ئەي توغرىسىدا ، سىز ئۆزىڭىزنىڭ ھوقۇق ۋە مەجبۇرىيىتىنى ئېنىق بىلەمسىز ؟
ھوقۇق كاپالىتى: قانۇن يۇقۇملانغۇچىلارغا تايانچ بولۇپ، بۇ ھوقۇق-مەنپەئەتلەرگە دەخلى-تەرۇز قىلىشقا بولمايدۇ
گوۋۇيۈەننىڭ «ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش نىزامى» غا ئاساسەن، ھەرقانداق ئىدارە ۋە شەخس ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلارنى، ئەيدىز بىمارلىرى ۋە ئۇلارنىڭ ئائىلە تاۋابىئاتلىرىنى كەمسىتىشكە بولمايدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ قانۇننىڭ قوغدىشى ئاستىدا باشقىلار بىلەن باراۋەر ھوقۇققا ئىگە ئىكەنلىكىدىن دېرەك بېرىدۇ:
داۋالاش ھوقۇقى: داۋالاش ئاپپاراتلىرى سەۋەبلىك كېسەل كۆرسەتكەن بىمارلاردىن ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان ياكى ئەيدىز بىمارلىرى بولۇپ، ئىتتىرىپ ياكى باشقا كېسەللەرنى داۋالاشنى رەت قىلىشقا بولمايدۇ.
ئىشقا ئورۇنلىشىش ھوقۇقى: يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ باراۋەر ئىشقا ئورۇنلىشىش ھوقۇقىنى قانۇن قوغداش ئادەم ئىشلەتكۈچى ئورۇن يۇقۇملىنىش ئەھۋالى سەۋەبىدىن خىزمەت پۇرسىتىنى كەمسىتىش ياكى تارتىۋالسا بولمايدۇ
شەخسىي سىر ھوقۇقى: ئۆزى ياكى ئۇنىڭ ھامىيسىنىڭ ماقۇللۇقىنى ئالماي تۇرۇپ، ھەرقانداق ئورۇن ياكى شەخس ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچى، ئەيدىز بىمارلىرى ۋە ئۇنىڭ ئائىلە تاۋابىئاتلىرىنىڭ ئىسىم- فامىلىسى، ئادرېسى، خىزمەت ئورنى، پورترېت، كېسەللىك تارىخى ماتېرىياللىرى ۋە ئۇنىڭ كونكرېت سالاھىيىتىنى ھۆكۈم قىلىش ئېھتىماللىقى بار ئۇچۇرلارنى ئاشكارىلىسا بولمايدۇ.
توي قىلىش ۋە پەرزەنتلىك بولۇش ھوقۇقى: يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ تويلىشىش قانۇنلۇق ھوقۇق مەنپەئەتىنى قانۇن قوغدايدۇ. د اۋالاش ئاپپاراتلىرىنىڭ كەسپىي يېتەكچىلىكىدە، ئانىلار بىلەن بوۋاقلارنى توسۇش تېخنىكىسى ئارقىلىق، ئۇلار ساغلام بوۋاقلارنى تۇغدۇرالايدۇ.
مەجبۇرىيەت تىزىملىكى: ھوقۇق بىلەن مەجبۇرىيەت ئوخشاش، جامائەت بىخەتەرلىكى مۇداپىئە سېپى ئورتاق بەرپا قىلىنىدۇ
ھوقۇق بىلەن مەجبۇرىيەت ئەزەلدىن بىردەك. ئالاقىدار بەلگىلىمىلەرگە ئاساسلانغاندا، يۇقۇملانغۇچىلارمۇ زۆرۈر مەسئۇلىيەتنى ئادا قىلىشى كېرەك، بۇ جامائەت ساغلاملىقىغا مەسئۇل بولۇش.
يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ، كونترول قىلىش ئورگىنىنىڭ خىزمىتىگە ماسلىشىپ ، يۇقۇملۇق كېسەللىكلەر ئىلمى تەكشۈرۈشىنى قوبۇل قىلىش ئۆزىگە مەسئۇل بولۇپلا قالماي ، باشقىلارغىمۇ مەسئۇل بولۇش .
يۇقۇملىنىش پاكىتىنى جىنسىي ھەمراھلارغا ۋاقتىدا ئۇقتۇرۇش بۇ ھەم ئەخلاقنىڭ تۆۋەن چېكى، شۇنداقلا قانۇن قىزىل سىزىقى.
داۋالانغاندا، يۇقۇملىنىش ئەمەلىيىتىنى كېسەل كۆرسەتكۈچى دوختۇرغا ئۇقتۇرۇڭ. بۇ داۋالاش مەنبەلىك يۇقۇملىنىشنىڭ ئالدىنى ئېلىپ، باشقا بىمارلار ۋە داۋالاش خادىملىرىنىڭ بىخەتەرلىكىنى قوغداش ئۈچۈندۇر.
زۆرۈر بولغان قوغدىنىش تەدبىرلىرىنى قوللىنىپ، باشقىلار بىلەن يۇقۇملىنىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش كېرەك.
ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلار ۋە ئەيدىز بىمارلىرى ھەرقانداق ئۇسۇل بىلەن ئەيدىزنى قەستەن تارقاتسا بولمايدۇ. قەستەن تارقىتىش ھەق تەلەپ تۆلىمىگە دۇچ كېلىپلا قالماي، جىنايەت شەكىللەندۈرگەنلەرنىڭ جىنايى ئىشلار جاۋاپكارلىقى قانۇن بويىچە سۈرۈشتە قىلىنىدۇ.
