艾滋病是一种危害大、病死率高的严重传染病，知艾防艾至关重要，因为它关乎每个人的健康和生命安全。为进一步推进艾滋病防治宣传教育工作，促进人人知艾防艾，营造关注和预防艾滋病、关心和关爱艾滋病患者的良好氛围，我们一起来学习预防艾滋病的有关知识！

通常在初次感染HIV的2～4周左右，可能出现发热、乏力、头痛、盗汗、恶心、呕吐、腹泻、咽痛、肌痛、关节痛、皮疹、淋巴结肿大以及神经系统症状等。这些症状通常轻微，持续1～3周后缓解。

此时患者可能没有任何临床症状，但病毒仍在体内复制，并破坏免疫系统。此期持续时间一般为6～8年。

感染HIV后的最终阶段，此时患者可能出现各种机会性感染（如肺孢子菌肺炎、真菌性肺炎等）和肿瘤，这些症状有可能成为死亡的直接原因。

 艾滋病不仅危害个人健康和生命安全、影响家庭幸福，还严重威胁经济发展和社会和谐稳定。青少年要主动学习预防艾滋病知识，掌握保护自己的技能，对自己的健康负责任，并成为艾滋病防治知识的传播者，为预防和控制艾滋病贡献自己的一份力量。

艾滋病可防可控不可怕

让我们携起手来

共同努力，关爱生命

知艾防艾，珍惜生命
 

ئەيدىزنى تونۇش ئەيدىزدىن مۇداپىيە لىنىش، ھاياتلىقنى قەدىرلەش - ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش - داۋالاش تەشۋىقات بىلىملىرى

ئەيدىز كېسىلى زىيىنى چوڭ، كېسەل بىلەن ئۆلۈش نىسبىتى يۇقىرى ئېغىر بولغان ئېغىر يۇقۇملۇق كېسەل بولۇپ، ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىشنى بىلىش ئىنتايىن مۇھىم، چۈنكى ئۇ ھەربىر ئادەمنىڭ سالامەتلىكى ۋە ھاياتى بىخەتەرلىكىگە مۇناسىۋەتلىك. ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش تەشۋىقات تەربىيىسى خىزمىتىنى يەنىمۇ ئىلگىرى سۈرۈش، ھەممە ئادەمنىڭ ئەيدىزدىن مۇداپىئەلىنىش ئىڭىنى ئىلگىرى سۈرۈش، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا، ئەيدىز بىمارلىرىغا كۆڭۈل بۆلىدىغان ۋە كۆيۈنىدىغان ياخشى كەيپىيات يارىتىش ئۈچۈن، بىز بىرلىكتە ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا ئالاقىدار بىلىملەرنى ئۆگىنەيلى!
 

ئەيدىز كېسىلى دېگەن نېمە

ئەيدىز ئىنسانلارنىڭ ئىممۇنىتېت كەمتۈكلۈك ۋىرۇسى كەلتۈرۈپ چىقارغان ئېغىر يۇقۇملۇق كېسەللىك. ئەيدىز ۋىرۇسى ئادەم بەدىنىنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسىغا ھۇجۇم قىلىپ، بولۇپمۇس د 4 + ت لىمفا ھۈجەيرىسىگە ھۇجۇم قىلىپ، ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنىڭ تەدرىجىي ۋەيران بولۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، بىمارنىڭ كېسەلگە قارشى تۇرۇش ئىقتىدارىنى يوقىتىپ قويىدۇ. شۇڭا ئادەم بەدىنى ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغاندىن كېيىن، ھەرخىل كېسەللىكلەر ئاسان يۇقۇملىنىدۇ ھەمدە يامان سۈپەتلىك ئۆسمە كۆرۈلىدۇ، كېسەل بىلەن ئۆلۈش نىسبىتى بىر قەدەر يۇقىرى بولىدۇ. ئەيدىز كېسىلى ئېلىمىز تەرىپىدىن ب تىپتىكى قانۇندا بەلگىلەنگەن يۇقۇملۇق كېسەللىكلەر قاتارىغا كىرگۈزۈلدى، ھەر يىلى 12-ئاينىڭ 1-كۈنى دۇنيا ئەيدىز كۈنى. ھازىرغىچە ئەيدىز كېسىلىنى تۈپ يىلتىزىدىن داۋالايدىغان دورا يوق ھەم ئەيدىز بىلەن يۇقۇملىنىشنىڭ ئۈنۈملۈك ئالدىنى ئالىدىغان ۋاكسىنا كەمچىل. ئادەم ئەيدىز كېسىلى بىلەن يۇقۇملانسا، جىسمانىي ۋە روھىي جەھەتتىن زور زىيانغا ئۇچرايدۇ، شەخس، ئائىلە، جەمئىيەتكە زور تەسىر كۆرسىتىدۇ
 

