艾滋病，一个曾经令人闻之色变的名词，如今已成为可防可控的慢性病。2025年12月1日是第38个"世界艾滋病日"，今年的主题是"社会共治，终结艾滋，共享健康"。让我们用科学认知破除恐惧，用正确防护守护彼此。
1 ·认知篇·艾滋病(AIDS)是由人类免疫缺陷病毒(HIV)引起的慢性传染病。HIV攻击人体免疫系统，但感染后不会立即发病。从感染到发病通常有8-10年潜伏期，这期间感染者可以正常生活工作。
关键数据：截至2023年底，我国现存HIV/AIDS感染者约129万例，整体疫情处于低流行水平。通过规范治疗，感染者预期寿命已接近正常人水平。
2 ·传播篇·艾滋病仅通过三种途径传播：
1.性传播：最主要的传播途径(占95%以上)，包括同性、异性和双性性接触。
2.血液传播：共用针具、输入污染血液、使用未消毒器械等。
3.母婴传播：感染母亲可在妊娠、分娩或哺乳期间传给婴儿。
日常接触不会传播： 握手、拥抱、共餐，共用马桶、泳池、办公用品， 蚊虫叮咬，咳嗽、打喷嚏。
3 ·预防篇·1. 安全性行为是核心
坚持正确使用质量合格的安全套
减少性伴侣数量，避免高危行为 发生高危行为后72小时内，可前往定点医院服用阻断药(PEP)，成功率超95%
2. 拒绝毒品，避免共用器具
吸毒不仅违法，共用注射器更是HIV传播的高危行为。
3. 医疗安全不可忽视
选择正规医疗机构进行纹身、穿耳洞、拔牙等有创操作
确保使用一次性或严格消毒的医疗器械
4. 备孕夫妇主动筛查
感染HIV的孕妇通过规范母婴阻断，可将婴儿感染率降至2%以下。
4 ·检测篇·一、哪些人建议检测?
1.发生过高危性行为者
2.性伴侣为HIV感染者
3.共用注射器吸毒者
4.孕妇及备孕人群
二、检测渠道：
1.各地疾控中心
2.二级以上医院感染科
3.部分社区可通过"中国疾病预防控制中心"官网查询就近检测点
三、检测窗口期：
感染后2-6周可检出，建议高危行为后4周初筛，12周复查排除。
5 ·治疗篇·U=U原则(测不到=不传染)：当感染者坚持抗病毒治疗，体内病毒载量持续检测不到时，通过性行为传播HIV的风险为零。
国家为感染者提供免费抗病毒治疗药物。规范治疗可使病毒得到有效抑制，感染者能正常工作、结婚生育，生活质量大幅提升。
6 ·反歧视篇·歧视不仅伤害感染者，更会阻碍防治工作。请记住：
HIV感染者是疾病的受害者，不是社会的敌人。
日常接触不会传染，无需过度恐慌。
保护隐私是法律要求，泄露感染者信息属违法行为。
防治艾滋病是全社会的共同责任。让我们以科学态度面对，以温暖行动支持，共同构建零歧视、零艾滋的健康中国!
ساغلاملىقنى قوغداش، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش ساۋاتلىرى قوللانمىسى ئەيدىز، ئىلگىرى كىشىنى ئاڭلىسا بىئارام قىلىدىغان ئاتالغۇ ئىدى . ھازىر ئالدىنى ئالغىلى، كونترول قىلغىلى بولىدىغان سوزۇلما خارەكتىرلىك كېسەلگە ئايلاندى 1تونۇش ئەيدىز ئىنسانلار ئىممۇنىتېت كەمتۈكلۈك ۋىرۇسى (ئەيدىز كېسىلى) كەلتۈرۈپ چىقارغان ئاستا خاراكتېرلىك يۇقۇملۇق كېسەل. ئەيدىز ئادەم بەدىنىنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسىغا ھۇجۇم قىلىدۇ، لېكىن يۇقۇملانغاندىن كېيىن دەرھال قوزغالمايدۇ. يۇقۇملىنىشتىن قوزغىلىشقىچە ئادەتتە 8-10 يىللىق يوشۇرۇن مەزگىل بولىدۇ، بۇ مەزگىلدە يۇقۇملانغۇچىلار نورمال تۇرمۇشتا خىزمەت قىلالايدۇ
ھالقىلىق مەلۇماتلار: 2023-يىلىنىڭ ئاخىرىغىچە، ئېلىمىزدە ھازىر ساقلانغان ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلار 1 مىليون 900 مىڭغا يېتىپ، ئومۇمىي يۇقۇم ئەھۋالى تۆۋەن سەۋىيەدە تۇرماقتا. يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ قېلىپلاشتۇرۇپ داۋالاش ئارقىلىق ئۆمرى نورمال كىشىلەرنىڭ سەۋىيىسىگە يېقىنلىشىدۇ 2
تارقىلىش يوللىرى ئەيدىز پەقەت ئۈچ خىل يول بىلەنلا تارقىلىدۇ
- جىنسىي تارقىتىش: ئەڭ ئاساسلىق تارقىتىش يولى (٪95تىن كۆپرەكىنى ئىگىلەيدۇ)، ئوخشاش جىنىس، يات جىنىس ۋە قوش جىنسلىق ئۇچرىشىشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ
- قان ئارقىلىق تارقىلىش: ئورتاق يىڭنە ئىشلىتىش، قاننى كىرگۈزۈش، دېزىنفېكسىيە قىلمىغان ئەسۋابلارنى ئىشلىتىش قاتارلىقلار.
