【双语】我国目前艾滋病法律法规有哪些？ دۆلىتىمىزدە نۆۋەتتە ئەيدىز كېسىلىگە ئالاقىدار بولغان قانۇن- نىزاملاردىن قايسىلا
地区：墨玉县来源：发布者：时间：2026-04-01 19:35:28点击：
艾滋病作为一种严重危害公众健康的慢性传染病，其防治、管理及相关权益保障工作均有明确的法律依据。我国目前已形成以专门条例为核心、相关法律法规为支撑的完整法律体系，涵盖艾滋病预防、监测、治疗、宣传教育、权益保护等各个环节，为艾滋病防治工作有序开展提供了坚实的法治保障。以下结合最新法规修订内容，对我国现行艾滋病相关法律法规进行系统梳理与补充。
《艾滋病防治条例》于2006年1月29日以国务院令第457号公布，根据2019年3月2日《国务院关于修改部分行政法规的决定》修订，是我国艾滋病防治领域的核心专门法规，明确了艾滋病防治工作的方针、机制和具体要求，对各类主体的权利与义务作出了详细规定，覆盖防治工作全流程。
该条例既明确了感染者和病人的合法权益，也规定了其必须履行的法定义务，实现了权益保障与公共卫生安全的平衡。
在义务方面，根据《艾滋病防治条例》第三十八条规定，艾滋病病毒感染者和艾滋病病人应当主动接受疾病预防控制机构或者出入境检验检疫机构的流行病学调查和专业指导；及时将感染或发病事实告知与其有性关系者，避免他人感染风险；在就医过程中，必须如实告知接诊医生自身感染状况，便于医生采取针对性防护和诊疗措施；同时，应当自觉采取必要的防护措施，规范自身行为，防止将病毒传播给他人。
在权利方面，第三条明确规定，任何单位和个人不得歧视艾滋病病毒感染者、艾滋病病人及其家属，其享有的婚姻、就业、就医、入学等合法权益受法律严格保护，任何组织和个人不得非法剥夺或限制。此外，感染者和病人有权获得免费的咨询、检测、抗病毒治疗等相关医疗服务，其个人隐私受法律保护，相关机构和人员不得泄露其感染信息。
预防为主是艾滋病防治工作的核心方针，《艾滋病防治条例》专章对宣传教育和预防措施作出具体规定，明确了各级政府、相关部门、医疗卫生机构及社会各界的职责。
1.宣传教育职责：第十二条明确要求，县级以上人民政府卫生主管部门应当牵头加强艾滋病防治宣传教育工作，为其他部门、组织开展宣传教育提供技术支持；医疗卫生机构应当定期组织工作人员学习艾滋病防治相关法律、法规、政策和专业知识，在诊疗过程中，结合就诊者情况开展针对性的宣传教育，普及防控知识和自我保护技能。
2.重点人群与场景宣传：条例第十条至第二十一条进一步细化了宣传教育要求，明确地方各级人民政府和相关部门应当在车站、码头、机场、公园等公共场所以及旅客列车、客运船舶等公共交通工具显著位置，设置艾滋病防治公益广告或张贴宣传材料、发放宣传手册；教育主管部门应当指导高等院校、中等职业学校和普通中学将艾滋病防治知识纳入相关课程，开展课外教育活动；计划生育技术服务机构、劳务中介机构、出入境检验检疫机构等，应当针对育龄人群、进城务工人员、出入境人员等重点群体，开展针对性的宣传教育和咨询指导；广播、电视、报刊、互联网等新闻媒体应当主动开展艾滋病防治公益宣传，营造全社会共同参与、关爱包容的良好氛围。
3.行为干预措施：第二十六条规定，县级以上地方人民政府和政府有关部门应当结合本行政区域艾滋病流行情况，制定具体措施，鼓励和支持居民委员会、村民委员会及其他社会组织、个人，推广预防艾滋病的行为干预措施，帮助有易感染艾滋病病毒危险行为的人群改变高危行为，降低感染风险。
完善的监测网络是掌握艾滋病疫情动态、科学开展防治工作的基础，《艾滋病防治条例》对监测网络建设、监测职责作出了明确规范。
根据第二十二条规定，国家建立健全全国统一的艾滋病监测网络，实行分级负责、协同配合的监测机制。国务院卫生主管部门负责制定国家艾滋病监测规划和实施方案，统筹全国监测工作；县级以上地方人民政府卫生主管部门根据国家规划和方案，制定本行政区域的监测计划和工作方案，组织开展本地监测工作。其中，疾病预防控制机构主要负责对艾滋病的发生、流行及其影响因素开展常态化监测，收集、分析、上报监测信息，预测疫情流行趋势；出入境检验检疫机构则负责对出入境人员进行艾滋病监测，及时将监测结果向卫生主管部门通报，防范疫情跨境传播。
此外，条例还规定国家实行艾滋病自愿咨询和自愿检测制度，县级以上地方人民政府卫生主管部门指定的医疗卫生机构，应当为自愿接受咨询、检测的人员免费提供咨询和初筛检测服务，为疫情早发现、早干预提供保障。
针对艾滋病传播的重点环节和高危人群，条例作出了针对性的防治规定，强化源头管控。
1.吸毒人群防治：第二十七条明确，县级以上人民政府应当建立艾滋病防治工作与禁毒工作的协调机制，推动卫生、公安、药品监督管理等部门密切配合，结合本行政区域艾滋病流行情况和吸毒人群现状，积极稳妥开展吸毒成瘾者药物维持治疗工作，同时采取其他干预措施，降低吸毒人群的艾滋病感染和传播风险。
2.安全套推广使用：第二十八条、第二十九条规定，县级以上人民政府卫生、市场监督管理、药品监督管理、广播电视等部门应当协同配合，组织推广使用安全套，建立和完善安全套供应网络；省、自治区、直辖市人民政府确定的公共场所经营者，应当在公共场所内设置安全套发售设施或免费提供安全套，引导公众规范使用，阻断性传播途径。
除《艾滋病防治条例》这一核心专门法规外，我国多部相关法律法规中均包含艾滋病防治相关条款，与专门条例相互衔接、相互补充，共同构成了完整的艾滋病防治法律体系，覆盖国境检疫、传染病管理、隐私保护、医疗执业等多个领域。
该法是我国传染病防治领域的基本法律，2025年4月30日经第十四届全国人民代表大会常务委员会第十五次会议第二次修订，明确将艾滋病列为乙类传染病，对其防治工作作出了原则性、基础性规定，为《艾滋病防治条例》的制定和实施提供了上位法依据。
