نۇرغۇن كىشىلەر ئەيدىز كېسىلىنى ئۆزىدىن بەك يىراق دەپ قارايدۇ، تاكى مەلۇم بىر قېتىملىق ئويلىمىغان خەۋپ-خەتەر ئۇچراشقاندىن كېيىن، ئاندىن ۋەھىمە ۋە پۇشايمان قىلىش جەريانىدا " ئالدىنى ئېلىش" دېگەن سۆزنىڭ ئارقىسىدىكى ئېغىر ھاياتلىق ئىكەنلىكىنى چۈشىنىدۇ. بۈگۈن ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىشنى بەش مۇھىم ھالقا قىلىپ ، ھەممىسى مۇھىم نۇقتا ، يىغىپ ساقلاش، قايتا-قايتا چۈشىنىش، ھەرىكەتكە ئايلاندۇرۇش تەكلىپى بېرىلىدۇ
ئەجەللىك خاتا چۈشەنچە: نۇرغۇن كىشىلەر ئەيدىزنى كۈندىلىك ئۇچرىشىش، بىرلىكتە غىزالىنىش، قول ئېلىشىش ياكى پاشا چىشلەش ئارقىلىق تارقىلىدۇ دەپ قارايدۇ ، بۇ خىل خاتا تونۇش ھەم زۆرۈر بولمىغان قورقۇنچنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ ھەم ھەقىقىي خەتەرگە سەل قارايدۇ .بۇ پىتنە-ئىغۋاغا ئىشىنىپلا ھەقىقىي تارقىلىش يوللىرىدىن ھۇشيارلىقنى بوشاشتۇرۇپ قويۇشى مۇمكىن
ئەيدىزنىڭ ھەقىقىي ئەھۋالى: ئەيدىز ۋىرۇسى قان، جىنسىي ئۇچرىشىش ۋە ئانىدىن بوۋاققا يۇقۇش قاتارلىق ئۈچ ئېنىق يول بىلەن تارقىلدۇ ۋىرۇس قۇرۇق يۇقۇملانمايدۇ، ھەر قېتىم يۇقۇملىنىشنىڭ ئارقىسىدا بىر قېتىم ئېنىق "خېيىم-خەتەر ئاشكارىلىنىپ كېتىدۇ". يۇقۇملىنىش قارىماققا مەلۇم پەيتتە كۆرۈنىدۇ، ئەمەلىيەتتە ئۇزاق مۇددەتلىك خەۋپ-خەتەرگە سەل قاراش ياكى تونۇشنىڭ يېتەرسىزلىكىدىن كېلىپ چىققان
ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن، بۇ ئۈچ يولنى ئۈزۈپ تاشلاپ، ۋىرۇسنىڭ ماڭغۇدەك يولىنى قالدۇرماسلىق كېرەك. تۆۋەندىكىسى بەش ئاچقۇچ
بىرىنچى، خېيىم-خەتەرنى بىلىش: تارقىتىش يوللىرىنى پەرقلەندۈرۈش ۋە توسۇش
01
جىنسىي تارقىلىش
بۇ يەر شارى بويىچە ئەڭ ئاساسلىق تارقىتىش ئۇسۇلى . بىخەتەرلىك قاپچۇقىنى توغرا، سىجىل ئىشلىتىش ئالدىنى ئېلىش خاراكتېرلىك تارقىتىشتىكى ئەڭ ئۈنۈملۈك ۋاستىلەرنىڭ بىرى. ئۇ ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىش قورالى بولۇپلا قالماستىن يەنە ۋىروسنى توسىدىغان " فىزىكىلىق توسۇق " .
