一、什么是艾滋病

艾滋病的医学全称是“获得性免疫缺陷综合症”（英文缩写为AIDS），是人类免疫缺陷病毒，这种病毒又称艾滋病病毒（英文缩写为HIV），是侵入人体后引起的一种病死率极高的严重传染病，目前还没有有效的疫苗和治愈的药物，但已有较好的治疗方法，能有效地延长病人的生命，提高其生活质量。艾滋病防治关键在于预防。

感染艾滋病病毒后，一般经过7～10年的潜伏期，可发展成为艾滋病病人。处于潜伏期的感染者，外表上和正常人没有什么区别，可以没有任何症状地生活和工作，但具有传染性。感染艾滋病病毒2-12周后才能从血液中检测出艾滋病病毒抗体，因此首次检测阴性后还可在3个月后做第二次检测，以减少误诊的可能性

二、感染艾滋病病毒的三大途径

感染艾滋病病毒的途径主要有三条：血液途径传播，性途径传播，母婴途径传播。

（一）血液途径传播：血液传播是感染最直接的途径。输入被病毒污染的血液，使用了被血液污染而又未经严格消毒的注射器、针灸针、拔牙工具等，都是十分危险的。另外，如果与艾滋病病毒感染者共用未消毒的注射器针头，也会被留在针管针头中的病毒所感染。

（二）性途径传播：无论是同性，还是异性之间的性接触都会导致艾滋病病毒传播。艾滋病病毒感染者的精液或阴道分泌物中有大量的病毒，在性活动时，由于性交部位的摩擦，很容易造成生殖器黏膜的细微破损，这时病毒就会乘虚而入，进入未感染者的血液中。

（三）母婴途径传播：如果母亲是艾滋病病毒感染者，那么她很有可能会在怀孕、分娩过程或是通过母乳喂养使她的孩子受到感染。

三、艾滋病的症状

艾滋病的症状多种多样，一般初期的开始症状像伤风、流感、全身疲劳无力、食欲减退、发热、体重减轻、随着病情的加重，症状日见增多，如皮肤、黏膜出现白色念球菌感染单纯疱疹、带状疱疹、紫斑、血肿、血疱、滞血斑、皮肤容易损伤，伤后出血不止等；以后渐渐侵犯内脏器官，不断出现原因不明的持续性发热，可长达34个月，还可出现咳嗽、气短、持续性泻便血、肝脾肿大、并发恶性肿瘤、呼吸困难等。由于症状复杂多变，每个患者并非上述所有症状都出现。一般常见一、二种以上艾滋病的症状。按受损器官来说，侵犯肺部时常出现呼吸困难、胸痛、咳嗽等；如侵犯胃肠可引起持续性腹泻、腹痛、消瘦无力等；如侵犯血管而引起血管性血栓性心内膜炎，血小板减少性脑出血等。

四、如何预防艾滋病病毒感染？

艾滋病虽然是一种极其危险的传染病，但对个人来讲是可以预防的。主要预防措施是：

（一）预防经血液传播

1. 不以任何方式吸毒，远离毒品；

2. 不轻易接受输血和血制品（如必须使用，要求医院提供经艾滋病病毒检测合格的血液和血制品）；

3. 不与他人共用针头、针管、纱布、药棉等用具；

4. 患者需要接受打针（注射）和治疗时，一定要使用合格的一次性无菌注射器和经过严格消毒的医疗器械，绝对不能共用注射器；

5. 不去消毒不严格的医疗机构或其他场所打针、拔牙、穿耳洞、纹眉、针灸或手术；

6. 避免用手直接接触他人血液和伤口。在清理他人血液或为他人处理伤口时，应该戴乳胶手套或用遮盖物品（如干净的手绢、一厚叠纸巾）来保护自己的皮肤，以避免艾滋病病毒的入侵；