修订后的《传染病防治法》进一步强化了艾滋病防治的法治保障，明确传染病防治工作坚持“预防为主、防治结合”的方针，坚持依法防控、科学防控原则；规定各级人民政府应当加强传染病防治能力建设，建立健全联防联控、群防群控机制。其中，第十三条、第十六条专门强调了艾滋病病毒感染者、病人的隐私保护和权益保障，明确传染病防治中开展个人信息处理活动应当遵守个人信息保护相关法律规定，确保个人隐私安全，不得泄露感染者个人信息；任何单位和个人不得歧视传染病患者、病原携带者，不得泄露其隐私和个人信息，违反规定的将依法承担法律责任。
此外，该法还明确了疾病预防控制机构、医疗机构在艾滋病监测、报告、诊疗、防控中的职责，规定国家支持传染病防治的科学研究和国际合作，为艾滋病防治工作提供了全方位的法律指引。
该法是规范国境卫生检疫工作、防范传染病跨境传播的重要法律，其中包含多项与艾滋病防治相关的条款，主要聚焦于出入境人员的艾滋病监测和疫情防控，阻断艾滋病的跨境传播途径。
根据该法规定，国境卫生检疫机关负责对出入境人员、交通工具、运输设备以及可能传播艾滋病的行李、货物、邮包等物品实施卫生检疫；对入境、出境的人员进行艾滋病监测，发现疑似艾滋病病例或感染者的，应当及时采取隔离、查验、报告等防控措施，并按照规定通报相关卫生主管部门和疾病预防控制机构；对患有艾滋病等传染病的入境人员，根据具体情况采取限制入境、医学观察、隔离治疗等措施，防范疫情传入我国；同时，对出境人员开展艾滋病防治宣传和咨询指导，引导其做好自我防护。
该办法是《中华人民共和国传染病防治法》的配套实施文件，对传染病防治的具体流程、职责分工作出了进一步细化，其中针对艾滋病的监测、报告、防控等工作作出了补充规定，增强了上位法的可操作性。
办法明确了艾滋病疫情报告的具体要求，规定医疗卫生机构、疾病预防控制机构发现艾滋病病例或疑似病例时，应当按照规定的时限和程序及时上报，不得隐瞒、谎报、迟报；细化了疾病预防控制机构对艾滋病流行因素的监测职责，要求定期开展高危人群筛查和疫情分析；同时，对艾滋病防治的宣传教育、行为干预等工作作出了具体部署，明确了各相关部门的协同配合职责，推动艾滋病防治工作落地落实。
除上述法律法规外，我国还有多部法规、规章与艾滋病防治工作密切相关，进一步完善了法律体系。例如，《中华人民共和国医师法》《护士条例》明确规定，医务人员不得泄露艾滋病病毒感染者、病人的隐私，违反规定的将依法受到处罚；《个人信息保护法》《中华人民共和国民法典》为艾滋病感染者的个人信息和隐私保护提供了额外法律保障，明确任何组织和个人不得非法收集、使用、泄露感染者的个人信息；此外，针对吸毒人群、卖淫嫖娼人群等高危群体的管理，《中华人民共和国禁毒法》《治安管理处罚法》等法规与艾滋病防治相关条款相互衔接，形成了“防治结合、管控协同”的法治格局。
综上，我国现行艾滋病相关法律法规体系已较为完善，形成了“核心专门条例+上位基本法律+配套实施文件+相关补充法规”的多层次、全方位法治架构。其中，《艾滋病防治条例》作为核心，明确了艾滋病防治的具体要求和各方权利义务；《中华人民共和国传染病防治法》作为上位法，奠定了艾滋病防治的法治基础；《中华人民共和国国境卫生检疫法》《中华人民共和国传染病防治法实施办法》等法律法规相互衔接、协同发力，覆盖了艾滋病预防、监测、报告、诊疗、宣传教育、权益保护、跨境防控等各个环节。
这些法律法规既注重强化公共卫生安全，通过科学的监测、防控措施阻断艾滋病传播，保障公众身体健康；也高度重视艾滋病病毒感染者、病人及其家属的合法权益，严厉禁止任何形式的歧视，明确其就医、就业、入学等合法权益不受侵犯，同时强化个人隐私保护，彰显了人文关怀。随着我国艾滋病防治工作的不断推进，相关法律法规也将根据疫情变化和防治需求持续完善，为艾滋病防治工作提供更加有力的法治支撑，推动实现“预防为主、防治结合、依法防控、科学防控”的工作目标。
دۆلىتىمىزدە نۆۋەتتە ئەيدىز كېسىلىگە ئالاقىدار بولغان قانۇن- نىزاملاردىن قايسىلاربار
- ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار بىلەن ئەيدىز بىمارلىرىنىڭ ھوقۇقى ۋە مەجبۇرىيىتى
بۇ نىزامدا يۇقۇملانغۇچىلار بىلەن بىمارلارنىڭ قانۇنلۇق ھوقۇق مەنپەئەتى ئايدىڭلاشتۇرۇلۇپلا قالماي ، ئۇنىڭ چوقۇم ئادا قىلىشقا تېگىشلىك قانۇندا بەلگىلەنگەن مەجبۇرىيىتى بەلگىلىنىپ ، ھوقۇق-مەنپەئەت كاپالىتى بىلەن ئاممىۋى سەھىيە بىخەتەرلىكىنىڭ تەڭپۇڭلىقىنى ئەمەلگە ئاشۇردى . مەجبۇرىيەت جەھەتتە، «ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش نىزامى» نىڭ 38-ماددىسىدىكى بەلگىلىمىگە ئاساسەن، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار ۋە ئەيدىز بىمارلىرى كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- كونترول قىلىش ئاپپاراتلىرى ياكى چېگرىدىن كىرىش-چىقىشنى تەكشۈرۈش، كارانتىن قىلىش ئاپپاراتلىرىدىكى تارقىلىشچان كېسەللىكلەر ئىلمى تەكشۈرۈشى ۋە كەسپىي يېتەكچىلىكنى تەشەببۇسكارلىق بىلەن قوبۇل قىلىشى كېرەك يۇقۇملانغان ياكى كېسەل قوزغالغان پاكىتلارنى ئۆزى بىلەن جىنسىي مۇناسىۋەتلىك بولغانلارغا