一、 识别HIV高危行为
艾滋病病毒感染者及病人的血液、精液、阴道分泌物、乳汁、伤口渗出液中含有大量艾滋病病毒，具有很强的传染性。
也就是说，未感染HIV者在职业过程中或职业场所以外，如非保护性性行为，性侵害，共用针头，针刺伤以及创伤等，与HIV感染者的血液、组织、体液或HIV污染的器械及设备等接触，都有感染HIV的危险。
性接触是艾滋病最主要的传播途径。HIV可通过性交(阴道交、口交、肛交)的方式在男女之间或男男之间传播。
二 、评估暴露风险
如下图所示：
来源：《人类免疫缺陷病毒(HIV)的暴露后预防》
需要注意的是，处于HIV感染急性期和早期(最初6个月)的暴露源，由于体内HIV病毒载量高，该阶段的HIV传播概率较稳定期HIV感染者高8～12倍。
暴露源或暴露者如同时患有性传播疾病(sexuallytransmittedinfections，STIs)，也会使HIV传播风险升高。
相反，当暴露源正在接受有效的抗逆转录病毒治疗(ART)时，传播风险显著下降。当暴露源的HIV处于检测不到水平时，认为不存在HIV传播风险。
三 、进行HIV PEP前，HIV相关检测千万不能少
一定不能忽视的是，暴露者在启动PEP前，一定要进行HIV检测。尽可能使用第四代试剂，包括抗原/抗体(Ag/Ab)检测，或者应用抗体检测。此时，无需等待检测结果，就应该在医生的帮助下尽快服用HIV阻断药。
如果初次检测结果为阳性，应继续PEP，直到再次确认阳性结果时。如果确认HIV感染，应按照抗病毒治疗指南立即开始抗病毒治疗。
同时暴露源也应该进行检测，如证实暴露源HIV阴性，则可以中止 PEP。
除了HIV检测，暴露者和暴露源还需要进行其他疾病的相关检查，如HBV，HCV，性暴露者还需进行性传播疾病(STIs)筛查(如梅毒、淋病、衣原体等)，PEP前血常规，肾功能等检测。
PEP开始后，应在暴露后4周后和12周后再次进行HIV抗体/抗原检测，推荐应用第四代抗原/抗体检测试剂。特别需要注意的是，如果暴露者出现HCV感染，需要将HIV检测延长至暴露后6 个月再次进行检测。
与此同时，暴露者需要积极配合医生进行PEP随访，内容包括：HIV状态检测及PEP药物相关副反应的监测，HBV，HCV，STIs等。
四 、黄金72小时内，服用选择耐受性好，服药方便的HIV阻断药
科学研究显示， 暴露后阻断的成功率在 80%以上。成功率和首次服药及时性及服药依从性有关，暴露后越早服药， 阻断成功率越高，暴露后 2 小时内服药最佳， 最长不应超过 72 小时。服药开始后，每天规律服药比经常漏服阻断效果好。
世界卫生组织等国际相关指南推荐的可用于暴露后阻断的药物均可使用， 用药方案为 3 种药物联合使用，目前常用的处方包括：(替诺福 韦 TDF 或 替 诺 福 韦 艾 拉 酚 胺TAF， 二选一)+(恩曲他滨FTC或拉米夫定 3TC，二选一)+(DTG 多替拉韦或 RAL拉替拉韦钾片，二选一)， 连续服药 28 天。
具体选择可以根据使用者个人具体情况 (如接受美沙酮治疗、 抗结核治疗、 妊娠等)，根据医生建议，选择副作用小的、适宜的用药方案。
如果在服用HIV阻断药的过程中，出现了发热、皮疹、淋巴结肿大等症状，一定要及时联系医生，获取专业的医疗服务。
另外，要谨记，PEP的服药周期是28天，如中途有放弃的想法或念头，要学会积极寻求家人、朋友和医务工作者的帮助，按时规律服药，以期达到理想的阻断效果。
پەننى ئومۇملاشتۇرۇش | ئالتۇن 72سائەت − ئەيدىز كېسىلىنى توسۇش دورىسىنى چۇشەنگەندە ، خەتەرلىك قىلمىش يۈز بەرگەندىن كېيىن ئۆزىنى قۇتقۇزغىلى بولىدۇ بىرىنچى، ئەيدىز كېسىلىنىڭ خەتەرلىك قىلمىشىنى پەرقلەندۈرۈش ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار ھەمدە بىمارلارنىڭ قان، ئۇرۇق سۇيۇقلۇقى، جىنسىي يول ئاجرىتىپ چىقارغان سۇيۇقلۇق، سۈت، يارا ئېغىزىدىن سىڭىپ چىققان سۇيۇقلۇق تەركىبىدە كۆپ مىقداردا ئەيدىز ۋىرۇسى بولۇپ، ناھايىتى كۈچلۈك يۇقۇشچانلىققا ئىگە يەنى ئەيدىز بىلەن يۇقۇملانمىغانلار كەسپىي جەرياندا