- ئۆزىنىڭ HIV بىلەن يۇقۇملانغانلىقىنى بىلىپ تۇرۇپ يەنىلا قەستەن قوغداش تەدبىرى بولمىغان جىنسي مۇناسىۋەت ئۆتكۇزسە جىنايەت شەكىللەندۈرەمدۇ؟
- ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش- داۋالاش مىدىتسىنا مەسىلىسى بولۇپلا قالماستىن، بەلكى قانۇنىي مەسىلە. يېقىنقى يىللاردىن بۇيان ، " ئۆزىنىڭ HIV بىلەن يۇقۇملانغانلىقىنى بىلىپ تۇرۇپ يەنىلا قوغداش خاراكتېرى يوق قىلمىشلار يۈز بەرگەن " دىلولار دائىم يۈز بېرىپ ، جەمئىيەتنىڭ كەڭ دىققىتىنى قوزغىدى . بۇ خىل قىلمىش جىنايەت شەكىللەندۈرەمدۇ ؟ قانۇن قانداق بەلگىلىنىدۇ ؟ بۇ ماقالە سىزگە تەپسىلىي چۈشەندۈرۈپ بېرىدۇ.
- قانۇندا بەلگىلەنگەن: قەستەن زەخمىلەندۈرۈش جىنايىتى شەكىللىنىشى مۇمكىن
- ئېلىمىزنىڭ «جىنايى ئىشلار قانۇنى»دىكى مۇناسىۋەتلىك بەلگىلىمىلىرىگە ئاساسەن، ئۆزىنىڭ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلىقىنى بىلىپ، باشقىلار بىلەن قەستەن قوغداش تەدبىرى بولمىغان قىلمىشى يۈز بېرىپ، باشقىلار بىلەن يۇقۇملىنىپ قالسا، قەستەن زەخىملەندۈرۈش جىنايىتى شەكىللەندۈرۈشى مۇمكىن.
- ئالىي خەلق سوت مەھكىمىسى، ئالىي خەلق تەپتىش مەھكىمىسى، ج خ مىنىستىرلىقى، ئەدلىيە مىنىستىرلىقى بىرلىكتە ئېلان قىلغان «ئەيدىز ۋىرۇسى تارقىتىش قاتارلىق قانۇنغا خىلاپ جىنايى قىلمىشلارغا قانۇن بويىچە قاتتىق زەربە بېرىش توغرىسىدىكى يېتەكچى پىكىر»دە ئۆزىنىڭ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلىقىنى ئېنىق بىلىپ، قەستەن ئالدىنى ئېلىش تەدبىرى قوللانماي باشقىلار بىلەن جىنسىي مۇناسىۋەت ئۆتكۈزسە، باشقىلارنى ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملاندۇرغانلارغا قەستەن زىيانكەشلىك قىلىش جىنايىتى بىلەن جازا بېرىش كېرەكلىكى ئېنىق كۆرسىتىلدى.
- ئېنىق بىلىشنىڭ بېكىتىش ئۆلچىمى
- ئەدلىيە ئەمەلىيىتىدە ، « ئېنىق بىلىپ تۇرۇپ تارقىتىش » دەپ بېكىتىش مۇھىم ھالقا . تۆۋەندىكى بىر نەچچە خىل ئەھۋال ئادەتتە «ئىنىق بىلىش» دەپ بېكىتىلىدۇ:
- داۋالاش ئاپپاراتلىرى يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ HIV تەكشۈرۈش نەتىجىسىنىڭ مۇسبەت ئىكەنلىكىنى ئېنىق ئۇقتۇردى ھەمدە يازما تەكشۈرۈش دوكلاتى چىقاردى يۇقۇملانغۇچىلار ئىلگىرى ۋىروسقا قارشى داۋالاش ياكى مۇناسىۋەتلىك مەسلىھەت بېرىش مۇلازىمىتىنى قوبۇل قىلغان يۇقۇملانغۇچىلار كېسەللىكلەرنى كونترول قىلىش تارماقلىرىغا تىزىملىتىدۇ ھەمدە ئەگىشىپ باشقۇرۇشنى قوبۇل قىلىش يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ ئۆزىنىڭ يۇقۇملىنىش ئەھۋالىنى بىلىدىغانلىقىنى ئىسپاتلايدىغان باشقا ئىسپاتلار .
