- بۇ كېسەل يۇقۇملانغاندىن كېيىن كېسەللىك ئالامىتى كۆرۈلمەيدۇ، ئەگەر داۋالانمىسا راك كېسىلىگە ئايلىنىدۇ
- C تىپلىق جىگەر ياللۇغى دېگەن نېمە؟
- C تىپلىق جىگەر ياللۇغى C تىپتىكى جىگەر ياللۇغى ۋىروسى كەلتۈرۈپ چىقارغان يۇقۇملۇق كېسەللىك بولۇپ، ئاساسلىقى جىگەر ياللۇغى بىلەن ئالاھىدىلىككە ئىگە. بىمارلاردا دائىم يوشۇرۇن يۇقۇملىنىش ھالىتى كۆرۈلىدۇ، كۆپىنچىسىنىڭ كېسەللىك ئالامىتى ياكى ئالامەتلىرى كۆرۈلمەيدۇ، شۇڭا بالدۇر تەكشۈرۈش ئىنتايىن مۇھىم. لېكىن كېسەللىك ئالامىتى يوق ياكى يېنىك كېسەللىك ئالامىتى بولسا جىگەر كېسىلىنىڭ ئېغىرلىقىنىڭ تۆۋەنلىكىدىن دېرەك بەرمەيدۇ. C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ئاستا خاراكتېرلىك ياللۇغ، نېكروزلىنىش ۋە جىگەر تالا كېسىلىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، سوزۇلما خاراكتېرلىك كېسەللىك نىسبىتى ٪60-٪80 كە يېتىدۇ. سوزۇلما خاراكتېرلىك C تىپلىق جىگەر ياللۇغى بىمارلىرىنىڭ ٪15-٪20 كىسەل، بۇ كېسەللىك يەنىمۇ تەرەققىي قىلىپ جىگەر قېتىشىش ياكى جىگەر راكىغا ئايلىنىپ، كۆپچىلىكنىڭ سالامەتلىكى ۋە ھاياتىغا زور خەۋپ ئېلىپ كېلىدۇ. شۇڭا، C تىپلىق جىگەر ياللۇغى «ئۈن-تىنسىز قاتىل» دەپ ئاتىلىدۇ. شۇڭا، C تىپلىق جىگەر ياللۇغى بالدۇر بايقاش ۋە ۋاقتىدا داۋالاش ئىنتايىن مۇھىم
- قايسى يوللار C تىپلىق جىگەر ياللۇغىنىڭ تارقىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ؟
- كۈندىلىك ئۇچرىشىش سىزنى C تىپلىق جىگەر ياللۇغى بىلەن يۇقۇملاندۇرامدۇ؟
- C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسىنىڭ ئاساسلىق تارقىلىش يولى قان، جىنسىي ئالاقە ۋە ئانىدىن بالىغا يۇقىدۇ، قان يۇقۇش ئەڭ كۆپ كۆرۈلىدۇ. باشقا تارقىلىش يوللىرى زەخمىلەنگەن تېرە ۋە شىللىق پەردىسى ئارقىلىق تارقىلىش قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
- C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى بىلەن بۇلغانغان قان ۋە ئۇنىڭ مەھسۇلاتلىرى ۋە بۇيۇملىرى ۋىرۇسنىڭ تارقىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. مەسىلەن: دورا ئىشلىتىشتە شپىرىسنى ئورتاق ئىشلىتىش، قاتتىق تەكشۈرۈلمىگەن قان ياكى قان مەھسۇلاتلىرىنى ئالماشتۇرۇش، بىر قېتىم ئىشلىتىلمەيدىغان شپىرىس ۋە يىڭنە ئىشلىتىش، دېزىنفېكسىيە قىلىنمىغان چىش ئەسۋابلىرى، ئىچكى ئەزا ئەينەك، تاجاۋۇز قىلىش ئوپېراتسىيەسى، يىڭنە سانجىش، بەدىنىگە چېكىش، قۇلاق تېشىش، چىش چوتكىسى ياكى ساقال ئالغۇچنى ئورتاق ئىشلىتىش قاتارلىقلار