ياكى كەسپىي سورۇنلاردىن سىرت، مەسىلەن قوغداش خاراكتېرى بولمىغان قىلمىشلار، جىنسىي زىيانكەشلىك، يىڭنە تىكەن ۋە جاراھەت قاتارلىقلاردىن ، ئەيدىزدىن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ قان، توقۇلمىلىرى، بەدەن سۇيۇقلۇقى ياكى ئەيدىزدىن بۇلغانغان ئەسۋاب- ئەسۋابلىرى ھەم ئۈسكۈنىلىرى قاتارلىقلار بىلەن ئۇچرىشىشتا ئەيدىز كېسىلى بىلەن يۇقۇملىنىش خەۋپى بار جىنسىي ئۇچرىشىش ئەيدىز كېسىلىنىڭ ئەڭ مۇھىم يۇقۇش يولى. ئەيدىز جىنسىي ئالاقە (جىنسىي يول ، ئېغىز ، مەقئەت) شەكلى ئارقىلىق ئەر-ئاياللار ياكى ئەرلەر بىلەن ئەرلەر ئارىسىدا تارقىلىدۇ ئىككىنچى، ئاشكارىلانغاندىن كىيىنكى خەۋپ-خەتەرنى باھالاش شۇنىڭغا دىققەت قىلىش كېرەككى، ئەيدىز يۇقۇملىنىش جىددىي خاراكتېرلىك ۋە دەسلەپكى مەزگىلدە (ئەڭ دەسلەپكى 6 ئاي) ئاشكارىلىنىپ قالغان بولۇپ، بەدەندىكى ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ مىقدارى يۇقىرى بولغاچقا، مەزكۇر باسقۇچتىكى ئەيدىزنىڭ تارقىلىش ئېھتىماللىقى مۇقىم مەزگىلدە ئەيدىز بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭكىدىن 8-12 ھەسسە يۇقىرى بولىدۇ ئاشكارىلانغانلار ياكى ئاشكارلانغانلار خۇددى جىنسىي تارقىلىشچان كېسەلگە گىرىپتار بولغانغا ئوخشاش ۋاقىتتا جىنسىي يۇقۇش كېسەللىكىگە گىرىپتار بولغاندىمۇ، ئەيدىز تارقىلىش خەۋىپى بار ئەكسىچە، ئاشكارىلىنىش مەنبەسى ئۈنۈملۈك ۋىروسقا قارشى داۋالاشنى قوبۇل قىلىۋاتقاندا، تارقىلىش خەۋپ-خەتىرى كۆرۈنەرلىك تۆۋەنلەيدۇ. ئاشكارىلىنىپ قالغان ئەيدىز كېسىلى تەكشۈرۈش سەۋىيەسىدە بولمىغاندا، ئەيدىزنىڭ تارقىلىش خەۋپى مەۋجۇت ئەمەس دەپ قارايدۇ ئۇچۇنجى، ئەيدىز ئاشكارىلىنىپ قالغاندىن كېيىن ئالدىنى ئېلىشنى باشلاشدىن بۇرۇن ، ئەيدىزگە مۇناسىۋەتلىك تەكشۈرۈشنى ھەرگىز كەم قىلماسلىق كېرەك ھەرگىز سەل قاراشقا بولمايدۇكى، ئاشكارىلانغۇچىلار ئەيدىز ئاشكارىلىنىپ قالغاندىن كېيىن ئالدىنى ئېلىشتىن بۇرۇن، چوقۇم ئەيدىزنى تەكشۈرۈشى كېرەك. ئانتىگېن(Ag/Ab) ئارقىلىق تەكشۈرۈشنى ئۆز ئىچىگە ئالغان 4-ئەۋلاد سىناق رېئاكتىپىنى ئىشلىتىش ياكى ئانتىتېلاسىنى تەكشۈرۈشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۇ چاغدا تەكشۈرۈش نەتىجىسىنى ساقلاش ھاجەتسىز، دوختۇرنىڭ ياردىمىدە ئەيدىز توسۇش دورىسىنى تېزدىن ئىچىش كېرەك ئەگەر