلىمەن!