ۋاقتىدا ئۇقتۇرۇپ، باشقىلارنىڭ يۇقۇملىنىش خەتىرىدىن ساقلىنىش داۋالىنىش جەريانىدا، كېسەل كۆرسىتىدىغان دوختۇرنىڭ ئۆزىنىڭ يۇقۇملىنىش ئەھۋالىنى چوقۇم ئەينەن ئۇقتۇرۇپ، دوختۇرلارنىڭ قاراتمىلىق ھالدا مۇداپىئەلىنىش ۋە دىئاگنوز قويۇش، داۋالاش تەدبىرلىرىنى قوللىنىشىغا قولايلىق يارىتىپ بېرىش كېرەك شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ، ئاڭلىق ھالدا زۆرۈر بولغان قوغدىنىش تەدبىرلىرىنى قوللىنىپ ، ئۆز ھەرىكىتىنى قېلىپلاشتۇرۇپ ، ۋىرۇسنى باشقىلارغا تارقىتىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش كېرەك . ھوقۇق جەھەتتە، 3-ماددا ھەرقانداق ئورۇن ۋە شەخسنىڭ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنى، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنى، ئەيدىز بىمارلىرى ۋە ئۇلارنىڭ ئائىلە تاۋابىئاتلىرىنى كەمسىتىشىگە بولمايدىغانلىقى، ئۇلار بەھرىمەن بولغان تويلىشىش، ئىشقا ئورۇنلىشىش، داۋالىنىش، مەكتەپكە كىرىش قاتارلىق قانۇنىي ھوقۇق – مەنپەئىتى قانۇنلار تەرىپىدىن قاتتىق قوغدىلىپ، ھەرقانداق تەشكىلات ۋە شەخسنىڭ قانۇنسىز تارتىۋالسا ياكى چەكلىمە قويۇشىغا يول قويۇلمايدىغانلىقى ئېنىق بەلگىلەنگەن. بۇنىڭدىن باشقا، يۇقۇملانغۇچىلار ۋە بىمارلار ھەقسىز مەسلىھەت سوراش، تەكشۈرۈش، ۋىروسقا قارشى داۋالاش قاتارلىق ئالاقىدار داۋالاش مۇلازىمىتىگە ئېرىشىشكە ھوقۇقلۇق، ئۇنىڭ شەخسىي مەخپىيەتلىكى قانۇن تەرىپىدىن قوغدىلىدۇ، ئالاقىدار ئاپپاراتلار ۋە خادىملار يۇقۇملىنىش ئۇچۇرلىرىنى ئاشكارىلاپ قويسا بولمايدۇ.
- ئالدىنى ئېلىش ۋە تەشۋىقات تەربىيىسى
ئالدىنى ئېلىش ئاساس قىلىنىدۇ ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش خىزمىتىنىڭ يادرولۇق فاڭجېنى، «ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش نىزامى» مەخسۇس بابتا تەشۋىقات تەربىيىسى ۋە ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرى توغرىسىدا كونكىرىت بەلگىلىمە چىقىرىلىپ، ھەر دەرىجىلىك ھۆكۈمەت، ئالاقىدار تارماقلار، داۋالاش سەھىيە ئاپپاراتلىرى ۋە جەمئىيەتتىكى ھەر ساھەنىڭ مەسئۇلىيىتى ئايدىڭلاشتۇرۇلدى.
- تەشۋىقات-تەربىيە مەسئۇلىيىتى: 12-ماددا ناھىيە دەرىجىلىكتىن يۇقىرى خەلق ھۆكۈمەتلىرىنىڭ سەھىيە باشقۇرۇش تارماقلىرى ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش تەشۋىقات–تەربىيە خىزمىتىنى باشلامچىلىق بىلەن كۈچەيتىپ، باشقا تارماقلار، تەشۋىقات تەربىيىسىنى قانات يايدۇرۇشقا تېخنىكا جەھەتتىن قوللىشى كېرەك داۋالاش سەھىيە ئاپپاراتلىرى قەرەللىك ھالدا خىزمەتچىلەرنى ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا ئالاقىدار قانۇن، بەلگىلىمە، سىياسەت ۋە كەسپىي بىلىملەرنى ئۆگىنىشكە تەشكىللەپ، دىئاگنوز قويۇش ۋە داۋالاش جەريانىدا، كېسەل كۆرسەتكۈچىلەرنىڭ ئەھۋالىغا بىرلەشتۈرۈپ قاراتمىلىق تەشۋىقات تەربىيىسىنى قانات يايدۇرۇپ، ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش بىلىملىرى ۋە ئۆزىنى قوغداش ماھارىتىنى ئومۇملاشتۇرۇشى كېرەك.
