艾滋病，也叫获得性免疫缺陷综合征(AIDS)，是由人类免疫缺陷病毒(HIV)引起的一种传播迅速、病死率较高的传染性疾病。

HIV主要侵犯免疫系统，主要是使CD4+T淋巴细胞遭受破坏，使得体液免疫功能出现异常，因此导致“免疫缺陷”相关疾病。

HIV传播途径包括：母婴传播（通过胎盘、分娩过程、哺乳等方式传播给宝宝）、血源传播（不合规的输血、注射、器官移植）、性传播等。目前尚未发现经空气、水、食物、握手、公共泳池等途径的传播。母婴传播是儿童感染HIV的主要途径。

HIV感染后侵犯免疫系统，会有淋巴结和胸腺等免疫器官病变，出现体液免疫功能异常的表现，比如高免疫球蛋白血症、对新抗原反应性降低、抗体反应缺陷等，患儿容易患各种机会性感染、感染症状较重，常是致死的原因。

根据症状程度，HIV感染的临床表现可以分为以下几种类型：

1、无临床表现：儿童无任何感染的症状和体征，或仅有轻微临床表现（淋巴结病，肝大，脾大，皮炎，腮腺炎，反复或持续性上呼吸道感染，鼻窦炎或中耳炎）中的一种情况。

2、轻度临床表现：患儿出现轻微临床表现中至少2种情况，但未出现中度或更严重的临床表现。

中度临床表现：贫血、细菌性脑膜炎、口腔念珠菌病、心肌病、单纯疱疹病毒性口腔炎等。

3、严重临床表现：出现严重反复和多发性细菌感染；念珠菌感染累及食管、气管等，出现深部真菌感染；隐球菌感染伴持续腹泻1个月以上；结核病肺外散播；巨细胞病毒感染累及肝、脾和淋巴结以外区域等多种严重感染表现。

诊断

病原学检测是HIV诊断的主要方法，包括病毒抗体检测、病毒分离、抗原检测和病毒核酸检测。免疫缺陷的实验室检测也可以帮助诊断，比如血淋巴细胞亚群分析等。

治疗

 HIV尚无特效药可用，目前的治疗主要有抗反转录病毒治疗、抗病毒治疗、免疫学治疗、对症支持治疗、抗感染、抗肿瘤治疗。

预防

 应对HIV的最好方法是预防感染。比如普及艾滋病相关知识，减少育龄期女性感染；规范献血流程；HIV感染者避免妊娠或采取有效的阻断策略等。

• ئىرىشىش خارەكتىرلىك ئىممۇنىتېت كەمتۈكلۈك سىندرومى (ئەيدىز)
• ئىشىنىمەنكى، ھەممە ئادەم ئەيدىز كېسىلىنى ئاڭلىغان. ئۇنىڭ نامى ئاساسلىقى ئۇنىڭ يۇقۇملىنىش نىسبىتى ۋە ئۆلۈش نىسبىتى يۇقىرى بولغاچقا، ھازىرغىچە ئۈنۈملۈك داۋالاش ئۇسۇلى يوق.
• ئافرىقا دۆلەتلىرىدە ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش نىسبىتى ٪20 تىن ئېشىپ كەتتى. ئېلىمىزدە ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ سانى يىلدىن يىلغا كۆپەيدى. ئانادىن بالىغا يۇقۇش سەۋەبىدىن بالىلارنىڭ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ سانى بىر قەدەر كۆپ.

• ئەيدىز كېسىلى قانداق كېسەل؟ بالىلار نېمە ئۈچۈن يۇقۇملىنىدۇ؟
• ئەيدىز يەنە ئىممۇنىتېت كەمتۈكلۈك سىندرومى دەپمۇ ئاتىلىدۇ، ئادەم ئىممۇنىتېت كەمتۈكلۈك ۋىرۇسى كەلتۈرۈپ چىقارغان تېز سۈرئەتتە تارقىلىدىغان يۇقۇملۇق كېسەللىك بولۇپ، ئۆلۈش نىسبىتى يۇقىرى.
• ئەيدىز ۋىرۇسى ئاساسلىقى ئىممۇنىتېت سىستېمىسىغا تاجاۋۇز قىلىپ، ئاساسلىقى CD4+ T لىمفا ھۈجەيرىسىنى بۇزۇپ، خۇمورال ئىممۇنىتېت ئىقتىدارىنىڭ نورمالسىزلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، شۇنىڭ بىلەن «ئىممۇنىتېت كەمچىللىكى» بىلەن مۇناسىۋەتلىك كېسەللىكلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
• ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ يۇقۇش يوللىرى: ئانىدىن بالىغا يۇقۇش (بوۋاقلارغا بالا ھەمراھى، تۇغۇت، بالا ئېمىتىش قاتارلىقلار)، قان ئارقىلىق يۇقۇش (قان سېلىش، ئوكۇل سېلىش، ئەزا كۆچۈرۈش)، جىنسىي مۇناسىۋەت قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ھازىرغا قەدەر ھاۋا، سۇ، يېمەكلىك، قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈش، ئاممىۋى سۇ ئۈزۈش كۆلچىكى ياكى باشقا يوللار ئارقىلىق يۇقۇملىنىش بايقالمىدى. ئانادىن بالىغا يۇقۇش بالىلارنىڭ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشنىڭ ئاساسلىق يولى.