ئەيدىزنىڭ تارقىلىش يولى

1. جىنسىي يول ئارقىلىق يۇقۇش: يۇقۇملانغۇچىلار بىلەن قوغداش تەدبىرى بولمىغان جىنسىي «ئۇچرىشىش» بولۇپ، بۇ دۇنيادىكى ئەڭ مۇھىم ئەيدىزدىن يۇقۇش يولى، جىنسىي ھەمراھ قانچە كۆپ بولسا، ئەيدىز بىلەن يۇقۇملىنىش نىسبىتى شۇنچە يۇقىرى بولىدۇ
2. قان ئارقىلىق تارقىلىش: يۇقۇملانغان قاننى كىرگۈزۈپ، بۇلغانغان يىڭنە، يىڭنە نەيچىسى ياكى باشقا ئۆتكۈر ئەسۋابلارنى بىرلەشتۈرۈپ ئىشلىتىش قاتارلىقلار
3. ئانىدىن بالىغا يۇقۇملىنىش: ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان ئاياللار ھامىلىدار، بالىلىق بولۇش جەريانىدا ۋە ئېمىتىش ئارقىلىقمۇ ئەيدىز ۋىرۇسىنى ھامىلىگە ياكى بوۋاقلارغا تارقىتىۋېتىشى مۇمكىن

1. جىددىي خاراكتېرلىك يۇقۇملىنىش مەزگىلى

2. يوشۇرۇنۇش مەزگىلى ( كېسەللىك ئالامەتلىرى يوق مەزگىل )

3. ئەيدىز كېسەللىك مەزگىلى

1. قان ئارقىلىق تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش

1. زەھەر چېكىش قەتئىي مەنئىي قىلىنىدۇ،شىپرىسنى باشقىلار بىلەن ئورتاق ئىشلەتمەسلىك كېرەك
2. قان سېلىش ۋە قان بۇيۇملىرىنى خالىغانچە ئىشلەتمەسلىك، دوختۇرنىڭ يېتەكچىلىكىدە ئىشلىتىش كېرەك
3. چىش چوتكىسى، ساقال ئالغۇچ، يۈز قىرغۇچ قاتارلىق شەخسىي بۇيۇملارنى ئارىيەت ئالماسلىق ۋە بەرمەسلىك ياكى ئورتاق ئىشلەتمەسلىك كېرەك
4. ئەيدىز بىمارلىرىنىڭ بەدەن سۇيۇقلۇقى بىلەن بىۋاستە ئۇچراشماسلىق، تارقىلىش يوللىرىنى ئۈزۈپ تاشلاش كېرەك

1. جىنسىي يول ئارقىلىق تارقىلىقشنىڭ ئالدىنى ئېلىش

1. ھاراق ئىچىشنى ئاساس قىلغان يىغىلىشقا ئىمكانقەدەر ئاز قاتنىشىپ، يىغىلىشتا ھاراقنى ئاز ئىچىپ، " ھاراق ئىچىپ قالايمىقان مۇناسىۋەت يۇزبىرىش"، " ھاراق ئىچىپ كونتروللۇقىنى يوقىتىش" قىلمىشىنىڭ يۈز بېرىشىدىن ساقلىنىش كېرەك
2. ئىمكانقەدەر " قاۋاقخانا " ، " دىسكۇخانا " قاتارلىق كۆڭۈل ئېچىش سورۇنلىرىغا ئاز بېرىپ ، تونۇشمايدىغان كىشىلەر بەرگەن تاماكا ، ئىچىملىك قاتارلىقلارنى قوبۇل قىلىشتىن ساقلىنىش كېرەك ، چۈنكى بۇ نەرسىلەرگە زەھەر قاتارلىق خۇمارقىلغۇچى نەرسىلەر يوشۇرۇنغان بولۇشى مۇمكىن
3. جىنسىي قىلمىش يۈز بەرگەندە، بىخەتەرلىك قېپىنى توغرا ئىشلىتىش، شۇنداق قىلغاندىلا ئەيدىز بىلەن يۇقۇملىنىشتىن ساقلانغىلى بولىدۇ