ئىلمىي تونۇش: كۈندىلىك ئۇچرىشىش تارقىلىپ كەتمەيدۇ، بىر تەرەپلىمە قاراش ۋىرۇستىنمۇ بەكرەك قورقۇنچلۇق
ئەيدىز كېسىلى ئاساسلىقى جىنسىي ئۇچرىشىش، قان ۋە ئانىدىن بوۋاقتىن ئىبارەت ئۈچ خىل يول ئارقىلىق يۇقۇلىدۇ. يۇقۇملانغۇچىلار بىلەن بىللە تاماق يېگەندە، قۇچاقلاش، قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈش، ئىشخانا بۇيۇملىرىنى ئورتاق ئىشلىتىش، تەرەت تۇڭىنى ئورتاق ئىشلىتىش، سۇ ئۈزۈش ھەتتا پاشا چېقىش ئارقىلىقمۇ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانمايدۇ.
تىبابەتنىڭ تەرەققىي قىلىشىغا ئەگىشىپ، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئالغىلى، كونترول قىلغىلى بولىدىغان سوزۇلما خارەكتىرلىك كېسەلگە ئايلاندى. داۋالاشنى قېلىپلاشتۇرۇشتا چىڭ تۇرغان يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ ئۆمرى ۋە تۇرمۇش سۈپىتى ئادەتتىكى كىشىلەرگە يېقىنلاشتى، نورمال خىزمەت تۇرمۇشى بولىدۇ.
يۇقۇملانغۇچىلار ۋىرۇسقا ئۈنۈملۈك قارشى داۋالاشتا چىڭ تۇرۇپ، بەدەندىكى ۋىرۇسنىڭ يۈك كۆتۈرۈش مىقدارى داۋاملىق تەكشۈرۈلمىگەندە، جىنسىي قىلمىش ئارقىلىق ئەيدىز ۋىرۇسىنى ھەمراھلىرىغا تارقىتىش خەۋپىگە سەل قاراشقا بولمايدۇ ھەتتا مەۋجۇت ئەمەس. بۇ داۋالاشنىڭ ئۆزى بىر خىل ئالدىنى ئېلىش ئىكەنلىكىدىن دېرەك بېرىدۇ.
شۇنىڭغا دىققەت قىلىش كېرەككى، جىنسىي ھەرىكەت جەريانىدا بىخەتەرلىك قاپچۇقى ئىشلىتىش يەنىلا مۇھىم، بىخەتەرلىك قاپچۇقى ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىپلا قالماي، يەنە باشقا جىنسىي يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ.
بىز نېمە قىلساق بولىدۇ
01
ئەيدىز كېسىلىنىڭ ھازىر ئالدىنى ئالغۇدەك ۋاكسىنا يوق، ئالدىنى ئېلىش بىلىملىرىنى ئىگىلەپ، خەتەرنى رەت قىلغان قىلمىشلار، ئۆزىدىن مۇداپىئە كۆرۈشنى ياخشى ئىشلەش ئەڭ ئۈنۈملۈك ئالدىنى ئېلىش ۋاستىسى ھېسابلىنىدۇ.
02
يىڭى توي قىلغان، ھامىلدار بولغان ۋە ھامىلدار بولغان ئائىلىلەردە ئەر-ئايال ئىككى تەرەپ ئەيدىز كېسىلىنى تەكشۈرۈپ، ئانىدىن بالىلارنىڭ تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشى كېرەك.
03
قوغدىماس قىلمىش يۈز بەرگەندىن كېيىن، ئەڭ ياخشىسى 24 سائەت (قانچە بالدۇر بولسا شۇنچە ياخشى، ئەڭ تېز بولغاندا 2 سائەت ئىچىدە) بولۇپ، ئەڭ كېچىككەندىمۇ 72 سائەت ئىچىدە بالدۇرراق ئاشكارىلانغاندىن كېيىن توسۇپ قالغان دورىنى توسۇپ قويسا ئەيدىز ۋىرۇسىدىن يۇقۇملىنىش خەتىرىنى ئازايتقىلى بولىدۇ.
04
خەتەرلىك كىشىلەر (مەسىلەن كۆپ جىنىسلىق ھەمراھلار، ئەرلەرنىڭ ئوخشاش جىنىسلىق قىلغۇچىلىرى، ۋېنادا زەھەر چەككۈچىلەر قاتارلىقلار) قەرەللىك تەكشۈرۈپ، بالدۇر بايقاش، بالدۇر دىئاگنوز قويۇش، بالدۇر داۋالاش كېرەك.
05
تەشۋىقات ۋە تەربىيەگە ئاكتىپ قاتنىشىپ، ئىلىم–پەن بىلىملىرىنى تارقاتقۇچى بولۇش سۈپىتى بىلەن بىلىملەردىن تەشەببۇسكارلىق بىلەن تەڭ بەھرىمەن بولۇپ، بىر تەرەپلىمە قاراشلارنى تۈزىتىپ، كۆپچىلىكنىڭ كېسەللىككە بولغان تونۇشى ۋە ئېڭىنى ئۆستۈرۈپ، يۇقۇملانغۇچىلارنى كەمسىتىش ۋە نامنى چىقىرىشنى ئازايتىشى كېرەك.