تۇنجى قېتىملىق تەكشۈرۈش نەتىجىسى مۇسبەت بولسا، ئەيدىز كېسىلى ئاشكارىلانغاندىن كېيىنكى ئالدىنى ئېلىشنى داۋاملاشتۇرۇش، تاكى مۇسبەت نەتىجىسى يەنە بىر قېتىم مۇقىملاشقانغا قەدەر داۋاملىق ئالدىنى ئېلىش كېرەك. ئەگەر ئەيدىزدىن يۇقۇملانغانلىقى جەزىملەشتۈرۈلسە، ۋىرۇسقا قارشى داۋالاش قوللانمىسى بويىچە دەرھال ۋىرۇسقا قارشى داۋالاشنى باشلاش كېرەك شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ئاشكارىلىنىپ قېلىش مەنبەسىنىمۇ تەكشۈرۈش كېرەك، ئەگەر ئاشكارىلانغان ئەيدىز مەنپىيلىكى ئىسپاتلانسا، ئەيدىز ئاشكارىلانغاندىن كېيىن ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ ئەيدىزنى تەكشۈرۈشتىن باشقا، ئاشكارىلانغۇچى ۋە ئاشكارىلانغان مەنبەلەر يەنە باشقا كېسەللىكلەرگە مۇناسىۋەتلىك تەكشۈرۈشلەرنى قىلىشى كېرەك، مەسىلەن ب تىپلىق جىگەر ياللۇغى، Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى خاراكتېرلىك ئاشكارىلانغۇچىلار يەنە جىنسىي يۇقۇملۇق كېسەلنى تاللاپ تەكشۈرتۈشى كېرەك (مەسىلەن سىفلىس ۋىرۇسى، ھۆل فاكروس كېسىلى قاتارلىقلار) بولۇپ، ئەيدىز ئاشكارىلىنىپ قېلىشتىن بۇرۇنقى قان ، بۆرەك ئىقتىدارى قاتارلىقلارنى تەكشۈرۈشى كېرەك ئەيدىز كېسىلى ئاشكارىلانغاندىن كېيىن ئالدىنى ئېلىش باشلانغاندىن كېيىن ، 4 ھەپتىدىن كېيىن ۋە 12 ھەپتىدىن كېيىن يەنە ئەيدىز ئانتىتېلاسى/ ئانتىگېنلار / ئانتىگېن تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىپ، 4-ئەۋلاد ئانتىگېن / ئانتىتېلا تەكشۈرۈش دورىسىنى ئىشلىتىشنى تەۋسىيە قىلىش كېرەك. ئالاھىدە دىققەت قىلىش كېرەككى، ئاشكارىلانغۇچىدا ب تىپلىق جىگەر ياللۇغى كۆرۈلسە، ئەيدىزنى تەكشۈرۈشنى ئاشكارىلانغاندىن كېيىنكى ئالتە ئايغىچە ئۇزارتىپ 6 ئايدا يەنە تەكشۈرتۈش كېرەك شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، ئاشكارىلانغۇچىلار دوختۇرغا ماسلىشىپ ئەيدىز ئاشكارىلىنىپ قالغاندىن كېيىنكى ئالدىنى ئېلىش بىلەن بىللە زىيارەت قىلىشى كېرەك، بۇ مەزمۇنلار: ئەيدىز كېسىلى ئاشكارىلانغاندىن كېيىن ئالدىنى ئېلىشقا دائىر دورىلارغا مۇناسىۋەتلىك قوشۇمچە رېئاكسىيەلەرنى كۆزىتىش، ب تىپلىق جىگەر ياللۇغى، جىنسىي يۇقۇملىنىش قاتارلىقلارنى تەكشۇرۇش كىرەك تۆتىنجى، 72 سائەت ئالتۇن ۋاقىت ئىچىدە ئىچىپ بەرداشلىق بېرىشچانلىقى ياخشى، دورا