(一)什么是性传播疾病
性传播疾病(STD)是指主要通过性接触传播的一组传染病。常见的性传播疾病包括:梅毒、淋病、衣原体感染、尖锐湿疣、生殖器疱疹、艾滋病等。性传播疾病不仅危害个人健康,还会影响家庭幸福和社会稳定。
性传播疾病是世界上最常见的传染病之一。据世界卫生组织统计,全球每年新发可治愈的性传播感染(梅毒、淋病、衣原体、滴虫)约3.7亿例。性传播疾病如果不及时治疗,会引起严重的并发症和后遗症,如不育、宫外孕、慢性盆腔疼痛、肿瘤等。
需要注意的是,性传播疾病不只是通过阴道性交传播,肛交、口交也会传播。而且,很多性传播疾病在早期没有明显症状,容易被忽视,等到出现症状时已经引起了并发症。因此,定期检查非常重要。
(二)常见性病
梅毒:由梅毒螺旋体引起,可侵犯全身各器官,造成多系统损害。一期梅毒表现为生殖器部位无痛性溃疡,二期梅毒出现全身皮疹,三期梅毒可侵犯心脏、神经、骨骼等。
淋病:由淋病奈瑟菌引起,主要表现为尿道炎、宫颈炎等,有脓性分泌物。男性常有尿痛、尿道口流脓;女性症状较轻,常被忽视。淋病如果不治疗,可引起附睾炎、前列腺炎、盆腔炎等并发症。
衣原体感染:症状较轻,常被忽视,但可导致不育和盆腔炎。衣原体感染是目前最常见的细菌性性传播疾病之一。很多感染者没有明显症状,但仍然可以传播给他人。
尖锐湿疣:由人乳头瘤病毒(HPV)引起,表现为生殖器部位的疣状增生物。尖锐湿疣容易复发,治疗需要多次。某些高危型HPV还会引起宫颈癌、阴茎癌等。
生殖器疱疹:由单纯疱疹病毒引起,表现为生殖器部位反复出现水疱和溃疡。生殖器疱疹目前不能根治,但可以通过药物控制症状和减少复发。
(三)性病与艾滋病的关系
性病与艾滋病关系密切。得了性病会增加感染艾滋病的风险2~10倍。因为性病会在生殖器部位造成炎症和溃疡,破坏皮肤黏膜屏障,使艾滋病病毒更容易进入人体。同时,艾滋病病毒感染者如果合并性病,会增加艾滋病的传染性。因此,及时治疗性病是预防艾滋病的重要措施。
具体来说,生殖器部位有溃疡的性病(如梅毒、生殖器疱疹)对艾滋病传播的促进作用更大。因为溃疡直接破坏了皮肤黏膜的完整性,病毒可以直接进入血液循环。即使是没有溃疡的性病(如淋病、衣原体感染),也会引起局部炎症,增加免疫细胞的聚集,而这些细胞正是艾滋病病毒攻击的目标。
(四)综合防治措施
预防性病的关键是:树立健康的性观念,遵守性道德,保持单一性伴;正确使用安全套;注意个人卫生,不与他人共用毛巾、盆具等;一旦出现可疑症状,及时到正规医院就诊;性病患者应同时进行艾滋病检测;性伴侣应同时检查和治疗。
出现以下症状时,应警惕性病的可能,及时就医:生殖器或肛周出现皮疹、溃疡、疣状增生物;尿道有脓性分泌物或异常分泌;排尿疼痛、不适;腹股沟淋巴结肿大;女性阴道异常分泌物、下腹痛等。
治疗性病要到正规医院,不要到街头小广告的私人诊所。性病治疗要规范、足量、足疗程,不要症状一好就停药。治疗期间要避免性行为,性伴侣要同时检查和治疗,否则会交叉感染,反反复复。
- كۆپ ئۇچرايدىغان جىنسىي كېسەللىكلەرنىڭ ئۇنىۋېرسال ئالدىنى ئېلىش ۋە تىزگىنلەش
- (1)جىنسىي كېسەللىكلەر دېگەن نېمە؟
- جىنسىي كېسەللىكلەر ئاساسلىقى جىنسىي ئۇچرىشىش ئارقىلىق يۇقىدىغان بىر گۇرۇپپا يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنى كۆرسىتىدۇ. كۆپ ئۇچرايدىغان يۇقۇملۇق كېسەللىكلەر: سىفلىس، سۆزنەك، كلامىدىيە يۇقۇملىنىش، كوندىل ئۆسمىسى، جىنسىي ئەزا قىچىش، ئەيدىز كېسىلى قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. جىنسىي كېسەللىكلەر شەخسىي ساغلاملىققا زىيان يەتكۈزۈپلا قالماي، يەنە ئائىلىنىڭ بەختى ۋە ئىجتىمائىي مۇقىملىقىغا تەسىر كۆرسىتىدۇ.
