مەن قانداقسىگە سىفلىسگە گىرىپتار بولۇپ قالىمەن ؟ چوقۇم مېھمانساراينىڭ تازىلىقى ياخشى ئەمەس. نۇرغۇن دوختۇرلار دائىم بىمارنىڭ بۇنداق دىگەنلىكىنى ئاڭلايدۇ. مېھمانسارايدىن باشقا نۇرغۇن كىشىلەر يەنە ئارشاڭغا چۈشۈش، ئاممىۋى ھاجەتخانا ئىشلىتىش، چىش تارتقۇزۇش ۋە قۇلاق تۆشۈكى ئېتىش قاتارلىق ھەركەتلەرنى سىفلىس ۋىروسىدىن يۇقۇملىنىشنىڭ سەۋەبى دەپ قارايدۇ. قارىماققا مۇۋاپىق كۆرۈنىدىغان بۇ ئويلارنىڭ ئارقىسىدا زادى قانچىلىك ئىلمىي ئاساس بار؟ سىفلىس  ۋىروسى راستتىنلا ۋاسىتىلىك ئۇچرىشىش ئارقىلىق تارقىلىشى مۇمكىنمۇ؟ بۈگۈن بىز بۇ ھەقىقىي ئەھۋالنى ئاشكارىلايلى
 
قىسقارتىلما نۇسخىسى

1. سىفلىس ۋىروسىنىڭ ۋاستىلىك تارقىلىشى ئۈچ تۈرلۈك قاتتىق شەرتنى قاندۇرۇش كېرەك: يۇقۇم مەنبەسى چوقۇم يۈكسەك يۇقۇملىنىش مەزگىلىدە تۇرۇشى، بۇلغىمىلار جانلىق مۇھىتتا ساقلاش ۋە ئۇچراشقۇچىنىڭ تېرىسى بۇزۇلۇپ كېتىشى كېرەك. شۇڭا، ئەمەلىيەتتە يۈز بېرىش نىسبىتى ئىنتايىن تۆۋەن
2. ھەقىقىي خەۋپ-خەتەر ئاساسلىقى بىخەتەر بولمىغان جىنسىي ھەرىكەت، قان ئارقىلىق تارقىتىش ۋە ئانىلار-بوۋاقلارنىڭ تارقىلىشىدىن كەلگەن
3. ئىلمىي ئالدىنى ئېلىشنىڭ ئاچقۇچى بىخەتەرلىك قاپچۇقىنى توغرا ئىشلىتىش، مۇنتىزىم داۋالاش ئاپپاراتلىرىنى تاللاش ۋە زۆرۈر بولغان ساغلاملىق تەكشۈرۈش، ۋاستىلىك ئۇچرىشىپ زىيادە قورقۇشنىڭ ھاجىتى يوق

 
بىرىنچى، سىفلىس ۋىروسى نى چۈشىنىش: يۇقۇش يولى جىنسىي تارقىلىشلا ئەمەس
سىفلىس بىر خىل ئاق بۇرمىسىمان تەنچىسى ( بۇ بىر خىل مىكرو ئورگانىزم ، ۋىرۇس ئەمەس ) كەلتۈرۈپ چىقارغان ئاستا خاراكتېرلىك يۇقۇملۇق كېسەل . تەتقىقات نەتىجىسىدە كۆرسىتىلىشىچە، ٪95 تىن ئارتۇق بىمار خەتەرلىك ھەرىكەتلەر ئارقىلىق يۇقۇملانغان  
سىفلىس ۋىروسىنىڭ ئىككى خىل دىققەت قىلىشقا تېگىشلىك ئالاھىدىلىكى بار: ئالدى بىلەن، ساقايغاندىن كېيىنمۇ، قان تەكشۈرۈش جەريانىدىكى سىفلىس ئالاھىدە ئانتىتېلاسى كۆرسەتكۈچى يەنىلا ئۆمۈر بويى مۇسبەتنى ساقلايدۇ. ئۇنىڭدىن قالسا، سىفلىسنىڭ كېسەللىك مۇساپىسى بىر قەدەر ئۇزۇن، كېسەللىك ئالامەتلىرى مۇرەككەپ، ۋاقتىدا داۋالانمىسا، يۈرەك قان تومۇرلىرى ۋە نېرۋا سىستېمىسى قاتارلىقلارغا ئېغىر زىيان يەتكۈزۈشى ھەتتا ھاياتىغا تەھدىت ئېلىپ كېلىشى مۇمكىن  
جىنسىي ئۇچرىشىشتىن باشقا، قان ئارقىلىق تارقىلىش ۋە ئانىدىن بوۋاقنىڭ تارقىلىشىمۇ سىفلىس ۋىروسىنىڭ  ئاساسلىق تارقىلىش يولى ھېسابلىنىدۇ
 