- نۇقتىلىق كىشىلەر توپى ۋە كۆرۈنۈشلەرنى تەشۋىق قىلىش: نىزامنىڭ 10-ماددىسىدىن 21-ماددىسىغىچە بولغان تەشۋىقات تەلىپى يەنىمۇ تەپسىلىيلەشتۈرۈلۈپ، يەرلىك ھەر دەرىجىلىك خەلق ھۆكۈمەتلىرى ۋە ئالاقىدار تارماقلار ۋوگزال، پىرىستان، ئايرودروم، باغچا قاتارلىق ئاممىۋى سورۇنلار ھەمدە يولۇچىلار پويىزى، يولۇچىلار پاراخوتى قاتارلىق ئاممىۋى قاتناش قوراللىرىنىڭ كۆرۈنەرلىك ئورنىغا ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش جامائەت پاراۋانلىقى ئېلانى ياكى تەشۋىقات ماتېرىيالى چاپلىشى، تەشۋىقات قوللانمىسى چاپلىشى، تەشۋىقات قوللانمىسى چاپلىشى ئېنىق بېكىتىلدى مائارىپنى باشقۇرغۇچى تارماقلار ئالىي مەكتەپلەر، ئوتتۇرا دەرىجىلىك كەسپى مەكتەپلەر ۋە ئادەتتىكى ئوتتۇرا مەكتەپلەرنىڭ ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش بىلىملىرىنى ئالاقىدار دەرسلىكلەرگە كىرگۈزۈشىگە يېتەكچىلىك قىلىپ، دەرستىن سىرتقى تەربىيە پائالىيىتىنى قانات يايدۇرۇشى كېرەك. پىلانلىق تۇغۇت تېخنىكا مۇلازىمەت ئاپپاراتى، ئەمگەك كۈچى ۋاستىچىلىك ئاپپاراتى، چېگرىدىن كىرىش – چىقىش، تەكشۈرۈش، كارانتىن قىلىش ئاپپاراتلىرى قاتارلىقلار تۇغۇت يېشىدىكى كىشىلەر توپى، شەھەرگە كىرىپ ئىشلەيدىغان ئىشلەمچىلەر، چېگرىدىن كىرىدىغانلار قاتارلىق نۇقتىلىق ئاممىغا قارىتا قاراتمىلىق تەشۋىقات تەربىيەسى ۋە مەسلىھەت بېرىش يېتەكچىلىكىنى قانات يايدۇرۇشى كېرەك رادىئو، تېلېۋىزىيە، گېزىت-ژورنال، ئىنتېرنېت تورى قاتارلىق ئاخبارات ۋاستىلىرى ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش جامائەت پاراۋانلىقى تەشۋىقاتىنى تەشەببۇسكارلىق بىلەن قانات يايدۇرۇپ، پۈتۈن جەمئىيەت ئورتاق قاتنىشىدىغان، غەمخورلۇق قىلىشتەك ياخشى كەيپىيات يارىتىشى كېرەك.
- ھەرىكەتكە ئارىلىشىش تەدبىرلىرى: 26-ماددا ناھىيە دەرىجىلىكتىن يۇقىرى يەرلىك خەلق ھۆكۈمەتلىرى ۋە ھۆكۈمەتنىڭ ئالاقىدار تارماقلىرى ئۆز مەمۇرىي رايونىدا ئەيدىزنىڭ تارقىلىش ئەھۋالىغا بىرلەشتۈرۈپ، كونكرېت تەدبىرلەرنى تۈزۈپ، ئاھالە كومىتېتى، كەنت ئاھالە كومىتېتلىرى ۋە باشقا ئىجتىمائىي تەشكىلاتلار، شەخسلەرگە ئىلھام بېرىپ ۋە قوللاپ، ئەيدىزدىن مۇداپىئەلىنىش قىلمىشىغا ئارىلىشىش تەدبىرلىرىنى ئومۇملاشتۇرۇپ، ئاسان ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش خەتىرى بار قىلمىشلارنىڭ خەتىرى يۇقىرى بولۇشىغا ياردەم بېرىپ، يۇقۇملىنىش خەتىرىنى تۆۋەنلىتىشكە ياردەم بېرىشى كېرەك.
- كۆزىتىش ۋە تور قۇرۇلۇشى
مۇكەممەل نازارەت قىلىش تورى ئەيدىز يۇقۇم ئەھۋالىنى ئىگىلەپ، ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش خىزمىتىنى ئىلمىي قانات يايدۇرۇشنىڭ ئاساسى، «ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش نىزامى» كۆزىتىش تورى قۇرۇلۇشى، كۆزىتىش مەسئۇلىيىتىنى ئېنىق قېلىپلاشتۇردى 22-ماددىدىكى بەلگىلىمىگە ئاساسەن، دۆلەت مەملىكەت بويىچە بىرلىككە كەلگەن ئەيدىزنى كۆزىتىش تورىنى بەرپا قىلىپ ۋە مۇكەممەللەشتۈرۈپ، دەرىجىگە ئايرىپ مەسئۇل بولۇش، ماسلىشىپ ماسلاشقان كۆزىتىش مېخانىزمىنى يولغا قويىدۇ. گوۋۇيۈەننىڭ سەھىيە باشقۇرۇش تارماقلىرى دۆلەتنىڭ ئەيدىزنى ئۆلچەش پىلانى ۋە يولغا قويۇش لايىھىسىنى تۈزۈپ، مەملىكەت بويىچە تەكشۈرۈش خىزمىتىنى بىر تۇتاش پىلانلاشقا مەسئۇل بولىدۇ. ناھىيە دەرىجىلىكتىن يۇقىرى يەرلىك خەلق ھۆكۈمەتلىرىنىڭ سەھىيە باشقۇرۇش تارماقلىرى دۆلەتنىڭ پىلانى ۋە لايىھىسىگە ئاساسەن، ئۆز مەمۇرىي رايونىنىڭ ئۆلچەش پىلانى ۋە خىزمەت لايىھىسىنى تۈزۈپ، شۇ جاينىڭ نازارەت قىلىش خىزمىتىنى قانات يايدۇرۇشقا تەشكىللەيدۇ. بۇنىڭ ئىچىدە كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش – كونترول قىلىش ئورگانلىرى ئاساسلىقى ئەيدىزنىڭ پەيدا بولۇشى، تارقىلىش ۋە ئۇنىڭ تەسىر كۆرسىتىدىغان ئامىللارنى دائىملىق تەكشۈرۈشكە مەسئۇل، تەكشۈرۈشنى قانات يايدۇرۇش، تەھلىل قىلىش، يوقۇرىغا مەلۇم قىلىش، يۇقۇم ئەھۋالىنىڭ تارقىلىش ئەھۋالىنى مۆلچەرلەشكە مەسئۇل بولىدۇ. چېگرىدىن كىرىش – چىقىشنى تەكشۈرۈش، كارانتىن قىلىش ئورگىنى بولسا چېگرىدىن كىرىپ چىقىدىغانلارنى ئەيدىزنى تەكشۈرۈشكە مەسئۇل بولۇپ، كۆزىتىش نەتىجىسىنى سەھىيە باشقۇرۇش تارماقلىرىغا ۋاقتىدا ئۇقتۇرۇپ، يۇقۇم ئەھۋالىنىڭ چېگرا ھالقىپ تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ.