• ئەيدىزنىڭ كىلىنىكىلىق ئىپادىسى
• ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغاندىن كېيىن، ئىممۇنىتېت سىستېمىسىغا تاجاۋۇز قىلىپ، لىمفا تۈگۈنى ۋە باشقا ئىممۇنىتېت ئەزالىرىدا زەخىملىنىش پەيدا بولىدۇ، بۇنىڭ بىلەن ئىممۇنىتېت كۈچى زىيادە ئېشىپ كېتىش، يېڭى ئانتىگېنغا بولغان ئىنكاسى تۆۋەنلەپ، ئانتىتېلا ئىنكاسى كەمچىل بولۇش قاتارلىق خۇمۇرلارنىڭ ئىممۇنىتېت ئىقتىدارى نورمالسىز. تەسىرگە ئۇچرىغان بالىلار ئاسانلا كۆپ خىل پۇرسەتپەرەسلىك يۇقۇملىنىشقا گىرىپتار بولۇپ، كېسەللىك ئالامىتى ئېغىر بولۇپ، دائىم ئۆلۈشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
• كېسەللىك ئالامىتىنىڭ ئېغىرلىقىغا ئاساسەن، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشنىڭ كىلىنىكىلىق ئىپادىسىنى تۆۋەندىكى تۈرلەرگە ئايرىشقا بولىدۇ:
• كىلىنىكىلىق ئالامەتلەر يوق: بالىلاردا يۇقۇملىنىش ئالامىتى يوق، ياكى يېنىك دەرىجىدە كىلىنىكىلىق ئالامەتلەر كۆرۈلىدۇ (لىمفا بەز ياللۇغى، جىگەر يوغىنايدىغان، تال-ئۈچەي ياللۇغى، تېرە ياللۇغى، بەز ياللۇغى، تەكرار ياكى داۋاملاشقان يۇقىرى نەپەس يولى ياللۇغى، سىنۇس ياللۇغى ياكى قۇلاق ياللۇغى).
• يېنىك كىلىنىكىلىق ئالامەتلەر: بالىلاردا ئاز دېگەندە ئىككى خىل يېنىك كىلىنىكىلىق ئالامەتلەر كۆرۈلگەن، لېكىن ئوتتۇراھال ياكى ئېغىر بولغان كىلىنىكىلىق ئالامەتلەر كۆرۈلمىگەن.
• ئوتتۇرھال كىلىنىكىلىق ئىپادىسى: قان ئازلىق، باكتېرىيەلىك مېڭە پەردە ياللۇغى، ئېغىز بوشلۇقى كاندىدىيازى، يۈرەك مۇسكۇل تىقىلمىسى، قىچىشقاق ۋىرۇس تۈگۈنى ياللۇغى قاتارلىقلار.
• ئېغىر كىلىنىكىلىق ئالامەتلەر: ئېغىر تەكرار ۋە كۆپ خىل باكتېرىيەلىك يۇقۇملىنىش كۆرۈلىدۇ؛ كاندىدا يۇقۇملىنىش قىزىلئۆڭگەچ، كانايچە قاتارلىقلارغا تەسىر كۆرسىتىپ، چوڭقۇر زەمبۇرۇغ يۇقۇملىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بىر ئايدىن ئارتۇق داۋاملاشقان ئىچى سۈرۈش بىلەن يۇقۇملىنىش؛ ئۆپكە تۇبېركۇليۇزى ئۆپكە سىرتىغا تارقىلىدۇ. CMV يۇقۇملىنىش جىگەر، تال، لىمفا تۈگۈنى سىرتىدىكى رايونلارغا كۆپ خىل ئېغىر يۇقۇملىنىشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

• دىئاگنوز قويۇش، داۋالاش ۋە ئالدىنى ئېلىش
• دىئاگنوز قويۇش
• كېسەللىك قوزغاتقۇچى تەكشۈرۈش ئەيدىز ۋىرۇسىغا دىئاگنوز قويۇشنىڭ ئاساسلىق ئۇسۇلى بولۇپ، ۋىرۇس ئانتىتېلاسىنى تەكشۈرۈش، ۋىرۇسنى ئايرىش، ئانتىگېن تەكشۈرۈش ۋە ۋىرۇس يادرو كىسلاتاسىنى تەكشۈرۈشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. ئىممۇنىتېت كەمتۈكلۈكىنى تەجرىبىخانىدا تەكشۈرۈشمۇ دىئاگنوز قويۇشقا ياردىمى بولىدۇ، مەسىلەن، لىمفا ھۈجەيرىسى تارماق گۇرۇپپىسىنى ئانالىز قىلىش.
• داۋالاش
• نۆۋەتتە ئەيدىز ۋىرۇسىنى داۋالايدىغان كونكرېت دورا يوق. نۆۋەتتە داۋالاش ئاساسلىقى ۋىرۇسقا قارشى داۋالاش، ۋىرۇسقا قارشى داۋالاش، ئىممۇنىتېت بىلەن داۋالاش، كېسەللىك ئالامىتى بىلەن داۋالاش، يۇقۇملىنىشقا قارشى تۇرۇش ۋە ئۆسمىگە قارشى داۋالاش قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
• ئالدىنى ئېلىش
• ئەيدىز ۋىرۇسىغا تاقابىل تۇرۇشنىڭ ئەڭ ياخشى ئۇسۇلى يۇقۇملىنىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش. مەسىلەن، ئەيدىز بىلىملىرىنى ئومۇملاشتۇرۇش ئارقىلىق تۇغۇت يېشىدىكى ئاياللارنىڭ يۇقۇملىنىشنى ئازايتىش؛ قان تەقدىم قىلىش تەرتىپىنى قېلىپلاشتۇرۇش؛ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىش ياكى ئۈنۈملۈك توسۇش تاكتىكىسىنى قوللىنىش قاتارلىقلار.