ئىككىنچى، ۋاسىتىلىك تارقىتىش: ئېھتىماللىقى ئىنتايىن تۆۋەن،تارقىلىش شارائىتى قاتتىق
جۇڭگو يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش مەركىزى ئەيدىز مۇداپىئە مەركىزى 2023-يىلى ئېلان قىلغان « سىفلىس ۋىروسىنىڭ ئالدىنى ئېلىش كونترول قىلىش قوللانمىسى»دا مۇنۇلار كۆرسىتىلدى: ئاق بۇرمىسىمان تەنچىسى قۇرغاق مۇھىتتا بىر-ئىككى سائەتتىلا ئاكتىپلىقىنى يوقىتىپ، 50 گىرادۇسلۇق ئىسسىق سۇدا ئاكتىپلىقى بەش مىنۇتتىن ئېشىپ كەتمەيدۇ. ئۇنىڭدىن باشقا ، ئۇ كۆپ ئۇچرايدىغان دېزىنفېكسىيە دورىسىغا ئىنتايىن سەزگۈر بولىدۇ : ئادەتتىكى سوپۇن سۈيى ، ٪75 ئىسپىرت ۋە خلور تەركىبىدىكى دېزىنفېكسىيە دورىلىرى 10 مىنۇت ئىچىدە ئۇنى ئۆلتۈرەلەيدۇ . سىفلىس ۋىروسىنىڭ ۋاسىتىلىك تارقىلىشى بىرلا ۋاقىتتا ئۈچ شەرتنى قانائەتلەندۈرۈشى كېرەك

1. يۇقۇم مەنبەسى شەرتى

سىفلىس بىمارلىرى كۈچلۈك يۇقۇملىنىش مەزگىلىدە ( يەنى بىرىنچى باسقۇچلۇق ئاستى قاتتىق ئەسۋىسى مەزگىلى ياكى ئىككىنچى باسقۇچلۇق تەمرەتكە مەزگىلىدە ) بولغاندا ، بەدەندىكى سۇيۇقلۇق تەركىبىدە كۆپ مىقداردا تىرىك اق بۇرمىسىمان تەنچىسى بار  

2. مۇھىت شارائىتى

بۇلغانغان بۇيۇملار (مەسىلەن لۆڭگە ۋە ئىچ كىيىم) نەم، تۆۋەن تېمپېراتۇرىلىق مۇھىتتا ياشىيالايدۇ. ئەگەر بۇ بۇيۇملار قۇياش نۇرى، قۇرۇتۇش ياكى يۇيۇش سۇيۇقلۇقى ئارقىلىق تازىلانسا، كېسەللىك قوزغىغۇچىسى ئۆلۈپ كېتىدۇ

3. ئۇچراشقۇچىنىڭ شەرتى

ئۇچراشقۇچىنىڭ قىسمەن تېرىسى ياكى شىللىق پەردىسى زەخمىلىنىدۇ ھەمدە ئىممۇنىتېت كۈچى تۆۋەن بولغاندا، اق بۇرمىسىمان تەنچىسى پۇرسەتتىن پايدىلىنىپ كىرىدۇ
بالىلاردىكى سىفلىس ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان ئىككى مىسال گەۋدىلىك بىر مۇھىم مەسىلە گەۋدىلەندى: جېجياڭدىكى ئىككى ياشلىق قىزچاق، مومىسى  (2-باسقۇچلۇق سىفلىس ۋىروسى بىمارى) ئۇزۇن مۇددەت ئىغىزدا يېمەكلىك چايناپ ئۇنى بېقىپ يۇقۇملانغان . شېنياڭدىكى بىر ئۈچ ياشلىق ئوغۇل بالا ئانىسى (2-باسقۇچلۇق مېيزۇ زەھەرلىك بىمارى) قولىنى يۇيمايلا ئۇنىڭ ئېغىز بوشلۇقى جاراھىتىنى بىر تەرەپ قىلغاچقا يۇقۇملانغان
گەرچە بۇ ئىككى مىسال قارىماققا ۋاستىلىك تارقىلغاندەك كۆرۈنسىمۇ ، ئەمەلىيەتتە ھەممىسى " شۆلگەي سۇيۇقلۇقى شىللىق پەردىسى بىلەن بىۋاستە ئۇچراشىشقا يېقىن قىلمىشلارغا چېتىلىدۇ ، ماھىيەتتە ئاددىي بۇيۇملار بىلەن ۋاستىلىك ئۇچرىشىپ يۇقۇملانمايدۇ  
 
ئۈچىنچى، سىفلىس  ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغاندىن كېيىنكى كىلىنىكىلىق ئىپادىسى

1. بىرىنچى باسقۇچلۇق سىفلىس

يۇقۇملانغاندىن كېيىنكى 2-4 ھەپتىدە كېسەللىك ئالامەتلىرى كۆرۈلىدۇ، ئاساسلىقى ئۇچرىشىش ئورنىدا ئاستى قاتتىق ئەسۋە كۆرۈلۈپ، تۇتۇق قىزىل رەڭلىك دۆڭلۈك ئەسۋە كۆرۈلىدۇ، سىرتقى يۈزى سىلىق ھەم چېگراسى ئېنىق. بۇ باسقۇچتا يۇقۇملىنىشچانلىقى ئىنتايىن كۈچلۈك، ئەمما كېسەلگە گىرىپتار بولغان جايدا ئاغرىش ياكى قىچىشىش تۇيغۇسى بولمىغاچقا، ھەمىشە سەل قارىلىدۇ