02
ئانىدىن بوۋاققا تارقىلىش
قېلىپلاشقان ھامىلىدارلىق مەزگىلىدە تەكشۈرۈش، ۋىروسقا قارشى دورا بىلەن داۋالاش، بىخەتەر تۇغۇت ۋە بوۋاقلارنىڭ ئالدىنى ئېلىش خاراكتېرلىك دورا ئىشلىتىش ئارقىلىق ئانىلار بىلەن بوۋاقنىڭ تارقىلىشىنى پۈتۈنلەي توسۇپ، ئەيدىز مۇسبەت ئانىلارنى ساغلام بوۋاققا تۇغدۇرالايدۇ
03
قان ئارقىلىق تارقىلىش
ئورتاق يىڭنە، شىپرىسنى ئىشلىتىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش ، گۈل چېكىش، تۆشۈك تېشىش، يىڭنە سانجىش قاتارلىق بارلىق تىكەنلىك تېرىلەرنىڭ مەشغۇلات قىلىشىغا بىر قېتىم ئىشلىتىلىدىغان ئەسۋابلارنى ئىشلىتىشكە ياكى باكتېرىيە يوقىتىش تەلىپىگە يەتكەن ئەسۋابلارنى ئىشلىتىشكە ھەقىقىي كاپالەتلىك قىلىش ساقال ئالغۇچ، چىش چوتكىسى قاتارلىقلارنى ئورتاق ئىشلەتمەسلىك، قانغا بويالغان بۇيۇملارنى ئورتاق ئىشلەتمەسلىك كېرەك.
ئىككىنچى، تەكشۈرۈش: يۇقۇملىنىش ئەھۋالىنى بىلىش بىرىنچى قەدەم
بالدۇر بايقاش، بالدۇر داۋالاش ئاقىۋىتىنى ياخشىلاش، تارقىلىشنىڭ ئالدىنى ئېلىشنىڭ يادروسى. خەتەرلىك قىلمىشلاردىن كېيىن " كۆزنەك مەزگىلى" مەۋجۇت بولۇپ، ئۆتكەندىن كېيىن تەكشۈرۈش نەتىجىسى ئىشەنچلىك بولىدۇ.
قەرەللىك تەكشۈرۈشكە ئىلھام بېرىلىدۇ، بولۇپمۇ كۆپ جىنسىي ھەمراھ، جىنسىي ھەمراھلارنىڭ يۇقۇملىنىش ئەھۋالى ئېنىق ئەمەس ياكى خەتەرلىك باشقا قىلمىشلار. ئۆزلىكىدىن تەكشۈرۈش سىناق دورىسى، كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش مەركىزى، دوختۇرخانا مەخپىيەتلىكنى ساقلاش تەكشۈرۈش بىلەن تەمىللەيدۇ
ئېسىڭىزدە بولسۇن: تەكشۈرۈش مەقسەت ئەمەس، ئەھۋالنى بىلگەن ھەمدە مۇناسىپ ھەرىكەت قوللىنىش(داۋالاش ياكى ئالدىنى ئېلىشنى كۈچەيتىش) مۇھىم ھالقا
ئۈچىنچى، ئىلىم-پەندىن ياخشى پايدىلىنىش: ھازىرقى زامان تېبابىتىدىن ياخشى پايدىلىنىش
ئاشكارىلىنىشتىن بۇرۇنقى ئالدىنى ئېلىش: خەتىرى يۇقىرى كىشىلەر توپى (مەسىلەن ھەمراھلارنىڭ ئەيدىز مۇسبەت) توپىدا، ھەر كۈنى ئالاھىدە ۋىرۇسقا قارشى دورىلارنى ئىستېمال قىلغاندا، جىنسىي يول ئارقىلىق ئەيدىز بىلەن يۇقۇملىنىشنىڭ خەتىرى ٪90تىن ئارتۇق تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ. بۇ بىر تەشەببۇسكار بولغان «خىمىيەلىك قوغدىنىش» .
ئاشكارىلانغاندىن كېيىنكى ئالدىنى ئېلىش: ئەيدىز ئاشكارىلىنىپ كېتىش (مەسىلەن قوغداش خاراكتېرلىك قىلمىشلار، يىڭنە سانجىلىپ يارىلىنىش قاتارلىقلار) يۈز بەرگەندىن كېيىن، 72 سائەت ئىچىدە (قانچە بالدۇر بولسا شۇنچە ياخشى، ئەڭ ياخشىسى 2 سائەت ئىچىدە) 28 كۈن داۋالاشنى يولغا قويۇپ، يۇقۇملىنىش خەتىرىنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ. بۇ جىددىي «توسۇش قۇتقۇزۇش» .
