- ئەيدىز كېسىلىگە مۇناسىۋەتلىك قانۇن-بەلگىلىمىلەردىن قايسىلاربار؟
- كىرىش سۆز : ئەيدىز كېسىلىنىڭ زىيىنى ئىنتايىن يۇقىرى، ئۆلۈش نىسبىتى يۇقىرى. نۆۋەتتە ئۇنىڭ ئالدىنى ئالىدىغان داۋالاش ياكى ۋاكسىنا تېپىلمىدى. ئەيدىزنىڭ تارقىلىشى ۋە تارقىلىشىنىڭ ئۈنۈملۈك ئالدىنى ئېلىش ۋە تىزگىنلەش ئۈچۈن، جۇڭگو ئالاقىدار قانۇنلارنى ئوتتۇرىغا قويۇپ، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ قانۇنىي ھوقۇقى ۋە قانۇنىي مەسئۇلىيىتىنى بەلگىلىدى. قانۇن-نىزاملار بۇنى قانداق بەلگىلەيدۇ؟
- ئەيدىز ۋە ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار بەھرىمان بولىدىغان ھوقۇق
- دۆلىتىمىزنىڭ يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە كونترول قىلىش قانۇنىدا قانۇندا بەلگىلەنگەن يۇقۇملۇق كېسەللىكلەر A، B، C تۈرگە ئايرىلغان، ئەيدىز كېسىلى قاتتىق باشقۇرۇش ئاستىدا «B تۈردىكى يۇقۇملۇق كېسەللىك» دەپ بېكىتىلگەن. يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە كونترول قىلىش قانۇنىدا «ھەرقانداق تەشكىلات ياكى شەخس يۇقۇملۇق كېسەللەر، كېسەللىك قوزغاتقۇچىلار ياكى يۇقۇملۇق كېسەلگە گىرىپتار بولغان گۇمانلىق بىمارلارنى كەمسىتمەسلىكى كېرەك» دەپ بەلگىلەنگەن. دۆلىتمىزنىڭ ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە كونترول قىلىش نىزامىدا: «ھەرقانداق تەشكىلات ياكى شەخس ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار ۋە ئۇلارنىڭ ئائىلە تاۋابىئاتلىرىنى كەمسىتمەسلىكى كېرەك. ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار ۋە ئۇلارنىڭ ئائىلە تاۋابىئاتلىرىنىڭ تويلىشىش ، ئىشقا ئورۇنلىشىش، داۋالىنىش ۋە مەكتەپكە كىرىش قاتارلىق جەھەتلەردىكى قانۇنلۇق ھوقۇق ۋە مەنپەئەتى قانۇن تەرىپىدىن قوغدىلىدۇ.» ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار ھەم تارقاتقۇچى ھەم زىيانكەشلىككە ئۇچرىغۇچىدۇر. كەمسىتىش پەقەت يۇقۇملىنىش خەۋپى بار كىشىلەرنى تەكشۈرۈشتىن توسىدۇ، بۇ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنى تەكشۈرۈشكە پايدىسىز. ئۇنىڭ ئۈستىگە، يۇقۇملانغۇچىلار ئۆزىنىڭ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلىقىنى بىلمەيدۇ، شۇڭا ئالدىنى ئېلىش تەدبىرى قوللانمايدۇ، بۇ ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ تارقىلىش خەۋپىنى ئاشۇرۇۋېتىدۇ. يەنە بىر تەرەپتىن، كەمسىتىش ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار ۋە ئەيدىز بىمارلىرىنىڭ تۇرمۇشقا ئاكتىپ يۈزلىنىشىگە توسقۇنلۇق قىلىدۇ، ھەتتا ئۆچ ئېلىش ۋە ئىجتىمائىي زىيانغا ئۇچراش خىيالىنى پەيدا قىلىشى مۇمكىن
- ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ قانۇنىي مەسئۇليىتى
- ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار يۇقۇملانغانلىقىنى بىلگەندىن كېيىن، جىنسىي ھەمراھى ياكى جورىسىغا تەشەببۇسكارلىق بىلەن ئۇقتۇرۇشى كېرەك. قوغداش تەدبىرى بولمىغان جىنسىي قىلمىشلار باشقىلار بىلەن داۋاملاشسا، قەستەن يۇقۇش ھېسابلىنىدۇ. يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە كونترول قىلىش قانۇنىنىڭ 77-ماددىسىدا: «بۇ قانۇندىكى بەلگىلىمىلەرگە خىلاپلىق قىلىپ، باشقىلارنىڭ جىسمانىي ياكى مال-مۈلكىگە زىيان يەتكۈزىدىغان يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ تارقىلىشى ياكى يۇقۇملىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقارغان ئورۇن ۋە شەخسلەر قانۇن بويىچە ھەق تەلەپ جاۋابكارلىقىنى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك» دەپ بەلگىلەنگەن. ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش نىزامىنىڭ 38-ماددىسىدا: «ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار ھەرقانداق ۋاستىلەر بىلەن ئەيدىز ۋىرۇسىنى قەستەن يۇقتۇرماسلىقى كېرەك» دەپ بەلگىلەنگەن. بولمىسا مۇناسىۋەتلىك قانۇنىي مەسئۇلىيەتنى قانۇن بويىچە ئۈستىگە ئالىدۇ