ئىچىش قولايلىق بولغان ئەيدىز توسۇش دورىسىنى ئىچىش پەن تەتقىقات نەتىجىسىدە كۆرسىتىلىشىچە، ئاشكارىلانغاندىن كېيىن توسۇش نىسبىتى ٪80تىن يۇقىرى ئىكەن. مۇۋەپپەقىيەتلىك بولۇش نىسبىتى تۇنجى قېتىم دورا ئىچىشنىڭ ۋاقتىدا بولۇشى ۋە دورا ئىچىشكە بويسۇنۇش خاراكتېرى بىلەن مۇناسىۋەتلىك، ئاشكارىلانغاندىن كېيىن قانچە بالدۇر دورا ئىچسە، توسۇش نىسبىتى شۇنچە يۇقىرى بولىدۇ، ئاشكارىلانغاندىن كېيىن ئىككى سائەت ئىچىدە دورا ئىچسە ئەڭ ياخشى بولىدۇ، ئەڭ ئۇزۇن بولغاندا 72 سائەتتىن ئېشىپ كەتمەسلىكى كېرەك. دورا ئىچىش باشلانغاندىن كېيىن، ھەر كۈنى قانۇنىيەتلىك ھالدا دورا ئىچكەندىن ئۈنۈمى دائىم قېچىپ كەتكەندىن ياخشى بولىدۇ دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى قاتارلىق خەلقئارا ئالاقىدار قوللانمىلاردا تەۋسىيە قىلىنغان ئاشكارىلانغاندىن كېيىن توسۇشقا ئىشلىتىلىدىغان دورىلارنى ئىشلەتسە بولىدۇ، دورا ئىشلىتىش لايىھىسى ئۈچ خىل دورىنى بىرلىشىپ ئىشلىتىلىدۇ، نۆۋەتتە دائىم ئىشلىتىلىدىغان رېتسىپلار (ۋاڭنوفورۋېي TDF ياكى نوفورۋېن ئەيفېن TAF، ئىككىنچىدىن تاللاش 1)+(ئېنچۈبىن FTC ياكى لامىف 3TC، ئىككىنچىدىن تاللاش)+(DTG دولاۋى ياكى RALLلا لاۋى كالىي تابلىتى، ئىككىنچى تاللاش دورىسى 28كۈن تاللاش، ئىككىنچى كۈن تاللاش، ئۇدا 28كۈن دورا ئىچىش، ئۇدا 28كۈن دورا ئىچىشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. كونكرېت تاللاشتا ئىشلەتكۈچىنىڭ شەخسىي كونكرېت ئەھۋالى (مەسىلەن مېساكونوننى داۋالاش، تۇبېركۇليۇزغا قارشى داۋالاش، ھامىلدارلىق قاتارلىقلار)غا ئاساسەن، دوختۇرنىڭ تەكلىپىگە ئاساسەن، ئەكس تەسىرى ئاز بولغان دورا ئىشلىتىشكە ماس كېلىدىغان لايىھەنى تاللاش كېرەك. ئەگەر ئەيدىز كېسىلىنى توسۇش دورىسىنى ئىچىش جەريانىدا قىزىش، تەمرەتكە، لىمفا تۈگۈنى ئىششىپ قېلىش قاتارلىق كېسەللىك ئالامەتلىرى كۆرۈلسە، چوقۇم ۋاقتىدا دوختۇر بىلەن ئالاقىلىشىپ، كەسپىي داۋالاش مۇلازىمىتىگە ئېرىشىش كېرەك. ئۇنىڭدىن باشقا، ئەيدىز ئاشكارىلانغاندىن كېيىن ئالدىنى ئېلىش دورا ئىچىش دەۋرى 28 كۈن، ئەگەر يېرىم يولدا ۋاز كېچىش ئويى ياكى خىياللىرى بولسا، ئائىلىسىدىكىلەر، دوستلىرى ۋە داۋالاش خىزمەتچىلىرىنىڭ ياردىمى ئۈستىدە پائال ئىزدىنىپ، كۆڭۈلدىكىدەك قانۇنىيەتلىك ھالدا دورا ئىچىشنى ئۆگىنىۋېلىش كېرەك