- جىنسىي كېسەللىكلەر دۇنيا مىقياسىدا ئەڭ كۆپ كۆرۈلىدىغان يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ بىرى. دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتىنىڭ سىتاتىستىكىسىغا ئاساسلانغاندا، ھەر يىلى دۇنيادا داۋالىغىلى بولىدىغان جىنسىي كېسەللىكلەر (سىفلىس، سۆزنەك، كلامېدىيا، ترىخوموناد) تەخمىنەن 370 مىليون ئادەم دوكلات قىلىنىدىكەن. ئەگەر جىنسىي كېسەللىكلەرنى ۋاقتىدا داۋالىمىسا، تۇغماسلىق، سىرتتىن ھامىلىدارلىق، سوزۇلما خاراكتېرلىك داس بوشلۇقى ئاغرىقى ۋە ئۆسمە قاتارلىق ئېغىر ئەگەشمە كېسەللىكلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
- دىققەت قىلىشقا تېگىشلىكى شۇكى، جىنسىي مۇناسىۋەت ئارقىلىق يۇقۇلۇپلا قالماستىن. مەقئەت ۋە ئېغىز بوشلۇقى ئارقىلىق يۇقىدۇ. ئۇنىڭ ئۈستىگە، نۇرغۇن جىنسىي كېسەللىكلەرنىڭ دەسلەپكى باسقۇچىدا كۆرۈنەرلىك كېسەللىك ئالامەتلىرى كۆرۈلمەيدۇ، ئاسانلا سەل قارايدۇ، لېكىن كېسەللىك ئالامىتى كۆرۈلگەندە ئەگەشمە كېسەللىكلەر كۆرۈلىدۇ. شۇڭا، قەرەللىك تەكشۈرتۈش ئىنتايىن مۇھىم.
- (2)كۆپ ئۇچرايدىغان جىنسىي كېسەللىكلەر
- سىفلىس: ئۇ بارلىق ئەزالارغا تەسىر كۆرسىتىپ، كۆپ سىستېمىلىق زەخمىلىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. دەسلەپكى سىفلىس جىنسىي ئەزا رايونىدا ئاغرىقسىز جاراھەت شەكلىدە پەيدا بولىدۇ؛ ئىككىلەمچى سىفلىس ئومۇميۈزلۈك ئەسۋە پەيدا قىلىدۇ؛ ئۈچىنچى باسقۇچلۇق سىفلىس يۈرەك، نېرۋا، سۆڭەك قاتارلىق رايونلارغا تەسىر كۆرسىتىدۇ.