7. 不与他人共用牙刷、牙签、剃须刀极有可能刺破皮肤或黏膜的日常生活用品；

8. 不要玩废旧的针头、输液器等医用垃圾，这些都是疾病传播的隐患。

（二）预防经性途径传播

1. 洁身自爱、遵守性道德是预防经性途径传染艾病毒的根本措施。

2. 患有性病后应及时、积极进行治疗，否则已存病灶会增加艾滋病感染的危险。

五、哪些行为是不传播艾滋病毒的？

（一）食物、饮水、空气

（二）公共场所的一般接触，如：同在一个教室上课，各种公共交通工具的座位、扶手，办公室的办公用品，工厂车间的工具，在影剧院、商场、游泳池等场所的一般活动。

（三）礼节性、拥抱、握手。

（四）公用马桶、浴缸。

（五）蚊虫叮咬。

（六）纸币、硬币、票证。

六、为什么蚊虫不会传染艾滋病毒？

蚊虫的叮咬可能传播其他疾病（例如：黄热病、疟疾等），但是不会传播艾滋病病毒。蚊子传播疟疾是因为疟原虫进入蚊子体内并大量繁殖，带有疟原虫的蚊子再叮咬其他人时，便会把疟原虫注入另一个人的身体中，令被叮者感染。蚊虫叮咬一个人的时候，它们并不会将自己或者前面那个被吸过血的人血液注入。它们只会将自己的唾液注入，这样可以防止此人的血液发生自然凝固。它们的唾液中并没有艾滋病病毒。而且喙器上仅沾有极少量的血，病毒的数量极少，不足以令下一个被叮者受到感染。而且艾滋病病毒在昆虫体内只会生存很短的时间，不会在昆虫体内不断繁殖。昆虫本身也不会得艾滋病。

• ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش تەشۋىقات بىلىملىرى

 

• بىرىنچى ، ئەيدىز دېگەن نېمە
• ئەيدىز كېسىلىنىڭ تېببىي تولۇق ئاتىلىشى "ئىنسانلارنىڭ ئىممۇنىتېت كەمتۈكلۈكى كېسەللىكى" بولۇپ، بۇ خىل ۋىرۇس يەنە ئەيدىز ۋىرۇسى دەپمۇ ئاتىلىدۇ(ئىنگىلىزچە قىسقارتىپ ئەيدىز كېسىلى دەپمۇ ئاتىلىدۇ) دەپمۇ ئاتىلىدۇ، ئادەم بەدىنىگە كىرگەندىن كېيىن كېسەل بىلەن ئۆلۈش نىسبىتى ئىنتايىن يۇقىرى بولغان بىر خىل ئېغىر يۇقۇملۇق كېسەللىك بولۇپ، ھازىرغىچە ئۈنۈملۈك ۋاكسىنا ۋە داۋالاپ ساقايتىدىغان دورا يوق، ئەمما ياخشىراق داۋالاش ئۇسۇلى بار بولۇپ، بىمارنىڭ ھاياتىنى ئۈنۈملۈك ئۇزارتىپ، ئۇلارنىڭ تۇرمۇش سۈپىتىنى ئۆستۈرگىلى بولىدۇ. ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىشنىڭ مۇھىم ھالقىسى ئالدىنى ئېلىشتا.
• ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغاندىن كېيىن، ئادەتتە 7يىلدىن 10 يىلغىچە يوشۇرۇن مەزگىلدىن كېيىن، ئەيدىز بىمارىغا ئايلىنىدۇ. يوشۇرۇنۇش مەزگىلىدە تۇرىۋاتقان يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ سىرتقى قىياپىتى بىلەن نورمال ئادەمنىڭ ھېچقانداق پەرقى يوق، ھېچقانداق كېسەللىك ئالامەتلىرى بولمىغان جايدا تۇرمۇش كەچۈرسە ۋە خىزمەت قىلسا بولىدۇ، ئەمما يۇقۇملىنىش خاراكتېرىگە ئىگە. ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىپ 2-12ھەپتىدىن كېيىن ئاندىن قاندىن ئەيدىز ۋىرۇسى ئانتىتېلاسىنى تەكشۈرۈپ چىققىلى بولىدۇ، شۇڭا تۇنجى قېتىم مەنپىي تەكشۈرۈلگەندىن كېيىن يەنە 3 ئايدىن كېيىن ئىككىنچى قېتىم تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىپ، خاتا دىئاگنوز قويۇش مۇمكىنچىلىكىنى ئازايتقىلى بولىدۇ

 