تۆتىنچى، داۋالاشنىڭ ئۆزى كۈچلۈك ئالدىنى ئېلىش
U=U (تەكشۇرۇپ چىققىلى بولمايدۇ = يۇقماسلىق) بولسا زور ئىلمىي خۇلاسە: ئەيدىز يۇقۇملانغۇچىلار ۋىرۇسقا ئۈنۈملۈك قارشى داۋالاش ئارقىلىق، قاندىكى ۋىرۇسنىڭ مىقدارى سىجىل ئۆلچەنمىگەندە، جىنسىي ھەرىكەت ئارقىلىق مەنپىي ھەمراھقا تارقىلىش خەۋپى يوق.
شۇڭا يۇقۇملانغۇچىلار ۋىروسنى ئاكتىپ داۋالاپ، ۋىروسنى تىزگىنلەشنى ساقلاپ، ھەم ئۆزىنىڭ ساغلاملىقىنى قوغداش ھەم ئىنتايىن مۇھىم ئالدىنى ئېلىش تەدبىرى. داۋالاش يۇقۇم مەنبەسىنى يوقىتىپ، تارقىلىش زەنجىرىنى ئۈزۈۋەتتى
بەشىنچى، مۇقىم تۇرمۇش: كۈندىلىك ھەرىكەتنىڭ «ئوتتىن مۇداپىئەلىنىش لىنىيىسى»نى مۇستەھكەملەش
دورا ئىشلىتىش ۋە تەكشۈرۈش ئۆتكۈر قورال،لىكىن ساغلام تۇرمۇش ئۇسۇلى بولسا ئاساسى تام . تەكلىپ
بىخەتەرلىك قىلمىشى: باشتىن ئاخىر بىخەتەرلىك قېپى ئىشلىتىپ، جىنسىي ھەمراھ سانىنى ئازايتىپ، ھەمراھلىرى بىلەن سالامەتلىك ئەھۋالى توغرىسىدا سەمىمىي پىكىر ئالماشتۇرۇش كېرەك.
زەھەردىن يىراق تۇرۇش: بولۇپمۇ ئورتاق ئىشلىتىلىدىغان يىڭنە بىلەن زەھەر ئوكۇل قىلىشتىن ساقلىنىشتا، زەھەر يەنە ھۆكۈم قىلىش ئىقتىدارىغا تەسىر يەتكۈزۈپ، بىخەتەر بولمىغان قىلمىشلارنىڭ خەۋپ-خەتىرىنى ئاشۇرىدۇ.
ساغلاملىق ساپاسىنى ئۆستۈرۈش: توغرا بولغان ئەيدىز بىلىملىرىنى تەشەببۇسكارلىق بىلەن ئۆگىنىپ، ئۆسەك سۆزلەرنى توسۇپ، يۇقۇملانغۇچىلارنى كەمسىتىشنى تۈگىتىپ، داۋالاشنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا ۋە قوللاشقا پايدىلىق ئىجتىمائىي مۇھىت يارىتىش
داۋالاش بىخەتەرلىكىگە كاپالەتلىك قىلىش: ھەرقانداق داۋالاش ھالقىسىدا بىر قېتىمدىلا ياكى قاتتىق دېزىنفېكسىيە قىلىنىدىغان باكتېرىيە يوقىتىش ئۈسكۈنىلىرىنى ئىشلىتىش كېرەك.
ئەيدىز كېسىلىنىڭ تارقىلىش يولى ئېنىق - قان، جىنسىي ۋە ئانىدىن بالىلار . خېيىم-خەتەرنى بىلىش، تەكشۈرۈش، ئىلمىي، داۋالاشتىن ئىبارەت بەش نۇقتىنى ئىشقا ئاشۇرۇشتا ۋىروسنى توسۇپ، كۆپ ساندىكى كىشىلەرنى يۇقۇملىنىشتىن يىراقلاشتۇرۇش ئىقتىدارىمىز بار. بۇ پەننى ئومۇملاشتۇرۇشنى كۆڭۈل بۆلىدىغان كىشىلەرگە يەتكۈزۈپ، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىشى ھەر بىرىمىزنىڭ سالامەتلىكى، ئىززەت-ئابرويى ۋە كەلگۈسىنى قوغداشتۇر
