- بۇ «ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش» ئەسكەرتمىسى ئىنتايىن مۇھىم
- ئەيدىز كېسىلى بىر مۇرەككەپ ئىجتىمائىي مەسىلە بولۇپ، ئۇنىڭغا تاقابىل تۇرۇش پۈتكۈل جەمئىيەتنىڭ ئورتاق قاتنىشىشىغا مۇھتاج.
- ئەيدىز دېگەن نېمە؟
- ئەيدىز كېسىلى ئەيدىز ۋىرۇسى كەلتۈرۈپ چىقارغان ئاستا خاراكتېرلىك يۇقۇملۇق كېسەللىك. ئەيدىز ۋىرۇسى ئاساسلىقى ئىنسانلارنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسىغا ھۇجۇم قىلىپ، يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ كېسەللىكنىڭ ئاخىرقى باسقۇچىدا تۈرلۈك ئېغىر يۇقۇملىنىش ۋە يامان سۈپەتلىك ئۆسمە پەيدا بولۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، ئاخىرىدا ئۆلۈپ كېتىدۇ. بىراق ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلىقتىن دېرەك بەرمەيدۇ. ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشنىڭ دەسلەپكى باسقۇچىدا، ئىممۇنىتېت سىستېمىسى ئېغىر دەرىجىدە بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرىمايدۇ، كۆرۈنەرلىك كىلىنىكىلىق كېسەللىك ئالامەتلىرى كۆرۈلمەيدۇ. ئادەتتە 8 يىلدىن 10 يىلغىچە بۆشۈك مەزگىلى ئاخىرلىشىدۇ، ئىممۇنىتېت سىستېمىسى ئېغىر دەرىجىدە ئاجىزلىشىپ، ئەيدىز ۋىرۇسى باسقۇچىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
- ئەيدىزنىڭ تارقىلىش يوللىرى
- ئەيدىز كېسىلىنىڭ ئاساسلىقى ئۈچ ئاساسلىق تارقىلىش يولى بار: قان، جىنسىي مۇناسىۋەت ۋە ئانادىن بالىغا يۇقىدۇ. كۆز يېشى، تەرلەش ياكى شۆلگەي قاتارلىق جەھەتلەردە ئەيدىز ۋىرۇسى سەۋىيەسى ئىنتايىن تۆۋەن بولۇپ، ئىنسانلار مۇھىتىدىن ئايرىلغاندىن كېيىن ھايات قېلىش مۇمكىن ئەمەس. شۇڭا، كۈندىلىك ئۇچرىشىش، مەسىلەن قۇچاقلىشىش، قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈش، سۆيۈشۈش، قاچا-قۇچىلارنى ئورتاق ئىشلىتىش قاتارلىق ئۇچرىشىشتا يۇقۇملىنىش خەۋپى يوق.
- ئەيدىز كېسىلىنىڭ قانداق ئالدىنى ئېلىش كېرەك؟
- ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن «ABC پىرىنسىپى»غا ئەمەل قىلىش كېرەك. A (جىنسىي مۇناسىۋەتتىن ساقلىنىش): تۇنجى قېتىم جىنسىي مۇناسىۋەت ئۆتكۈزۈش يېشىنى كېچىكتۈرۈش ياكى مەلۇم مۇددەت جىنسىي مۇناسىۋەتتىن ساقلىنىش؛ B (سادىق بولۇش): ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانمىغان مۇقىم ھەمراھى بىلەن ئۆزئارا سادىق يەككە جىنىسلىق مۇناسىۋەتنى ساقلاش؛ C (گاندوم): ھەر بىر جىنسىي پائالىيەت جەريانىدا توغرا ۋە سۈپەتلىك گاندون ئىشلىتىش. بۇ ئەيدىز كېسىلىنىڭ جىنسىي تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشنىڭ ئەڭ ئۈنۈملۈك ئۇسۇلى .
- زۆرۈر بولمىغان قان بىلەن ئۇچرىشىپ قېلىشتىن ساقلىنىش كېرەك. رۇخسەتسىز قان سېلىش ياكى قان مەھسۇلاتلىرىنى ئىشلەتمەسلىك كېرەك. قاش چېكىش، قۇلاقنى تېشىش، بەدىنىگە چېكىش قاتارلىق زۆرۈر بولمىغان جاراھەتلىك قىلمىشلاردىن ساقلىنىش كېرەك. ئەگەر بۇ ئىشلارنى قىلىشقا توغرا كەلسە، ئىناۋەتلىك داۋالاش ئاپپاراتلىرىنى تاللاپ، بىر قېتىم ئىشلىتىلىدىغان ياكى قاتتىق دېزىنفېكسىيە قىلىدىغان ئەسۋابلارنى ئىشلىتىشكە كاپالەتلىك قىلىشىڭىز كېرەك.