- سۆزنەك: نېيسېرىيە سۆزنەك ياللۇغى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، ئاساسلىقى سۈيدۈك يولى ياللۇغى، بالىياتقۇ بوينى ياللۇغى قاتارلىقلار پەيدا بولىدۇ. ئەرلەردە دائىم ئاغرىقلىق سىيىش ۋە سۈيدۈك يولى ئېغىزىدىن يىرىڭلىق سۇيۇقلۇققا ئۇچرايدۇ. ئاياللار بىمارلىرىدا كېسەللىك ئالامەتلىرى يېنىك بولۇپ، دائىم سەل قارايدۇ. ئەگەر سۆزنەك داۋالانمىسا، سۆڭەك ياللۇغى، مەزى بېزى ياللۇغى ۋە داس بوشلۇقى ياللۇغى قاتارلىق ئەگەشمە كېسەللىكلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
- كلامىدىيە يۇقۇملىنىش: كېسەللىك ئالامىتى يېنىك بولۇپ، دائىم سەل قارايدۇ، ئەمما تۇغماسلىق ۋە داس بوشلۇقى ياللۇغلىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. كلامىدىيە يۇقۇملىنىش نۆۋەتتە ئەڭ كۆپ كۆرۈلىدىغان باكتېرىيەلىك جىنسىي كېسەللىكلەرنىڭ بىرى. نۇرغۇن يۇقۇملانغۇچىلاردا روشەن كېسەللىك ئالامىتى كۆرۈلمەيدۇ، لېكىن باشقىلارغا يۇقىدۇ.
- جىنسىي ئەزا ئەسۋىسى : ئادەم ئەمچەك ئۆسمىسى ۋىرۇسى (HPV) كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، جىنسىي ئەزا رايونىدا ياغاچ ئوخشايدىغان ئۆسۈش شەكلىدە پەيدا بولىدۇ. جىنسىي ئەزا زەمبۇرۇغى ئاسانلا قايتا قوزغىلىدۇ، كۆپ قېتىم داۋالاشقا توغرا كېلىدۇ. بەزى خەتەرلىك HPV تىپلىرىمۇ بالىياتقۇ بوينى راكى، زەكەر راكى قاتارلىقلارنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
- جىنسىي ئەزا قىچىشقاق ۋىرۇسى: قىچىشقاق ۋىرۇسى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، جىنسىي ئەزا رايونىدا قايتا قاپارتما ۋە جاراھەت پەيدا بولىدۇ. نۆۋەتتە جىنسىي ئەزا قىچىشقاق كېسىلىنى داۋالىغىلى بولمايدۇ، لېكىن كېسەللىك ئالامىتىنى كونترول قىلغىلى بولىدۇ، دورا بىلەن قايتا قوزغىلىدۇ.
- (3)جىنسىي كېسەللىكلەر بىلەن ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ مۇناسىۋىتى
- جىنسىي كېسەللىكلەر ئەيدىز بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك. جىنسىي كېسەللىك ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش خەۋپىنى 2~10 ھەسسە ئاشۇرىدۇ. جىنسىي كېسەللىكلەر جىنسىي ئەزا رايونىدا ياللۇغ ۋە جاراھەت پەيدا قىلىپ، تېرە ۋە شىللىق پەردە توسالغۇسىغا بۇزغۇنچىلىق قىلىپ، ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ ئادەم بەدىنىگە ئاسانلا كىرىشىنى ئاسانلاشتۇرىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلاردىمۇ يۇقۇملىنىش نىسبىتى ئاشىدۇ. شۇڭا، جىنسىي كېسەللىكلەرنى ۋاقتىدا داۋالاش ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى مۇھىم تەدبىر.