- C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى جىنسىي ئۇچرىشىش ئارقىلىق يۇقىدۇ. كۆپ جىنسىي ھەمراھ بولۇش ۋە باشقا جىنسىي كېسەللىكلەرگە گىرىپتار بولغانلار، بولۇپمۇ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلار C تىپلىق جىگەر ياللۇغى بىلەن يۇقۇملىنىش خەۋپى يۇقىرى بولىدۇ
- C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى ئانىدىن بالىغا يۇقىدۇ، ئانىنىڭ C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى يۇقىرى بولغاندا، تىك ھالەتتە بوۋاققا يۇقۇش خەتىرى ئاشىدۇ
- يۇقارقىلاردىن شۇنى كۆرۈۋېلىشقا بولىدۇكى، كۈندىلىك ئۇچرىشىش ھەرىكىتى مەسىلەن، قۇچاقلىشىش، چۈشكۈرۈش، يۆتەل، يېمەك-ئىچمەك، قاچا-قۇچىلارنى ئورتاق ئىشلىتىش قاتارلىق كۈندىلىك ئۇچرىشىش ھەرىكىتى، پەقەت تېرە ياكى شىللىق پەردىسى زەخمىلەنمىگەن ياكى قان بىلەن ئۇچراشمىغان بولسىلا، ئادەتتە يۇقۇملىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقارمايدۇ، يۇقۇملانغۇچىلارنى زىيادە ئايرىۋېتىش ھەتتا كەمسىتىشنىڭ زۆرۈرىيىتى يوق.
- C تىپلىق جىگەر ياللۇغى بىلەن يۇقۇملانغانلىقىنى قانداق بىلىمىز؟
- سىرتقى كۆرۈنۈشتىن ئادەمنىڭ C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلىقىنى پەرقلەندۈرگىلى بولمايدۇ. پەقەت قان تەكشۈرۈشلا تەكشۈرگىلى بولىدۇ. HCV ئانتىتېلاسى C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشنى تەكشۈرۈشتىكى ئاساسلىق كۆرسەتكۈچ. HCV RNA C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسىغا دىئاگنوز قويۇشنىڭ ئالتۇن ئۆلچىمى ھېسابلىنىدۇ. ئەگەر HCV ئانتىتېلاسى مۇسبەت بولسا، HCV RNA تەكشۈرۈشكە توغرا كېلىدۇ؛ ئەگەر HCV RNA مۇسبەت بولسا، C تىپلىق جىگەر ياللۇغى بىلەن مۇئەييەنلەشتۈرگىلى بولىدۇ. دىققەت قىلىشقا تېگىشلىكى شۇكى، HCV ئانتىتېلا B تىپلىق جىگەر ياللۇغى ئانتىتېلاسى بىلەن پەرقلىنىدۇ. ئۇ قوغدىغۇچى ئانتىتېلا بولماستىن بەلكى C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشنىڭ بەلگىسى
- C تىپلىق جىگەر ياللۇغىنى داۋالىغىلى بولامدۇ؟
- ئەسلىگە كەلگەندىن كېيىن يەنە نېمىلەرگە دىققەت قىلىش كېرەك؟
- C تىپلىق جىگەر ياللۇغى پۈتۈنلەي ساقايتقىلى بولىدۇ. نۆۋەتتە ئاساسلىق داۋالاش دورىلىرى بىۋاستە ئۈنۈملۈك ۋىرۇسقا قارشى دورىلار (DAAs). نۆۋەتتە كۆپ ساندىكى C تىپلىق جىگەر ياللۇغى بىمارلىرىنىڭ داۋالاش دەۋرى 12 ھەپتە بولىدۇ، ۋىرۇسقا قارشى داۋالانغاندىن كېيىن، ساقىيىش نىسبىتى ٪95 تىن ئېشىپ كېتىدۇ. C تىپلىق جىگەر ياللۇغى بالدۇر ساقايتقاندا، C تىپلىق جىگەر ياللۇغى بىلەن جىگەر قېتىشىش نىسبىتىنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ، شۇنداقلا C تىپلىق جىگەر ياللۇغىنىڭ باشقىلارغا تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ. ئۇنىڭدىن باشقا، دۆلەت ئاممىنىڭ ئىقتىسادىي يۈكىنى يېنىكلىتىش ئۈچۈن، بىر قىسىم C تىپلىق جىگەر ياللۇغىغا قارشى دورىلارنى داۋالىنىش سۇغۇرتىسىنى ئاتچوت قىلىش دائىرىسىگە كىرگۈزۈپ، شەخسلەر ناھايىتى ئاز تەننەرختە C تىپلىق جىگەر ياللۇغىنى تولۇق ساقايتالايدۇ