- قەرەللىك تەكشۈرۈش. زەھەر چەككۈچى ۋە ساغلام بولمىغان جىنسىي قىلمىشى بار كىشىلەر قەرەللىك ئەيدىز ۋىرۇسىنى تەكشۈرۈشى كېرەك. بالدۇر بايقاش ۋە زۆرۈر بولغان داۋالاش تەدبىرلىرى شەخسلەرنىڭ تۇرمۇش سۈپىتىنى ئۆستۈرۈپ، باشقىلارغا يۇقۇش خەۋپىنى ئازايتقىلى بولىدۇ. تۆتىنچى، ئانادىن بالىغا يۇقۇشنىڭ ئالدىنى ئېلىش كېرەك. ھامىلدار ئاياللار ئەيدىز ۋىرۇسىنى تەكشۈرۈشى كېرەك. يۇقۇملانغان ھامىلدار ئاياللار تېببىي يېتەكچىلىك بويىچە تەدبىر قوللىنىپ، ئانىدىن بالىغا يۇقۇشنىڭ ئالدىنى ئېلىشى كېرەك.
- ئانىدىن بالىغا يۇقۇشنىڭ ئالدىنى ئېلىش كېرەك. ھامىلدار ئاياللار ئەيدىز ۋىرۇسىنى تەكشۈرۈشى كېرەك. يۇقۇملانغان ھامىلدار ئاياللار تېببىي يېتەكچىلىك بويىچە تەدبىر قوللىنىپ، ئانىدىن بالىغا يۇقۇشنىڭ ئالدىنى ئېلىشى كېرەك.
- تەكشۈرۈش ۋە داۋالاش
- ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان دەپ گۇمان قىلغانلار بالدۇرراق تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىشى كېرەك. پۈتۈن مەملىكەتتىكى CDC ۋە دوختۇرخانا ھەقسىز مەخپىي دىئاگنوز قويۇش ۋە تەكشۈرۈش مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلىيەلەيدۇ. سىز يەنە ئامېرىكا دۆلەتلىك تېببىي مەھسۇلاتلارنى باشقۇرۇش ئىدارىسى تەستىقلىغان ئەيدىز ۋىرۇسىنى تەكشۈرۈش ساندۇقىنى سېتىۋېلىپ دەسلەپكى تەكشۈرۈشكە قاتناشسىڭىز بولىدۇ. ئەگەر ئۆزىنى تەكشۈرۈش مۇسبەت چىققان بولسا، چوقۇم CDC غا بېرىپ جەزىملەشتۈرۈش كېرەك. بالدۇر تەكشۈرۈش يۇقۇملىنىش ئەھۋالىنى ۋاقتىدا ئىگىلەپ، داۋالاشنى تېزدىن باشلاپ، ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنى قوغداپ، ئۆمۈرنى ئۇزارتىپ، شەخسىي تۇرمۇش سۈپىتىنى ئۆستۈرۈپ، ۋىرۇسنىڭ باشقىلارغا يۇقۇشىنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ.
- ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلىقى جەزىملەشتۈرۈلگەندىن كېيىن، CD4 (CD4-T لىمفا ھۈجەيرىسى) سانىنىڭ قانداق بولۇشىدىن قەتئىينەزەر، ئۆمۈرلۈك ۋىرۇسقا قارشى داۋالاش ئۇسۇلىنى دەرھال باشلاش كېرەك.
- ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار داۋاملىق ۋىرۇسقا قارشى داۋالاشنى قوبۇل قىلىپ، ۋىرۇسنىڭ يۈكىنى تەكشۈرگىلى بولمايدىغان دەرىجىگە يەتكەندە، يۇقۇملىنىش خەتىرى نۆل بولىدۇ. بۇنداق بولغاندا يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ پىسخىكىلىق يۈكىنى زور دەرىجىدە يېنىكلىتىپ، ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ يۇقۇش خەۋپىنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ.