بۇنىڭدىن باشقا، نىزامدا يەنە دۆلەتنىڭ ئەيدىزدىن ئىختىيارى مەسلىھەت بېرىش ۋە ئىختىيارىي تەكشۈرۈش تۈزۈمىنى يولغا قويۇشى، ناھىيە دەرىجىلىكتىن يۇقىرى يەرلىك خەلق ھۆكۈمەتلىرىنىڭ سەھىيە باشقۇرۇش تارمىقى بەلگىلىگەن داۋالاش سەھىيە ئاپپاراتلىرى ئىختىيارى مەسلىھەت بېرىدىغان، تەكشۈرۈشنى ئىختىيارىي قوبۇل قىلغان خادىملارغا ھەقسىز مەسلىھەت بېرىشى ۋە دەسلەپكى تەكشۈرۈش مۇلازىمىتى قىلىپ، يۇقۇم ئەھۋالىنى بالدۇر بايقاپ، بالدۇر ئارىلىشىشنى كاپالەتكە ئىگە قىلىشى كېرەك دەپ بەلگىلەنگەن.
- نۇقتىلىق كىشىلەر توپى ۋە كۆرۈنۈشنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش تەدبىرلىرى
ئەيدىز كېسىلىنىڭ تارقىلىشىدىكى مۇھىم ھالقىلار ۋە خەتەرلىك كىشىلەر توپىغا قارىتا نىزاملاردا قاراتمىلىق ھالدا ئالدىنى ئېلىش- تىزگىنلەش بەلگىلىمىسى چىقىرىلىپ، مەنبەدىن باشقۇرۇشنى كۈچەيتتى.
- زەھەر چەككۈچىلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە ئۇنى داۋالاش: 27-ماددا ئېنىق: ناھىيە دەرىجىلىكتىن يۇقىرى خەلق ھۆكۈمەتلىرى ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش خىزمىتى بىلەن زەھەر چەكلەش خىزمىتىنى ماسلاشتۇرۇش مېخانىزمىنى ئورنىتىپ، سەھىيە، جامائەت خەۋپسىزلىكى، دورا نازارەتچىلىكى قاتارلىق تارماقلارنىڭ زىچ ھەمكارلىشىشىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، مەمۇرىي رايوندىكى ئەيدىز تارقىلىش ئەھۋالى ۋە زەھەر چەككۈچىلەرنىڭ ھازىرقى ئەھۋالىغا بىرلەشتۈرۈپ، زەھەرگە خۇمار بولۇپ قالغانلارنىڭ دورىلىرىنى داۋالاش خىزمىتىنى پائال، مۇقىم قانات يايدۇرۇشى، شۇنىڭ بىلەن بىرگە باشقا ئارىلىشىش تەدبىرلىرىنى قوللىنىپ، زەھەر چەككۈچىلەرنىڭ ئەيدىزدىن يۇقۇملىنىش ۋە تارقىلىش خەۋپ-خەتىرىنى تۆۋەنلىتىشى كېرەك.
- بىخەتەرلىك يۈرۈشلۈكلىرىنى ئومۇميۈزلۈك ئىشلىتىش: 28-، 29-ماددىلاردا، ناھىيە دەرىجىلىكتىن يۇقىرى خەلق ھۆكۈمەتلىرىنىڭ سەھىيە، بازارنى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش، دورا نازارەتچىلىكى ۋە باشقۇرۇش، رادىئو- تېلېۋىزىيە قاتارلىق تارماقلار ماسلىشىپ، ماسلىشىپ، بىخەتەرلىك يۈرۈشلۈكىنى ئومۇملاشتۇرۇشقا تەشكىللەپ، بىخەتەرلىك يۈرۈشلۈك تەمىنلەش تورىنى بەرپا قىلىش ۋە مۇكەممەللەشتۈرۈشى كېرەك ئۆلكە، ئاپتونوم رايونلۇق، بىۋاسىتە قاراشلىق شەھەرلىك خەلق ھۆكۈمەتلىرى بېكىتكەن ئاممىۋى سورۇنلاردا تىجارەتچىلەر ئاممىۋى سورۇنلاردا بىخەتەرلىك يۈرۈشلۈكىنى سېتىش ئەسلىھەسى ئورنىتىشى ياكى بىخەتەرلىك يۈرۈشلۈكى ھەقسىز تەمىنلەپ، ئاممىنى قېلىپلاشتۇرۇپ ئىشلىتىشكە يېتەكلەپ، تارقىتىش يوللىرىنى توسۇشى كېرەك.
ئىككىنچى، ئالاقىدار يۈرۈشلەشكەن قانۇن-نىزاملار
«ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش نىزامى» دېگەن بۇ يادرولۇق مەخسۇس نىزاملاردىن باشقا، ئېلىمىزدىكى نۇرغۇن ئالاقىدار قانۇن-نىزاملاردا ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاشقا ئالاقىدار ماددىلار بار بولۇپ، مەخسۇس نىزاملار بىلەن ئۆزئارا ئۇدۇللاپ، ئۆزئارا تولۇقلاپ، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش- داۋالاش قانۇن سىستېمىسىنى ئورتاق شەكىللەندۈرۈپ، دۆلەت چېگراسىدىكى كارانتىن قىلىش، يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنى باشقۇرۇش، شەخسىي سىرنى قوغداش، داۋالاش كەسپى قاتارلىق نۇرغۇن ساھەلەرنى قاپلىغان.