- كونكرېت قىلىپ ئېيتقاندا، جىنسىي ئەزا رايونىدا جاراھەت بار يۇقۇملۇق كېسەللىكلەر (مەسىلەن، سىفلىس ۋە جىنسىي ئەزا قىچىشقاق قاتارلىقلار) ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ تارقىلىشىنى ئىلگىرى سۈرۈشتە تېخىمۇ چوڭ رول ئوينايدۇ. چۈنكى جاراھەت تېرە ۋە شىللىق پەردىسىنىڭ پۈتۈنلۈكىگە بىۋاستە زىيان يەتكۈزىدىغان بولغاچقا، ۋىرۇس بىۋاستە قان ئېقىمىغا كىرىدۇ. ھەتتا جاراھەتسىز يۇقۇملانغۇچىلار (مەسىلەن، سۆزنەك ياكى كلامىدىيە يۇقۇملىنىش) يەرلىك ياللۇغلىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، ئىممۇنىتېت ھۈجەيرىلىرىنىڭ ئاجىزلىشىشىنى كۈچەيتىدۇ، بۇ دەل ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش بەلگىسى ھېسابلىنىدۇ.
- (4)ئۇنىۋېرسال ئالدىنى ئېلىش ۋە تىزگىنلەش تەدبىرلىرى
- جىنسىي كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىشنىڭ ئاچقۇچى: ساغلام جىنسىي ئۇقۇم تۇرغۇزۇش، جىنسىي ئەخلاققا رىئايە قىلىش، يالغۇز جىنسىي ھەمراھنى ساقلاش؛ گاندون ئىشلىتىش؛ شەخسىي تازىلىقنى ساقلاش، لۆڭگە، داستىن قاتارلىقلارنى ئورتاق ئىشلەتمەسلىك؛ ئەگەر ھەرقانداق گۇمانلىق كېسەللىك ئالامىتى كۆرۈلسە، دەرھال ئىناۋەتلىك دوختۇرخانىغا بېرىپ داۋالىنىش كېرەك؛ جىنسىي كېسەللىك ئالامىتى كۆرۈلسە دەرھال ئىناۋەتلىك دوختۇرخانىغا بېرىپ داۋالىنىش كېرەك؛ جىنسىي كېسەللىك بىمارلىرى بىرلا ۋاقىتتا ئەيدىز ۋىرۇسىنى تەكشۈرۈشى كېرەك؛ جىنسىي ھەمراھلارنى بىرلا ۋاقىتتا تەكشۈرۈش ۋە داۋالاش كېرەك.
- ئەگەر تۆۋەندىكى كېسەللىك ئالامەتلىرى كۆرۈلسە، جىنسىي كېسەللىك ئېھتىماللىقىدىن ئېھتىيات قىلىپ، دەرھال دوختۇرغا كۆرۈنۈش كېرەك: جىنسىي ئەزا ياكى مەقئەت ئەتراپىدىكى ئەسۋە، جاراھەت ياكى تاختىسىمان ئۆسۈش؛ سۈيدۈك يولىدىن بىنورمال سۇيۇقلۇق؛ ئاغرىش ياكى بىئارام بولۇش سىيىش؛ مۈڭگۈزدىكى لىمفا تۈگۈنى يوغىناپ كېتىش؛ ئاياللاردا جىنسىي يول ئاجرىتىپ چىقىش نورمالسىز ۋە ئاستىنقى قورساق ئاغرىش.
- جىنسىي كېسەللىكلەرنى كوچىلاردا ئېلان قىلىنغان خۇسۇسىي ئامبۇلاتورىيەدە ئەمەس، بەلكى ئىناۋەتلىك دوختۇرخانىلاردا داۋالاش كېرەك. جىنسىي كېسەللىكلەرنى ئۆلچەملىك داۋالاش كېرەك، يېتەرلىك مىقداردا ۋە يېتەرلىك داۋالاش كېرەك. كېسەللىك ئالامىتى ياخشىلانغاندا دورا ئىشلىتىشنى توختىتىشقا بولمايدۇ. داۋالاش جەريانىدا جىنسىي پائالىيەتتىن ساقلىنىش كېرەك؛ جىنسىي ھەمراھنى بىرلا ۋاقىتتا تەكشۈرۈش ۋە داۋالاش كېرەك، بولمىسا گىرەلەشمە يۇقۇملىنىش ۋە قايتا قوزغىلىشى مۇمكىن.






