- ئەيدىز كېسىلىنى كەمسىتىشنىڭ سەۋەبى ۋە كەمسىتىشكە قارشى تۇرۇش ئىستراتېگىيەسى
- سەۋەبلەر:
- دۇنيا مىقياسىدا ئەيدىز ئېغىر ئىجتىمائىي كەمسىتىشكە ئۇچرايدىغان يۇقۇملۇق كېسەل. ئەيدىز كېسىلىنىڭ كەڭ دائىرىسى ۋە چوڭقۇرلۇقى ئاممىۋى سەھىيە ئۇنى ئەيدىز يۇقۇمىنىڭ ئەڭ يۇقىرى باسقۇچى دەپ قارىدى، بەزى ئالىملارنىڭ ھەتتا ھاقارەت ۋە كەمسىتىشنى تەتقىق قىلىش ۋە كونترول قىلىشقا تېگىشلىك يۇقۇملۇق كېسەلگە ئايلاندى. تەتقىقاتچىلارنىڭ قارىشىچە، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار بىلەن كۈندىلىك ئۇچرىشىشنىڭ خەتىرى توغرىسىدىكى قورقۇنچ، خاتا چۈشىنىش ۋە ئەخلاقسىزلىق ئەيدىز كېسىلىنىڭ ھاقارىتى ۋە كەمسىتىشنىڭ تۈپ سەۋەبى بولۇپ، كىشىلەرنىڭ ئەيدىزگەبولغان بىلىمىنىڭ كەمچىللىكىدىن كېلىپ چىققان. بۇ چۈشەنچىگە ئاساسلانغاندا، داۋاملىشىۋاتقان ساغلاملىق تەربىيىسى كىشىلەرنىڭ ئەيدىز كېسىلىگە بولغان كۆز قارىشىنى ئۆزگەرتىپ، ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە كونترول قىلىشتا كەمسىتىشنى تۈگىتىشتىكى مۇھىم تاكتىكا دەپ قارىلىدۇ.
- لوگىكىلىق جەھەتتىن ئېيتقاندا، مەيلى تونۇش يېتەرلىك بولماسلىق ياكى ئىجتىمائىي-مەدەنىيەت قۇرۇلۇشى سەۋەبىدىن بولسۇن، كىشىلەر ئەيدىز ھەققىدە ھېچنېمىنى بىلمىگەندە كەمسىتىش يۈز بەرمەيدۇ. ئۇ دەل كىشىلەر ئېرىشكەن دەسلەپكى بىلىم ۋە ئۇچۇرلارغا ئاساسلانغان. بۇ بىلىم ۋە ئۇچۇرلارنى شەك-شۈبھىسىز ئاممىۋى ئاخبارات ۋاستىلىرىنىڭ ئەيدىز تەشۋىقات دوكلاتى، ئەيدىز ساغلاملىق تەربىيەسى ماتېرىياللىرى، ئاممىۋى سەھىيە سىستېمىسىدىكى ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە داۋالاش پائالىيەتلىرى، شۇنداقلا ئەيدىزگە مۇناسىۋەتلىك كىلىنىكىلىق داۋالاش ۋە پەرۋىش ئۇسۇللىرىدىن ئىزدەشكە بولىدۇ.
- ئىستراتېگىيە:
- 1.ئالدىنى ئېلىش ۋە تىزگىنلەش خىزمىتى بىزدىن كەمسىتىشكە قارشى تۇرۇش خىزمىتىنى تېخىمۇ چوڭقۇر قانات يايدۇرۇشىمىزنى تەلەپ قىلىدۇ.