- «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- داۋالاش قانۇنى»
بۇ قانۇن ئېلىمىزنىڭ يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە داۋالاش ساھەسىدىكى نېگىزلىك قانۇن، 2025-يىلى 4-ئاينىڭ 30-كۈنى 14-نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتىنىڭ 2-يىغىنىنىڭ 2-قېتىملىق تۈزىتىش كىرگۈزۈلۈشى ئارقىلىق، ئەيدىزنى ب تىپلىق يۇقۇملۇق كېسەللىك قاتارىغا كىرگۈزۈش ئېنىق بېكىتىلگەن، ئۇنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش خىزمىتىدە پىرىنسىپ خاراكتېرلىك، ئۇل خاراكتېرلىك بەلگىلىمە چىقىرىلىپ، «ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش نىزامى»نى تۈزۈش ۋە يولغا قويۇشنى يۇقىرى دەرىجىلىك ئاساس بىلەن تەمىنلىگەن. تۈزىتىش كىرگۈزۈلگەندىن كېيىنكى «يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە ئۇنى داۋالاش قانۇنى» ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە ئۇنى داۋالاشنىڭ قانۇن بىلەن داۋالاش كاپالىتى يەنىمۇ كۈچەيتىلىپ، يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە ئۇنى داۋالاش خىزمىتىدە «ئالدىنى ئېلىشنى ئاساس قىلىش، ئالدىنى ئېلىش بىلەن ئۇنى داۋالاشنى بىرلەشتۈرۈش» فاڭجېنىدا چىڭ تۇرۇلۇپ، قانۇن بويىچە ئالدىنى ئېلىش ۋە كونترول قىلىش پىرىنسىپىدا چىڭ تۇرۇلدى ھەر دەرىجىلىك خەلق ھۆكۈمەتلىرىنىڭ يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش ئىقتىدارى قۇرۇلۇشىنى كۈچەيتىپ، بىرلىشىپ ئالدىنى ئېلىش، بىرلىشىپ كونترول قىلىش، ئامما ئالدىنى ئېلىش، ئاممىنىڭ ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش مېخانىزمىنى ئورنىتىش ۋە مۇكەممە بۇنىڭ ئىچىدە 13-، 16-ماددا ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار، بىمارنىڭ شەخسىي سىرىنى قوغداش ۋە ھوقۇق – مەنپەئەتىنى كاپالەتلەندۈرۈش مەخسۇس تەكىتلەندى، يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش داۋالاش داۋامىدا شەخسىي ئۇچۇر بىر تەرەپ قىلىش پائالىيىتىنى قانات يايدۇرۇشتا شەخسىي ئۇچۇرلارنى قوغداشقا ئالاقىدار قانۇن بەلگىلىمىلەرگە ئەمەل قىلىش، شەخسىي مەخپىيەتلىك بىخەتەرلىكىگە كاپالەتلىك قىلىش، يۇقۇملانغۇچىنىڭ شەخسىي ئۇچۇرىنى ئاشكارىلاپ قويماسلىق ئېنىق بېكىتىلدى ھەرقانداق ئىدارە ۋە ئادەم يۇقۇملۇق كېسەلگە گىرىپتار بولغانلار، كېسەللىك مەنبەسىنى ئېلىپ يۈرگۈچىلەرنى كەمسىتسە بولمايدۇ، ئۇنىڭ مەخپىيەتلىكى ۋە شەخسىي ئۇچۇرىنى ئاشكارىلاپ قويسا بولمايدۇ، بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلغانلار قانۇن بويىچە قانۇنىي جاۋاپكارلىقنى ئۈستىگە ئالىدۇ. ئۇنىڭدىن باشقا، بۇ قانۇندا يەنە كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- كونترول قىلىش ئاپپاراتلىرى، داۋالاش ئاپپاراتلىرىنىڭ ئەيدىزنى كۆزىتىش، دوكلات قىلىش، دىئاگنوز قويۇش، ئالدىنى ئېلىش- كونترول قىلىشتىكى مەسئۇلىيىتى ئايدىڭلاشتۇرۇلۇپ، دۆلەتنىڭ يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- تىزگىنلەشنى قوللاش ئىلمىي تەتقىقاتى ۋە خەلقئارا ھەمكارلىقنى قوللاپ، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش خىزمىتىنى ھەر تەرەپلىمە قانۇنىي يېتەكچىلىك بىلەن تەمىنلىگەنلىكى بەلگىلەنگەن.
- «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ دۆلەت چېگرا سەھىيە كارانتىن قانۇنى»
بۇ قانۇن دۆلەت چېگرا سەھىيە كارانتىن خىزمىتىنى قېلىپلاشتۇرۇپ، يۇقۇملۇق كېسەلنىڭ چېگرا ھالقىپ تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى مۇھىم قانۇن بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاشقا مۇناسىۋەتلىك كۆپ خىل ماددىلار بار بولۇپ، ئاساسلىقى چېگرىدىن كىرىپ چىقىدىغانلارنىڭ ئەيدىزنى كۆزىتىش ۋە يۇقۇم ئەھۋالىنى ئالدىنى ئېلىش، تىزگىنلەشكە مەركەزلەشتۈرۈلگەن، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ چېگرا ھالقىپ تارقىلىش يوللىرىنى توسۇشقا مەركەزلەشكەن. مەزكۇر قانۇندىكى بەلگىلىمىگە ئاساسەن، دۆلەت چېگرا سەھىيە كارانتىن ئورگانلىرى چېگرىدىن كىرىدىغانلار، قاتناش قورالى، توشۇش ئۈسكۈنىلىرى ھەمدە ئەيدىز كېسىلىنىڭ يۈك-تاق، مال، پوسۇلكا قاتارلىق بۇيۇملارنى سەھىيە كارانتىن قىلىشقا مەسئۇل بولىدۇ چېگرىدىن كىرگەن، چېگرىدىن چىققانلارنى كۆزىتىش، ئەيدىز كېسىلىگە گىرىپتار بولغانلار ياكى يۇقۇملانغانلار بايقالغانلار ۋاقتىدا ئايرىش، تەكشۈرۈش، دوكلات قىلىش قاتارلىق ئالدىنى ئېلىش، تىزگىنلەش تەدبىرلىرىنى قوللىنىشى ھەمدە بەلگىلىمە بويىچە مۇناسىۋەتلىك سەھىيە باشقۇرۇش تارماقلىرى ۋە كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- كونترول قىلىش ئورگانلىرىغا ئۇقتۇرۇشى كېرەك ئەيدىز قاتارلىق يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرگە گىرىپتار بولغان چېگرىدىن كىرگەنلەرنىڭ كونكىرىت ئەھۋالىغا ئاساسەن چېگرىدىن كىرىشنى چەكلەش، تىببىي كۈزىتىش، ئايرىپ داۋالاش قاتارلىق تەدبىرلەرنى قوللىنىپ، يۇقۇم ئەھۋالىنىڭ ئېلىمىزگە تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش شۇنىڭ بىلەن بىرگە چېگرىدىن چىققانلارنىڭ ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش تەشۋىقاتى ۋە مەسلىھەت بېرىش يېتەكچىلىكىنى قانات يايدۇرۇپ، ئۇلارنى ئۆز-ئۆزىنى قوغداشقا يېتەكلەش كېرەك.