• ئىككىنجى ، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشنىڭ ئۈچ چوڭ يولى
• ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشنىڭ ئاساسلىق 3 يولى ئاساسلىقى قان ئارقىلىق تارقىلىش، جىنسىي يول ئارقىلىق يۇقۇش، ئانىدىن بالىغا يۇقۇش
• (1)قان يولى ئارقىلىق تارقىلىش: قاننىڭ تارقىلىشى يۇقۇملىنىشنىڭ ئەڭ بىۋاسىتە يولى. ۋىروس بۇلغانغان قاننى كىرگۈزگەندە، قان بۇلغىنىپ قالغان ھەم قاتتىق دېزىنفېكسىيە قىلىنمىغان شىپرىس، يىڭنە سانجىش يىڭنىسى، چىش تارتقۇزۇش ئەسۋابى قاتارلىقلارنى ئىشلەتكەنلەرنىڭ ھەممىسى ئىنتايىن خەتەرلىك. ئۇنىڭدىن باشقا، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغانلار بىلەن دېزىنفېكسىيە قىلمىغان شىپرىس يىڭنىسىنى ئورتاق ئىشلەتسە، يىڭنىسىدە قالغان ۋىرۇسلار بىلەنمۇ يۇقۇملىنىدۇ.
• (2)جىنسىي يوللار ئارقىلىق تارقىتىش: مەيلى ئوخشاش جىنىس بولسۇن ياكى يات جىنىسلار ئوتتۇرىسىدىكى جىنسىي ئۇچرىشىش بولسۇن ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ تارقىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ ئىسپېرمىسى ياكى جىنسىي يول ئاجرىتىپ چىقارغان سۇيۇقلۇقى ياكى جىنسىي يول ئاجرىتىپ چىقارغان سۇيۇقلۇقى ئىچىدە كۆپ مىقداردا ۋىرۇس بولىدۇ، جىنسىي ھەرىكەت قىلغاندا جىنسىي ئالاقە ئورنىنىڭ سۈركىلىشى سەۋەبىدىن، ئاسانلا جىنسىي ئەزا شىللىق پەردىسىنىڭ ئىنچىكە يېرىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، بۇ چاغدا ۋىرۇس قۇرۇق پۇرسەتتىن پايدىلىنىپ، يۇقۇملانمىغانلارنىڭ قېنىغا كىرىپ كېتىدۇ.
• (3)ئانىدىن بالىلارغا يۇقۇش: ئەگەر ئانىسى ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچى بولسا، ئۇ ھامىلىدار بولۇش، تۇغۇش جەريانىدا ياكى ئانا سۈتى ئارقىلىق بالىسىنى يۇقۇملاندۇرۇشى مۇمكىن.

 

• ئۈچىنچى، ئەيدىز كېسىلىنىڭ ئالامەتلىرى
• ئەيدىزنىڭ ئالامەتلىرى ھەر خىل بولىدۇ، ئادەتتە دەسلەپكى مەزگىلدىكى باشلىنىش ئالامەتلىرى خۇددى يارلىنىش، تارقىلىشچان زۇكام، پۈتۈن بەدەندە چارچاش، ماغدۇرسىزلىنىش، قىزىتما، بەدەن ئېغىرلىقىنىڭ چۈشۈشىگە ئەگىشىپ، كېسەللىك ئالامەتلىرى كۈنسېرى كۆپىيىدۇ، مەسىلەن تېرە، شىللىق پەردىسى كۆرۈلىدۇ ئاق رەڭلىك نوقۇل شارچە باكتېرىيەسى ئاددىي قوقاق، بەلباغسىمان قوقاق، سۆسۈن داغ، قان ئىششىقى، قان قاپارتمىسى، قان توسۇش داغلىرى، تېرىسى ئاسان زەخمىلىنىدۇ، يارىلانغاندىن كېيىن قاناش توختىماي پەيدا بولىدۇ بۇنىڭدىن كېيىن ئىچكى ئەزالارغا تەدرىجىي چېقىلىپ، سەۋەبى ئېنىق بولمىغان سىجىل قىزىتما كۆرۈلۇپ،ھەتتا 34 ئايغا سوزۇلۇپ، يەنە يۆتەل، نەپەس قىسقا، سىجىل خاراكتېرلىك قان ئارلاش چوڭ تەرەت كىلىش، جىگەر، تال ئىششىقى، يامان سۈپەتلىك ئۆسمە، نەپەس ئېلىش قىيىن بولۇش قاتارلىقلارمۇ كۆرۈلىدۇ. كېسەللىك ئالامەتلىرى مۇرەككەپ ھەم ئۆزگىرىشچان بولغاچقا، ھەر بىر بىماردا يۇقىرىقى كېسەللىك ئالامەتلىرى كۆرۈلمەيدۇ. ئادەتتە دائىم بىر، ئىككى خىلدىن يۇقىرى ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالامەتلىرى. زىيانغا ئۇچرىغان ئەزالارغا نىسبەتەن ئېيتقاندا، ئۆپكىگە تاجاۋۇز قىلغاندا دائىم نەپەسلىنىش قىيىنلىشىش، كۆكرەك ئاغرىش، يۆتەل قاتارلىقلار كۆرۈلىدۇ مەسىلەن، ئاشقازان- ئۈچەيگە تاجاۋۇز قىلسا سىجىل ئىچى سۈرۈش، قورساق ئاغرىش، ئورۇقلاش ماغدۇرسىزلىنىش قاتارلىقلارنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ مەسىلەن قان تومۇرلارغا دەخلى-تەرۇز قىلىش سەۋەبىدىن قان تومۇر خاراكتېرلىك قان تومۇر خاراكتېرلىك يۈرەك ئىچكى پەردىسى ياللۇغى، قان تاختىسى ئازلاپ كەتكەن مېڭە قان چۈشۈشنى ئازايتىش قاتارلىقلارنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ

 

• تۆتىنچى، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشنىڭ قانداق ئالدىنى ئېلىش كېرەك؟
• ئەيدىز گەرچە ئىنتايىن خەتەرلىك يۇقۇملۇق كېسەل بولسىمۇ، لېكىن شەخسكە نىسبەتەن ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ. ئاساسلىق ئالدىنى ئېلىش تەدبىرى
• (1)قان تارقىلىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش كېرەك
  • 1.ھەرقانداق ئۇسۇلدا زەھەر چەكمەسلىك، زەھەردىن يىراق تۇرۇش
  • 2.قان سېلىش ۋە قان مەھسۇلاتلىرىنى ئاسانلىقچە قوبۇل قىلماسلىق (مەسىلەن چوقۇم ئىشلىتىش كېرەك بولغاندا، دوختۇرخانىدىن ئەيدىز ۋىرۇسى ئارقىلىق تەكشۈرۈشتە لاياقەتلىك بولغان قان ۋە قان مەھسۇلاتلىرى بىلەن تەمىنلەشنى تەلەپ قىلسا بولىدۇ)
  • 3.باشقىلار بىلەن يىڭنە، يىڭنە نەيچىسى، داكا، دورا، پاختا قاتارلىق ئەسۋابلارنى ئورتاق ئىشلەتمەسلىك
  • 4.بىمارغا ئوكۇل ئۇرۇش ۋە داۋالاشنى قوبۇل قىلغاندا، چوقۇم لاياقەتلىك بىر قېتىم ئىشلىتىلىدىغان مىكروبسىز شپرىسنى ۋە قاتتىق دېزىنفېكسىيە قىلىنغان داۋالاش ئەسۋابلىرىنى ئىشلىتىشى كېرەك، ھەرگىز ئورتاق ئىشلىتىشكە بولمايدۇ
  • 5.قاتتىق دېزىنفېكسىيە قىلمىغان داۋالاش ئاپپاراتلىرىغا ياكى باشقا سورۇنلارغا بېرىپ ئوكۇل ئۇرغۇزۇش، چىش تارتقۇزۇش، قۇلاق تۆشۈكىنى تېشىش، قاش سىزىش، يىڭنە سانجىش ياكى ئوپېراتسىيە قىلىش قاتارلىق مەشغۇلاتلارنى قىلماسلىق
  • 6.قول بىلەن باشقىلارنىڭ قان ۋە يارا ئېغىزى بىلەن بىۋاستە ئۇچراشماسلىق كېرەك. باشقىلارنىڭ قېنىنى تازىلاش ياكى باشقىلارنىڭ يارىسىنى بىر تەرەپ قىلغاندا، ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ كىرىپ كېتىشىدىن ساقلىنىش ئۈچۈن سۈت يېلىمى پەلەي كىيىۋېلىش ياكى يېپىۋېتىلگەن بۇيۇملارنى تاقاش ياكى ئۇنىڭغا ئوخشاش پاكىز قول كەشتىلەپ، بىر قېلىن قەغەز لۆڭگە) بىلەن ئۆزىنىڭ تېرىسىنى ئاسراش كېرەك
  • 7.باشقىلار بىلەن چىش چوتكىسى، چىش كولىغۇچ، ساقال ئالغۇچنى ئورتاق ئىشلەتمەسلىك تېرە ياكى شىللىق پەردىسىنى تېشىۋېتىدىغان كۈندىلىك تۇرمۇش بۇيۇملىرىنى تېشىۋېتىشى مۇمكىن
  • 8.كېرەكسىز كونا يىڭنە، ئاسما ئوكۇل سالغۇچ قاتارلىق داۋالاشتا ئىشلىتىلىدىغان ئەخلەتلەرنى ئوينىماڭ، بۇلارنىڭ ھەممىسى كېسەللىك تارقىلىشتىكى يوشۇرۇن خەۋپلەر.
• (2)ئەيدىز كېسىلىنىڭ جىنسىي يول بىلەن تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئىلىش
  • 1.ئۆزىنى پاكىز سۆيۈش، ئەخلاققا رىئايە قىلىش جىنسى يول بىلەن يۇقۇملىنىشنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى تۈپ تەدبىر.
  • 2.جىنسىي كېسەلگە گىرىپتار بولغاندىن كېيىن ۋاقتىدا، ئاكتىپ داۋالاش كېرەك، بولمىسا ساقلانغان كىسەللىك ئەيدىزدىن يۇقۇملىنىش خەتىرىنى ئاشۇرىدۇ.