- شۇنىڭغا دىققەت قىلىش كېرەككى ، " ئېنىق بىلىش " ئېنىق بىلىشنى ئۆز ئىچىگە ئېلىپلا قالماي يەنە بىلىشكە تېگىشلىك ئەھۋاللارنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ . ئەگەر قىلغۇچىدا خەتەرلىك قىلمىش تارىخى بولسا، ئالاقىدار كېسەللىك ئالامەتلىرى كۆرۈلسە، داۋالاش ئاپپاراتلىرىنىڭ تەكلىپى بىلەن تەكشۈرۈشنى رەت قىلغان، ئارقىدىن تارقىتىش قىلمىشى يۈز بەرگەن بولسا، "ئىنىق" دەپ بېكىتىلىشى مۇمكىن.
- قەستەنلىكنىڭ سۇبيېكتىپ شەرتلىرى
- جىنايەت شەكىللەندۈرۈش ئۈچۈن يەنە « قەستەن » سۇبيېكتىپ شەرتلەرنى ھازىرلاش كېرەك . بۇ يەردىكى قەستەنلىك بىۋاسىتە قەستەنلىك ۋە ۋاسىتىلىك قەستەنلىكنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
- بىۋاستە قەستەنلىك قىلىش دېگىنىمىز، قىلغۇچى ئۆزىنىڭ قىلمىشىنىڭ باشقىلارنىڭ HIV ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىپ قېلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقىنى ھەمدە بۇ خىل نەتىجىنىڭ يۈز بېرىشىنى ئۈمىد قىلىدۇ. ۋاسىتىلىك قەستەنلىك قىلغۇچىلار ئۆزىنىڭ قىلمىشىنىڭ باشقىلارنىڭ HIV ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقىنى بىلىدۇ، گەرچە بۇنداق نەتىجىنىڭ يۈز بېرىشىنى ئۈمىد قىلمىسىمۇ، ۋاستىلىك قەستەن قىلمىشنى كۆرسىتىدۇ.
- ئەدلىيە ئەمەلىيىتىدە، ئەگەر قىلغۇچى بەلگىلىك مۇداپىئە تەدبىرىنى قوللانسا، مۇداپىئەلىنىش مەغلۇپ بولغانلىقتىن تارقىلىپ، ئادەتتە قەستەن جىنايەت ئۆتكۈزگەن دەپ بېكىتىلمەيدۇ، ھەق تەلەپ تۆلەم مەسئۇلىيىتىگە چېتىلىشى مۇمكىن. ئەمما قىلغۇچى بىخەتەرلىك قاپچۇقىنىڭ بۇزۇلغانلىقىنى بىلسە ياكى قارشى تەرەپنىڭ ئۆزىنىڭ يۇقۇملىنىش ئەھۋالىنى ئەينەن ئۇقتۇرمىسا قەستەنلىككە ئىگە دەپ بېكىتىلىشى مۇمكىن.
- جازا ئۆلچەش ئۆلچىمى: ئېغىر يارىلىنىش دەرىجىسىدىكى جىنايى ئىشلار جازاسى
- ئەيدىز ۋىرۇسىدىن يۇقۇملىنىش قانۇن جەھەتتىن «ئېغىر يارىلىنىش» دەرىجىسى دەپ بېكىتىلدى « جىنايى ئىشلار قانۇنى»نىڭ 234-ماددىسىدىكى بەلگىلىمىگە ئاساسەن، باشقىلارنىڭ سالامەتلىكىگە قەستەن زىيان يەتكۈزۈپ ئېغىر زەخمىلەنگەنلەرگە ئۈچ يىلدىن يۇقىرى ئون يىلدىن تۆۋەن مۇددەتلىك قاماق جازاسى بېرىلىدۇ.