- «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- داۋالاش قانۇنىنى يولغا قويۇش چارىسى»
بۇ چارە «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- تىزگىنلەش قانۇنى»نىڭ يۈرۈشلەشكەن يولغا قويۇش ھۆججىتى بولۇپ، يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش كونكرېت تەرتىپى، مەسئۇلىيەت ئايرىش خىزمىتى يەنىمۇ تەپسىلىيلەشتۈرۈلدى، بۇنىڭ ئىچىدە ئەيدىزنى كۆزىتىش، دوكلات، ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش قاتارلىق خىزمەتلەرگە قارىتا تولۇق بەلگىلىمە چىقىرىلىپ، يۇقىرى ئورۇندا تۇرىدىغان قانۇننىڭ مەشغۇلاتچانلىقىنى كۈچەيتتى. چارىدە ئەيدىز يۇقۇمى دوكلاتىنىڭ كونكرېت تەلەپلىرى ئايدىڭلاشتۇرۇلۇپ، داۋالاش سەھىيە ئاپپاراتلىرى، كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- كونترول قىلىش ئاپپاراتلىرى ئەيدىز كېسەللىكىنى بايقىغان ياكى گۇمانىي كېسەلنى بايقىغاندا، بەلگىلەنگەن ۋاقىت چەكلىمىسى ۋە تەرتىپى بويىچە ۋاقتىدا يۇقىرىغا مەلۇم قىلىشى، يوشۇرۇپ، يالغان مەلۇم قىلىشقا، كېچىكىپ مەلۇم قىلىشىغا بولمايدۇ، دەپ بەلگىلەنگەن. كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- كونترول قىلىش ئورگانلىرىنىڭ ئەيدىزنىڭ تارقىلىش ئامىللىرىنى تەكشۈرۈش مەسئۇلىيىتىنى تەپسىلىيلاشتۇرۇپ، خەتەرلىك كىشىلەرنى قەرەللىك تاللاپ تەكشۈرۈش ۋە يۇقۇم ئەھۋالىنى تەھلىل قىلىشنى تەلەپ قىلدى شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش – تىزگىنلەش تەشۋىقات تەربىيىسى ، ھەرىكىتىگە ئارىلىشىش قاتارلىق خىزمەتلەرنى كونكرېت ئورۇنلاشتۇرۇپ ، ئالاقىدار تارماقلارنىڭ ماسلىشىپ ماسلىشىش مەسئۇلىيىتى ئايدىڭلاشتۇرۇلۇپ ، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش – تىزگىنلەش خىزمىتىنىڭ ئەمەلىيلىشىشىنى ئىلگىرى سۈردى .
- ئالاقىدار باشقا يۈرۈشلەشكەن قانۇن-نىزاملار
يۇقىرىقى قانۇن-نىزاملاردىن باشقا، ئېلىمىزدە يەنە نۇرغۇن قانۇن-نىزام، قائىدە-تۈزۈملەر ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش خىزمىتى بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك بولۇپ، قانۇن سىستېمىسىنى يەنىمۇ مۇكەممەللەشتۈردى. مەسىلەن، «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ۋىراچلار قانۇنى» «سېستىرالار نىزامى»دا، تىببى خادىملار ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلار، بىمارلارنىڭ مەخپىيەتلىكىنى ئاشكارىلاپ قويماسلىقى، بەلگىلىمىگە خىلاپلىق قىلغانلار قانۇن بويىچە جازالىنىدۇ «شەخسىي ئۇچۇرنى قوغداش قانۇنى» جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ مىللىي قانۇن نازارىتى› ئەيدىز بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ شەخسىي ئۇچۇرى ۋە شەخسىي سىرىنى قوغداشنى ئارتۇقچە قانۇنىي كاپالەتكە ئىگە قىلىپ، ھەرقانداق تەشكىلات ۋە شەخسنىڭ يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ قانۇنسىز توپلىماسلىقى، ئىشلەتسە، ئاشكارىلىنىپ كەتمەسلىكى ئېنىق ئايدىڭلاشتۇرۇلدى بۇنىڭدىن باشقا، زەھەر چەككۈچىلەر، نومۇسىنى سېتىپ پاھىشىۋاز كىشىلەرنى باشقۇرۇش، «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ زەھەر چەكلەش قانۇنى»، «ئامانلىق باشقۇرۇش جازالاش قانۇنى» قاتارلىق قانۇن-نىزاملار بىلەن ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاشقا ئالاقىدار ماددىلار ئۆزئارا تۇتاشتۇرۇلۇپ، «ئالدىنى ئېلىش بىلەن تىزگىنلەشنى بىرلەشتۈرۈش، باشقۇرۇشنى ماسلاشتۇرۇش» قانۇن ئىدارە قىلىش ۋەزىيىتى شەكىللەندى.
ئۈچىنچى، قانۇن-نىزام سىستېمىسىنى خۇلاسىلەش جەھەتتە
ئېلىمىزدە ھازىر يولغا قويۇلىۋاتقان ئەيدىز كېسىلىگە ئالاقىدار قانۇن-نىزام سىستېمىسى بىر قەدەر مۇكەممەللىشىپ، «يادرولۇق مەخسۇس نىزام+ يۇقىرى دەرىجىلىك ئاساسىي قانۇن+ يۈرۈشلەشكەن يولغا قويۇش ھۆججىتى + ئالاقىدار تولۇقلىما قانۇن-نىزام»نىڭ كۆپ قاتلاملىق، ئومۇميۈزلۈك قانۇن ئىدارە قىلىش قۇرۇلمىسى شەكىللەندى. بۇنىڭ ئىچىدە « ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش نىزامى» يادرو قىلىنىپ، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە ئۇنى داۋالاشنىڭ كونكرېت تەلىپى ۋە ھەرقايسى تەرەپلەرنىڭ ھوقۇق مەجبۇرىيىتى ئايدىڭلاشتۇرۇلدى «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- تىزگىنلەش قانۇنى» يۇقىرى دەرىجىلىك قانۇن سۈپىتىدە ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە داۋالاشنىڭ قانۇن ئىدارە قىلىش ئاساسى سېلىندى «جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ دۆلەت چېگرا سەھىيە كارانتىن قانۇنى» جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتىنىڭ يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- تىزگىنلەش قانۇنىنى يولغا قويۇش چارىسى› قاتارلىق قانۇن-تۈزۈملەر ئۆزئارا تۇتاشتۇرۇلۇپ، ھەمكارلىشىپ كۈچ چىقىرىپ، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش، ئۆلچەش، دوكلات قىلىش، دىئاگنوز قويۇش، داۋالاش، تەشۋىق – تەربىيە، ھوقۇق – مەنپەئەتىنى قوغداش، چېگرا ھالقىغان ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش قاتارلىق ھەرقايسى ھالقىلارنى قاپلىدى.