- ئانىدىن بوۋاق تارقىلىش: يۇقۇملانغان ئانىلار ھامىلدارلىق، تۇغۇت ياكى بالا ئېمىتىش مەزگىلىدە بوۋاققا تارقىتىپ قويۇشى مۇمكىن
ئالدىنى ئېلىش
- بىخەتەرلىك قىلمىشى يادرولۇق
جىنسىي ھەمراھ سانىنى ئازايتىپ، خەتەرلىك قىلمىشلارنىڭ يۈز بېرىشىدىن ساقلىنىش ،خەتەرلىك قىلمىش يۇزبەرگەندىن كىيىن ئالدىنى ئىلىش ئۈچۈن 72 سائەت ئىچىدە، بەلگىلەنگەن دوختۇرخانىغا بېرىپ توسۇش دورىسى ئىچسە بولىدۇ، مۇۋەپپەقىيەتلىك بولۇش نىسبىتى ٪95تىن ئاشىدۇ.
- زەھەرلىك چېكىملىكنى رەت قىلىپ، ئورتاق ئەسۋابلاردىن ساقلىنىش كېرەك
- داۋالاش بىخەتەرلىكىگە سەل قاراشقا بولمايدۇ
بىر قېتىم ئىشلىتىلىدىغان ياكى قاتتىق دېزىنفېكسىيە قىلىدىغان داۋالاش ئۈسكۈنىلىرىنى ئىشلىتىشكە كاپالەتلىك قىلىش كېرەك
- ھامىلدار ئەر-ئايال تەشەببۇسكارلىق بىلەن تاللاپ تەكشۈرۇش
تەكشۈرۈش
- خەتەرلىك قىلمىش يۈز بەرگەن كىشىلەر
- جىنسىي ھەمراھ ئەيدىز كېسىلى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار
- ئورتاق ئىشلىتىلىدىغان شىپرىس ئارقىلىق زەھەر چەككۈچىلەر
- ھامىلدار ئاياللار ۋە ھامىلدار بولۇشقا تەييارلىق قىلىۋاتقان ئاياللار
ئىككىنچى، تەكشۈرۈش يولى
- جايلاردىكى يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ، تىزگىللەش مەركىزى
- ئىككىنچى دەرىجىلىكتىن يۇقىرى دوختۇرخانىلار يۇقۇملىنىش بۆلۈمى
- "جۇڭگو كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش كونترول قىلىش مەركىزى" ھۆكۈمەت تورىدا يېقىن ئەتراپتىكى تەكشۈرۈش نۇقتىلىرىنى تەكشۈرەلەيدۇ
ئۈچىنچى، تەكشۈرۈش كۆزنەك مەزگىلى
يۇقۇملانغاندىن كېيىن 2-6ھەپتىدە تەكشۈرۈپ چىققىلى بولىدۇ، خەتەرلىك قىلمىشلارنى كېيىنكى تۆت ھەپتىنىڭ بېشىدا تاللاپ، 12 ھەپتىدە قايتا تەكشۈرۈپ چىقىرىپ تاشلاش تەكلىپى بېرىلىدۇ 5
داۋالاش U= U پىرىنسىپى (تەكشۇرۇپ چىققىلى بولمايدۇ = يۇقمايدۇ) : يۇقۇملانغۇچىلار ۋىرۇسقا قارشى داۋالاشتا چىڭ تۇرغاندا، بەدەندىكى ۋىرۇسنىڭ مىقدارى سىجىل تەكشۈرۈلمىگەندە، جىنسىي قىلمىش ئارقىلىق ئەيدىزنىڭ خەتىرى يوق بولىدۇ
دۆلەت يۇقۇملانغۇچىلارنى ۋىروسقا قارشى داۋالاش دورىلىرىنى ھەقسىز تەمىنلەيدۇ . داۋالاشنى قېلىپلاشتۇرۇش ۋىرۇسنى ئۈنۈملۈك تىزگىنلەپ، يۇقۇملانغۇچىلار نورمال خىزمەت قىلىپ، توي قىلىپ تۇغۇپ، تۇرمۇش سۈپىتىنى زور دەرىجىدە ئۆستۈرگىلى بولىدۇ. 6
كەمسىتىشكە قارشى تۇرۇش كەمسىتىش يۇقۇملانغۇچىلارغا زىيان يەتكۈزۈپلا قالماي، ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش خىزمىتىگە توسقۇنلۇق قىلىدۇ. ئېسىڭىزدە بولسۇن
ئەيدىزدىن يۇقۇملانغۇچىلار كېسەلنىڭ زىيانكەشلىكىگە ئۇچرىغۇچى، جەمئىيەتنىڭ دۈشمىنى ئەمەس.
كۈندىلىك ئۇچرىشىش يۇقمايدۇ، ھەددىدىن زىيادە قورقۇش ھاجەتسىز.
شەخسىي سىرنى قوغداش قانۇننىڭ تەلىپى، يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ ئۇچۇرىنى ئاشكارىلاپ قويۇش قانۇنغا خىلاپ قىلمىش.
ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش پۈتكۈل جەمئىيەتنىڭ ئورتاق مەسئۇلىيىتى. بىز ئىلمىي پوزىتسىيە بىلەن يۈزلىنىپ، ئىللىق ھەرىكىتىمىز بىلەن قوللاپ، كەمسىتمەيدىغان، ئەيدىزسىز ساغلام جۇڭگو بەرپا قىلايلى!