- ئەگەر نۇرغۇن ئادەم يۇقۇملىنىپ قۇرامىغا يەتمىگەنلەرگە تارقاتقان ياكى باشقا ناچار قىلمىشلار كۆرۈلسە ئېغىر جازالىنىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ، ھەرىكەت قىلغۇچى يەنە داۋالاش ھەققى ، ئىشتىن كېچىكىش ھەققى ، روھىي زىيانغا تەسەللى بېرىش پۇلى قاتارلىق ھەق تەلەپ تۆلەم پۇلى قاتارلىق ھەق تەلەپ تۆلەم تۆلەيدۇ .
- ئالدىنى ئېلىش ۋە ھوقۇقنى قوغداش: ئۆزى ۋە باشقىلارنى قوغداش
- HIV تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتا ھەر بىر ئادەمنىڭ قانۇنىي مەسئۇلىيىتى ۋە ئەخلاق مەجبۇرىيىتىنى ئادا قىلىشى كېرەك.
- HIV ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلارغا نىسبەتەن ئېيتقاندا ، ھەمراھلىرىغا ئۆزىنىڭ يۇقۇملىنىش ئەھۋالىنى ئەينەن ئۇقتۇرۇپ ، زۆرۈر بولغان قوغدىنىش تەدبىرلىرىنى قوللىنىپ ، قەرەللىك داۋالىنىشى ۋە ئەگىشىپ زىيارەت قىلىشى كېرەك . بۇ قانۇننىڭ تەلىپى بولۇپلا قالماي، يەنە باشقىلارنىڭ ھاياتى ساغلاملىق ھوقۇقىغا بولغان ھۆرمەت.
- ئادەتتىكى ئاممىغا نىسبەتەن ئېيتقاندا ، ئۆز-ئۆزىنى قوغداش ئېڭىنى ئۆستۈرۈپ ، بىخەتەرلىك ھەرىكىتىدە چىڭ تۇرۇپ ، قەرەللىك ساغلاملىق تەكشۈرۈش كېرەك . ئەگەر ئۆزىنىڭ HIV خەۋپ-خەتىرىدە ئاشكارىلىنىپ قېلىشى مۇمكىن دەپ گۇمانلانسىڭىز، 72 سائەت ئىچىدە ئاشكارىلانغاندىن كېيىن ئالدىنى ئېلىش مۇلازىمىتى ئۈستىدە ئىزدىنىش كېرەك.
- سانلىق مەلۇمات مەنبەسى چۈشەندۈرۈشى
- بۇ ماقالىنىڭ قانۇنىي ئاساسى تۆۋەندىكى نوپۇزلۇق يوللاردىن كەلگەن:
- 1.«جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى جىنايى ئىشلار قانۇنى»نىڭ 234-ماددىسى
- 2.ئالىي خەلق سوت مەھكىمىسى، ئالىي خەلق تەپتىش مەھكىمىسى، ج خ مىنىستىرلىكى، ئەدلىيە مىنىستىرلىكىنىڭ «ئەيدىز ۋىرۇسى تارقىتىش قاتارلىق قانۇنغا خىلاپ جىنايى قىلمىشلارغا قانۇن بويىچە قاتتىق زەربە بېرىش توغرىسىدىكى يېتەكچى پىكىر»
- 3.«ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش نىزامى»نىڭ 38-، 62-ماددىلىرى
- 4.جۇڭگو كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش-كونترول قىلىش مەركىزىنىڭ ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاشقا ئالاقىدار سىياسەت ھۆججەتلىرى
- ئەسكەرتىش: ئەگەر سىز ياكى يېنىڭىزدىكى كىشىلەر ئالاقىدار مەسىلىلەرگە چېتىلسا، ۋاقتىدا كەسپىي ئادۋوكاتتىن مەسلىھەت سوراڭ ياكى شۇ جايدىكى كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- كونترول قىلىش مەركىزى بىلەن ئالاقىلىشىپ ياردەمگە ئېرىشىڭ. ئەيدىز كېسىلىدىن ساقلانغىلى بولىدۇ، بالدۇر بايقاش، بالدۇر داۋالاش مۇھىم ھالقا. بىز ئورتاق تىرىشىپ، كەمسىتىشنى تۈگىتىپ، ئىلمىي ئالدىنى ئېلىپ، ساغلام جەمئىيەت بەرپا قىلايلى