 

• بەشىنچى، قايسى قىلمىشلاردا ئەيدىز ۋىرۇسى تارقالمايدۇ؟
• 1.يېمەكلىك، ئىچىدىغان سۇ، ھاۋا
• 2.ئاممىۋى سورۇنلاردىكى ئادەتتىكى ئۇچرىشىشلار: بىر سىنىپتا دەرس ئۆتۈش، ھەر خىل ئاممىۋى قاتناش قوراللىرىدىكى ئورۇندۇق، تۇتقۇچ، ئىشخانىنىڭ ئىشخانا بۇيۇملىرى، زاۋۇت سېخىدىكى قوراللار، كىنو تىياتىرخانا، سودا ساراي، سۇ ئۈزۈش كۆلچىكى قاتارلىق سورۇنلاردىكى ئادەتتىكى پائالىيەتلەر.
• 3.قائىدە-يوسۇن خاراكتېرلىك، قۇچاقلاش، قول ئېلىشىش.
• 4.ئاممىۋى تەرەت تۇڭى، ۋاننا.
• 5.پاشا چىشلەش.
• 6.قەغەز پۇل، تەڭگە، بېلەت گۇۋاھنامىسى.

 

• ئالتىنجى ، نېمە ئۈچۈن پاشا ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانمايدۇ؟
• پاشانىڭ چىشلىشى باشقا كېسەللىكلەرگە (مەسىلەن: سېرىق قىزىتما، بەزگەك قاتارلىقلار) تارقىلىشى مۇمكىن، ئەمما ئەيدىز ۋىرۇسى تارقالمايدۇ. پاشا بەزگەك تارقىتىشتىكى سەۋەب بەزگەكنىڭ پاشا تېنىگە كىرىپ زور مىقداردا كۆپىيگەنلىكىدىن بولغان، بەزگەك خام قۇرتى بار پاشا باشقىلارنى چېقىۋالغاندا، بەزگەك خام قۇرتىنى يەنە بىر ئادەمنىڭ تېنىگە قۇيۇپ، دىڭشىن قۇرتىنى يۇقۇملاندۇرىدۇ. پاشا بىر ئادەمنى چىشلىگەندە، ئۇلار ئۆزى ياكى ئالدىدىكى قان شورىغان ئادەمنىڭ قېنىنى كىرگۈزمەيدۇ. ئۇلار پەقەت ئۆزىنىڭ شۆلگىيىنى كىرگۈزىدۇ، بۇنداق قىلغاندا بۇ ئادەمنىڭ قېنىنىڭ تەبىئىي قېتىپ قېلىشىنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ. ئۇلارنىڭ شۆلگىيىدە ئەيدىز ۋىرۇسى يوق. ئۇنىڭ ئۈستىگە پۇلتىز ئەسۋابىغا ئاز مىقداردا قان چاپلىشىپ قالغان بولۇپ، ۋىرۇسنىڭ سانى ناھايىتى ئاز بولۇپ، كېيىنكى چېكىنى يۇقۇملاندۇرۇشقا يېتەرلىك ئەمەس. ئۇنىڭ ئۈستىگە ئەيدىز ۋىرۇسى ھاشارەت تېنىدە ناھايىتى قىسقا ۋاقىت ياشىيالايدۇ، ھاشارەت تېنىدە ئۈزلۈكسىز كۆپىيمەيدۇ. ھاشاراتلەرمۇ ئەيدىز كېسىلىگە گىرىپتار بولمايدۇ.