- لېكىن ساقىيىش پەقەت ۋىرۇسنىڭ تەلتۆكۈس يوقىتىلغانلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ. ئەگەر بىماردا جىگەر تالا كېسىلى ياكى جىگەر قېتىشىش كېسىلىگە گىرىپتار بولغان بولسا، ۋىرۇس ساقايغان تەقدىردىمۇ، تالا كېسىلى ۋە جىگەر قېتىشىش كېسىلى داۋاملىق تەرەققىي قىلىشى مۇمكىن، بەزى ئەھۋاللاردا ھەتتا جىگەر ھۈجەيرە راكى بولۇپ قېلىشى مۇمكىن. شۇڭا، كىلىنىكىلىق جەھەتتىن ئېيتقاندا، ئەگەر بىماردا كۆرۈنەرلىك تالا كېسىلى كۆرۈلمىگەن بولسا، ۋىرۇس چىقىرىۋېتىلگەندىن كېيىن كىلىنىكىدا ساقىيىپ كەتكەن بولسا، ئۇلار نورمال ئادەملەرگە ئوخشاش نورمال بولىدۇ. ئەمما بىماردا داۋالىنىشتىن بۇرۇن جىگەر تالا كېسىلى ياكى جىگەر تالالىشىش كېسىلىگە گىرىپتار بولغان بولسا، ھەر يېرىم يىلدا بىر قېتىم جىگەر كېسىلىنىڭ تەرەققىياتىنى كۆزىتىش كېرەك.
- ۋاكسىنا ئەملەش ئارقىلىق C تىپلىق جىگەر ياللۇغىنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولامدۇ؟
- ھازىرغا قەدەر تىببى ساھە C تىپلىق جىگەر ياللۇغىنىڭ ئالدىنى ئالىدىغان ئۈنۈملۈك ۋاكسىنىنى تەتقىق قىلىپ چىقمىدى. C تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى ناھايىتى ئاسان ئۆزگىرىپ تۇرىدىغان RNA ۋىرۇسى بولغاچقا، ۋاكسىنا تەتقىق قىلىش خېلى قىيىن. ئىنسانلار ۋە شىمپەنزىلەردىن باشقا ھەرقانداق ھايۋان C تىپلىق جىگەر ياللۇغى بىلەن يۇقۇملانمايدۇ، شۇڭا ۋاكسىنا تەتقىق قىلىدىغان ھايۋانات مودېلىنى تېپىش ناھايىتى تەس. شۇڭا، بىردىنبىر ئۈنۈملۈك ئۇسۇل كېسەللىكنى بالدۇر بايقاش ۋە پائال داۋالاش
- دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى ھەرقايسى دۆلەتلەرنى 2030-يىلىغا بارغاندا ئاممىۋى ساغلاملىق تەھدىتى بولغان ۋىرۇس جىگەر ياللۇغىنى يوقىتىشقا مۇراجىئەت قىلدى. C تىپلىق جىگەر ياللۇغىنىڭ ئالدىنى ئېلىش پۈتكۈل جەمئىيەتنىڭ ئورتاق مەسئۇلىيىتى. بىز چوقۇم ئۆزىمىزنىڭ ساغلاملىقىغا مەسئۇل بولۇشىمىز، C تىپلىق جىگەر ياللۇغىنىڭ ئالدىنى ئېلىشنىڭ ئاساسىي بىلىملىرىنى ئۆگىنىپ، ئۆزىنى قوغداش ئىقتىدارىنى ئۆستۈرۈپ، ساغلام تۇرمۇش ئۇسۇلىنى يېتىلدۈرۈپ، خەتەرلىك قىلمىشلاردىن ساقلىنىشىمىز كېرەك. بىز قول تۇتۇشۇپ، C تىپلىق جىگەر ياللۇغىنىڭ زىيىنىنى تۈگىتىپ، ئۆزىمىز ۋە ئائىلىمىزگە مەسئۇل بولۇپ، تېخىمۇ گۈزەل ساغلام تۇرمۇشتىن بەھرىمان بولۇشىمىز كېرەك.