بۇ قانۇن-نىزاملاردا ھەم جامائەت سەھىيە بىخەتەرلىكىنى كۈچەيتىشكە ئەھمىيەت بېرىپ، ئىلمىي كۈزىتىش، ئالدىنى ئېلىش، ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرى ئارقىلىق ئەيدىزنىڭ تارقىلىشىنى توسۇپ، ئاممىنىڭ سالامەتلىكىگە كاپالەتلىك قىلىش قاتارلىق قانۇن-بەلگىلىمىلەرنى يەنىمۇ كۈچەيتىش كېرەك. ھەم ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلار، بىمار ۋە ئۇنىڭ ئائىلە تاۋابىئاتلىرىنىڭ قانۇنىي ھوقۇق-مەنپەئەتىگە يۈكسەك ئەھمىيەت بېرىپ، ھەرقانداق شەكىلدىكى كەمسىتىشنى قاتتىق چەكلەپ، ئۇلارنىڭ داۋالىنىش، ئىشقا ئورۇنلىشىش، مەكتەپكە كىرىش قاتارلىق قانۇنلۇق ھوقۇق-مەنپەئەتىنىڭ دەخلى-تەرۇزغا ئۇچرىماسلىقىنى ئايدىڭلاشتۇرۇش بىلەن بىللە، شەخسىي سىرىنى قوغداشنى كۈچەيتىپ، ئادىمىيەت غەمخورلۇقىنى نامايان قىلدى. ئېلىمىزنىڭ ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش خىزمىتىنىڭ ئۈزلۈكسىز ئىلگىرىلىشىگە ئەگىشىپ، ئالاقىدار قانۇن-تۈزۈملەرمۇ يۇقۇم ئەھۋالىنىڭ ئۆزگىرىشى ۋە ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش ئېھتىياجىغا ئاساسەن سىجىل مۇكەممەللەشتۈرۈپ، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش خىزمىتىنى تېخىمۇ كۈچلۈك قانۇن ئىدارە قىلىش تىرەك بىلەن تەمىنلەپ، "ئالدىنى ئېلىشنى ئاساس قىلىش، ئالدىنى ئېلىش بىلەن تىزگىنلەشنى بىرلەشتۈرۈش، قانۇن بويىچە ئالدىنى ئېلىش، ئىلمىي ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش" خىزمەت نىشانىنى ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ.
ئەيدىز كېسىلى ئاممىنىڭ سالامەتلىكىگە ئېغىر زىيان يەتكۈزىدىغان ئاستا خاراكتېرلىك يۇقۇملۇق كېسەل بولۇش سۈپىتى بىلەن ئۇنىڭ ئالدىنى ئېلىش،داۋالاش، باشقۇرۇش ۋە ئالاقىدار ھوقۇق-مەنپەئەتنى كاپالەتلەندۈرۈش خىزمىتىدە ئېنىق قانۇنىي ئاساس بار. ئېلىمىزدە نۆۋەتتە مەخسۇس نىزامنى يادرو قىلغان، ئالاقىدار قانۇن-نىزاملارنى تىرەك قىلغان مۇكەممەل قانۇن سىستېمىسى شەكىللەندى، بۇ ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش، ئۆلچەش، داۋالاش، تەشۋىقات تەربىيىسى، ھوقۇق-مەنپەئەتىنى قوغداش قاتارلىق ھەرقايسى ھالقىلارنى ئۆز ئىچىگە ئېلىپ، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش خىزمىتىنى تەرتىپلىك قانات يايدۇرۇشنى پۇختا قانۇن ئىدارە قىلىش كاپالىتىگە ئىگە قىلدى. تۆۋەندىكىلەر ئەڭ يېڭى قانۇن-نىزاملارغا تۈزىتىش كىرگۈزۈلگەن مەزمۇنلارغا بىرلەشتۈرۈپ، ئېلىمىزدە ھازىر يولغا قويۇلىۋاتقان ئەيدىزگە ئالاقىدار قانۇن-تۈزۈملەرنى سىستېمىلىق رەتلەيمىز.
بىرىنچى، يادرولۇق مەخسۇس نىزام: «ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش نىزامى»
«ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش نىزامى» 2006-يىلى 1-ئاينىڭ 29-كۈنى گوۋۇيۈەننىڭ 457-نومۇرلۇق ئېلان قىلىنغان، 2019-يىلى 3-ئاينىڭ 2-كۈنىدىكى «گوۋۇيۈەننىڭ قىسمەن مەمۇرىي نىزاملارغا تۈزىتىش كىرگۈزۈش توغرىسىدىكى قارارى» غا ئاساسەن، ئېلىمىزنىڭ ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش ساھەسىدىكى يادرولۇق مەخسۇس نىزام بولۇپ، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش خىزمىتىنىڭ فاڭجېنى، مېخانىزمى ۋە كونكرېت تەلىپى ئايدىڭلاشتۇرۇلۇپ، تۈرلۈك سۇبيېكتلارنىڭ ھوقۇق ۋە مەجبۇرىيىتىگە تەپسىلىي بەلگىلىمە چىقىرىپ، ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش خىزمىتىنىڭ پۈتۈن تەرتىپىنى قاپلىغان.
【责任编辑：阿卜杜米吉提 】
本文仅代表作者个人观点，与新疆男孩网无关。其原创性以及文中陈述文字和内容未经本站证实，对本文以及其中全部或者部分内容、文字的真实性、完整性、及时性本站不作任何保证或承诺，请读者仅作参考，并请自行核实相关内容。本站转载仅限于非商业性信息传递之用，如无特别声明，本站转载之各种内容之版权均属其著作权人所有。如果我们的转载行为侵犯了您的正当权益，请联系我们，我们将在最短的时间内删除，并致以歉意。
新疆艾滋病检测：13999198395|感染者互助QQ群：5480101|