2. ئىككىنچى باسقۇچلۇق سىفلىس  

يۇقۇملانغاندىن كېيىن ئالتە ھەپتىدىن سەككىز ھەپتىگىچە بۇ باسقۇچقا كىرىدۇ ، بەدەندە كۆپ خىل تەمرەتكە پەيدا بولىدۇ، مەسىلەن ئەتىرگۈل ئەسۋىسى ۋە ياپىلاق ھۆل فاكوخېرۇس. ئېغىز بوشلۇقى ۋە جىنسىي ئەزا رايونىدا ھۆل ئېدىرلىق ئەسۋىسى ياكى شىللىق پەردىسى داغلىرى كۆرۈلىشى مۇمكىن، بەزى كىشىلەردە قىزىش، ماغدۇرسىزلىق قاتارلىق پۈتۈن بەدەن ئالامەتلىرى بولۇشى مۇمكىن، يۇقۇملىنىشچانلىقى يەنىلا ناھايىتى كۈچلۈك

3. ئۈچىنچى باسقۇچلۇق سىفلىس / ئاخىرقى باسقۇچ

ئەگەر ئالدىنقى ئىككى باسقۇچتا قېلىپلاشتۇرۇپ داۋالانمىسا، ۋىرۇس بەدەندە نەچچە يىل يوشۇرۇنۇپ ئۈچىنچى باسقۇچلۇق سىفلىسگە ئايلىنىپ، چوڭ مېڭە، كۆز، نېرۋا سىستېمىسى، يۈرەك قان تومۇر سىستېمىسى ۋە سۆڭەك قاتارلىقلارغا زىيان يەتكۈزۈپ، يان پالەچ بولۇپ قېلىش، دېۋەڭلىك ۋە ئەما بولۇپ قېلىش قاتارلىق كېسەللىك ئالامەتلىرىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن، ئۇنىڭ ئۈستىگە بۇ زىيانلارنى قايتۇرغىلى بولمايدۇ

4. يوشۇرۇن سىفلىس

ھېچقانداق كىلىنىكىلىق كېسەللىك ئالامەتلىرى يوق، پەقەت تەجرىبىخانىدىكى تەكشۈرۈش جەريانىدا بىنورماللىق بايقالغان، ئەمما يەنىلا يۇقۇملىنىش خاراكتېرىگە ئىگە

5. ھامىيلەدىن تارقىلىش

ئانىلار بەدىنى ئارقىلىق ھامىلىگە ۋېرتىكال تارقىتىش ،بوۋاق ياكى بالىلار مەزگىلىدە كېسەللىك ئالامەتلىرى كۆرۈلىشى مۇمكىن
 
تۆتىنچى، ئىلمىي ئالدىنى ئېلىپ، سىفلىس ۋىروسى يىراق تۇرۇش كېرەك

1. بىخەتەر بولمىغان قىلمىشلاردىن ساقلىنىش: بىخەتەرلىك قېپىنى توغرا ئىشلىتىش كېرەك
2. «ئالتۇن توسۇلۇش مەزگىلى»نى ئىگىلەش: خەتەرلىك قىلمىش يۇزبەرگەندىن كىيىن 72 سائەت ئىچىدە مۇنتىزىم داۋالاش ئاپپاراتلىرىغا بېرىپ " ئاشكارىلانغاندىن كېيىن ئالدىنى ئېلىش" كېرەك  
3. مۇنتىزىم داۋالاش ئاپپاراتلىرىنى تاللاش: تازىلىق ئەھۋالى ئېنىق بولمىغان سورۇنلارغا بېرىپ داۋالىنىش، گۈل چېكىشتىن ساقلىنىش كېرەك 
4. تويدىن بۇرۇنقى تەكشۇرۇش خىزمىتىنى ياخشى ئىشلەش: تويدىن بۇرۇن، تۇغۇتتىن بۇرۇن ئەيدىز، سىفلىس، ب تىپلىق جىگەر ياللۇغىنى تاللاپ تەكشۈرتۈش تەكلىپى بېرىلىدۇ

 
بەشىنچى، ئاقىلانىلىك بىلەن مۇئامىلە قىلىپ، ۋەھىمەدىن ساقلىنىش كېرەك
سىفلىسنىڭ تارقىلىش يولى ئېنىق، ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرىمۇ مۇمكىنچىلىككە ئىگە. ۋاستىلىك تارقىتىشنىڭ ئەمەلىي ئېھتىماللىقى ئىنتايىن كىچىك، شۇڭا ھەددىدىن زىيادە ۋەھىمە نورمال تۇرمۇشقا تەسىر يەتكۈزۈشنىڭ ھاجىتى يوق. بىز شەخسىي تازىلىقتىن مۇداپىئە كۆرۈش خىزمىتىنى ياخشى ئىشلەپ، قەرەللىك ھالدا ساغلاملىق تەكشۈرۈپ، ئىلمىي پوزىتسىيە بىلەن ئۆزىمىزنىڭ سالامەتلىكىنى قوغدىشىمىز كېرەك