ئەيدىزنى تەكشۈرۈش ۋە داۋالاش

ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان ھامان، بەدەندىكى ۋىرۇس كۆپەيتىش باشلىنىپ، پۈتۈن بەدەندىكى بىر قانچە ئەزاغا تەدرىجىي زىيان يەتكۈزىدۇ، ھازىرچە ئەيدىز كېسىلىنى داۋالاپ ساقايتقىلى بولىدىغان دورىلار يوق، ئەمما ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغاندىن كېيىن بالدۇرلا ۋىرۇسقا قارشى داۋالاشنى قوبۇل قىلغاندا، ۋىرۇسنى كۆپەيتىشنى تىزگىنلىگىلى، ئورگانىزمنىڭ زىيىنىنىڭ يۈز بېرىش پۇرسىتىنى تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ. ئەگەر خەتەرلىك قىلمىشلار ئېلىپ بېرىلسا، بۇ چاغدا ۋىرۇس ئادەم بەدىنىگە كىرگەن بولسىمۇ، ھۈجەيرىلەر بىلەن يۇقۇملانمىسىلا، ئۇنىڭ ئىرسىيەت گېنىنى ئادەم بەدىنىدىكى ئاق ھۈجەيرە ئىرسىيەت گېنىغا سىڭدۈرمىسە، كېسەل پەيدا قىلمايدۇ. شۇڭا دەل ۋاقىتىدا دوختۇرخانىغا بېرىپ تەكشۈرتۈش ھەمدە 24 سائەت ئىچىدە ئەيدىز كېسىلىنى توسۇش دورىسى ئىچىش كېرەك، ئەگەر 72 سائەتتىن ئېشىپ كەتسە ئىستېمال قىلسا رولىنى يوقىتىپ قويىدۇ، قانچە بالدۇر ئىچسە، توسۇش ئۈنۈمى شۇنچە ياخشى بولىدۇ. جايلاردىكى يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنى كونترول قىلىش مەركىزى تەكشۈرۈش ئامبولاتورىيەسىدىن ئىختىيارى مەسلىھەت سورىسا بولىدۇ، ھەقسىز مەسلىھەت سوراش ۋە تەكشۈرۈش مۇلازىمىتىگە ئېرىشەلەيدۇ، جايلاردىكى ناھىيە دەرىجىلىكتىن يۇقىرى دوختۇرخانا، ئانا-بالىلار ساقلىقنى ساقلاش ئاپپاراتلىرى ۋە كۆپ قىسىم ئاساسىي قاتلام داۋالاش ئاپپاراتلىرىمۇ تەكشۈرۈش مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلەيدۇ
 
ئەيدىز شەخسنىڭ سالامەتلىكىگە ۋە ھاياتى بىخەتەرلىكىگە، ئائىلىنىڭ بەختىگە تەسىر يەتكۈزۈپلا قالماي، يەنە ئىقتىسادى تەرەققىيات ۋە جەمئىيەتنىڭ ئىناق، مۇقىملىقىغا ئېغىر تەھدىت سالىدۇ. ياشلار ۋە ئۆسمۈرلەر ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش بىلىملىرىنى تەشەببۇسكارلىق بىلەن ئۆگىنىپ، ئۆزىنى قوغداش ماھارىتىنى ئىگىلەپ، ئۆزىنىڭ سالامەتلىكىگە مەسئۇل بولۇشى ھەم ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش بىلىملىرىنى تارقاتقۇچىغا ئايلىنىپ، ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە ئۇنى كونترول قىلىش ئۈچۈن ئۆزىنىڭ بىر كىشىلىك كۈچىنى قوشۇشى كېرەك
 

ئەيدىز كېسىلىنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ كونترول قىلغىلى بولىدۇ ئۇ قورقۇنچلۇق ئەمەس
بىز قول تۇتۇشۇپ ،ئورتاق تىرىشىپ، ھاياتلىققا كۆڭۈل بۆلۈپ
ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئىلىپ، ھاياتلىقنى قەدىرلەيلى