- كەمسىتىشكە قارشى تۇرۇشقا ئالاقىدار قانۇن-نىزاملار يەنىمۇ مۇكەممەللەشتۈرۈپ، ئەستايىدىل ئىزچىللاشتۇرۇشقا توغرا كېلىدۇ. پۈتكۈل جەمئىيەتنى ئەيدىز كەمسىتىشكە قارشى تۇرۇش پائالىيىتىگە سەپەرۋەر قىلىپ، كەمسىتىشكە قارشى تۇرۇش خىزمىتىنىڭ نەتىجىلىرىنى يەنىمۇ كېڭەيتىپ، ئىناق جەمئىيەت قۇرۇشقا تۆھپە قوشۇشى كېرەك.
- 2.تەشۋىقات ۋە سىياسەت تەشەببۇسكارلىقىنى كۈچەيتىپ، دۆلەتنىڭ كەمسىتىشكە قارشى تۇرۇش سىياسەتلىرىگە بولغان تونۇشىنى كۈچەيتىش كېرەك.
- ئەيدىز كېسىلىنى ئىجتىمائىي تەرەققىيات نۇقتىسىدىن چۈشىنىپ، ئىناق جەمئىيەت قۇرۇپ، ئىلمىي تەرەققىيات قارىشىنى ئەمەلىيلەشتۈرۈپ، ئەيدىز كېسىلىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە تىزگىنلەشنى چۈشىنىش، ھەر بىر ئەزانىڭ ئىجتىمائىي مەسئۇلىيەت ئېڭىنى كۈچەيتىپ، كەمسىتىشنى ئۈنۈملۈك تۈگىتىش كېرەك.
- 3.مۇناسىۋەتلىك مەسئۇلىيەتنى چوقۇم ئەمەلىيلەشتۈرۈش كېرەك.
- پۈتكۈل جەمئىيەتنىڭ كەمسىتىشكە قارشى تۇرۇش مەسئۇلىيىتى بار، لېكىن ھەر بىر تارماق ۋە شەخسنىڭ ئۆزىگە خاس پەرقى بار. شۇڭا، مۇناسىۋەتلىك مەسئۇلىيەتنى سۈرۈشتۈرۈش سىستېمىسىنى ئورنىتىپ، مەسئۇلىيەت ۋە ۋەزىپىلەرنى ئايدىڭلاشتۇرۇپ، ھەرىكەت قىلمىغانلارنىڭ قاتتىق جاۋابكارلىقىنى سۈرۈشتۈرۈشكە كاپالەتلىك قىلىش زۆرۈر. مۇشۇنداق بولغاندىلا ھەر دەرىجىلىك ۋە تارماقلارنىڭ كەمسىتىشكە قارشى تۇرۇش مەسئۇلىيىتىگە بولغان ھۆرمەت تۇيغۇسىنى يېتىلدۈرگىلى بولىدۇ، ئۇلارنىڭ مەسئۇلىيىتىنى ئادا قىلىش ئېڭىنى كۈچەيتكىلى بولىدۇ.
- 4.دوختۇرخانا تىببىي ئەخلاقنى كۈچەيتىپ، تېببىي خادىملارنى تېببىي ساھەدە ئىنسانپەرۋەرلىك روھىغا ئىگە يېتىشتۈرۈشى كېرەك.
- تېببىي خادىملار ئىنسانپەرۋەرلىك ساپاسىنى ئۆستۈرۈپ، بىمارلارنىڭ ھاياتى ۋە سالامەتلىكىگە، ھوقۇق ۋە ئېھتىياجىغا، ئىززەت-ھۆرمىتىگە ئىزچىل كۆڭۈل بۆلۈش، كۆڭۈل بۆلۈشى ۋە ھۆرمەت قىلىشى كېرەك. ئۇلار ئىنسانپەرۋەرلىك روھىنىڭ يوقاپ كېتىشىگە قارشى تۇرۇشى ۋە ئۇنىڭ ئالدىنى ئېلىشى، دوختۇر بىلەن بىمار ئالاقىسىنى كۈچەيتىپ، تېز سۈرئەتتە تەرەققىي قىلىۋاتقان تېببىي پەندە تېببىي ئىنسانپەرۋەرلىك روھىنى داۋاملىق كۆتۈرۈشى كېرەك.
