不少人担心日常共餐、接吻、共用餐具等口腔接触行为，可能会感染艾滋病。事实上，正常情况下，口腔并非艾滋病的有效传播途径，日常口腔接触感染风险基本为零。
艾滋病的传播仅存在性接触、血液、母婴三种有效途径，且所有传播都需遵循“足量活病毒、突破免疫屏障、侵入易感细胞”这三个条件，缺一不可。艾滋病的传染源是体内有艾滋病毒的患者，病毒主要存在于血液、精液、阴道分泌物、乳汁等高病毒载量体液中，唾液、汗液、泪液、尿液等体液中病毒含量极低，无法满足感染条件。
日常接触为什么不会通过口腔感染呢？
健康的口腔黏膜是坚固的物理屏障，病毒无法穿透。口腔黏膜主要为复层扁平上皮，细胞间的紧密连接蛋白形成了致密的防护结构，能有效阻挡病毒入侵。
再者，唾液中病毒载量极低，可能仅为血液的千分之一，远低于造成感染的最低病毒量。而即便有少量病毒进入口腔，也会被唾液快速稀释。同时，唾液中含有的溶菌酶、乳铁蛋白、唾液酸等物质，能直接破坏病毒的脂质包膜，使其失去结合宿主细胞的能力。此外，口腔的酸性环境也会抑制病毒的活性，进一步降低其感染能力。
而日常共餐、浅吻等行为中，口腔接触的多为唾液或食物，不存在与感染者高病毒载量体液的直接、持续接触。艾滋病毒是严格的细胞内寄生病毒，在体外环境中极其脆弱，离开人体后接触空气、食物或餐具，很快就会因干燥、温度、湿度变化失去传染活性。
全球范围内，从未有过因共餐、共用餐具、浅吻等日常口腔接触感染艾滋病的案例。
如果非要问什么情况下口腔接触可能有风险，其前提可能是口腔黏膜的完整性被破坏，且同时满足含有活病毒且病毒载量比较高的体液直接持续接触破损部位。但这类情况在现实中很难发生。而如果感染者持续接受抗病毒治疗，病毒载量持续检测不到（U=U，检测不到=不具有传染性），即便存在口腔破损，接触了对方的体液，也不会造成传播。
有人可能会问，为什么婴儿可以通过口腔接触乳汁传播呢？因为婴儿的口腔、胃黏膜均为单层上皮细胞，且发育不成熟，屏障功能薄弱，无法有效阻挡病毒入侵。艾滋病毒感染的母亲乳汁中含有一定量的病毒，婴儿通过母乳喂养持续接触大量乳汁，病毒可通过口腔、消化道黏膜侵入体内，造成母婴传播。
但这一风险可通过科学干预加以预防：母亲在孕期、分娩期和哺乳期规范服用抗艾滋病毒的药物，同时对婴儿进行药物预防，可有效预防母婴传播。
了解了口腔与艾滋病传播的关系，最终目的是建立科学的防护认知，既不盲目恐慌，也不心存侥幸。
正视日常口腔接触的安全性，拒绝无意义的恐艾。共餐、浅吻、共用餐具、一起喝水等行为完全无感染风险，无需因对方是艾滋病毒感染者而刻意回避，这种日常接触不会造成传播，更不应因此对感染者产生歧视。
若担心口腔性行为的风险，可以坚持使用安全套、口腔保护膜等防护用品，避免黏膜与对方体液的直接接触。同时，了解性伴的艾滋病毒感染状态和病毒载量。若对方为感染者，需确认其是否持续接受抗病毒治疗并达到U=U的状态，从源头上降低风险。
若口腔存在破损，且意外直接持续接触到感染者大量的新鲜血液、精液等体液，无需过度恐慌，但需在72小时内前往当地艾滋病暴露后预防门诊，服用暴露后预防药物，连续服用28天，可将感染风险降低95%以上。同时，在窗口期后进行HIV相关检测，用科学结果消除疑虑。
总之，大众对口腔传播的担忧，本质上是对艾滋病毒传播机制的认知不足以及对艾滋病的天然恐惧。破解这份担忧的关键，是系统学习防艾知识，厘清“日常接触无风险、高危行为有防护”的边界。艾滋病并不可怕，可怕的是对它的误解和偏见。防护的核心不是回避所有接触，而是认清真正的风险，守住行为底线。唯有以科学为依据，以理性为支撑，才能既保护好自身健康，也能以包容的态度对待感染者，让艾滋病的预防走向科学与温暖。
ئەيدىز ئېغىز بوشلۇقى ئارقىلىق يۇقامدۇ ؟
艾滋病的传播仅存在性接触、血液、母婴三种有效途径，且所有传播都需遵循“足量活病毒、突破免疫屏障、侵入易感细胞”这三个条件，缺一不可。艾滋病的传染源是体内有艾滋病毒的患者，病毒主要存在于血液、精液、阴道分泌物、乳汁等高病毒载量体液中，唾液、汗液、泪液、尿液等体液中病毒含量极低，无法满足感染条件。日常接触为什么不会通过口腔感染呢？
健康的口腔黏膜是坚固的物理屏障，病毒无法穿透。口腔黏膜主要为复层扁平上皮，细胞间的紧密连接蛋白形成了致密的防护结构，能有效阻挡病毒入侵。
再者，唾液中病毒载量极低，可能仅为血液的千分之一，远低于造成感染的最低病毒量。而即便有少量病毒进入口腔，也会被唾液快速稀释。同时，唾液中含有的溶菌酶、乳铁蛋白、唾液酸等物质，能直接破坏病毒的脂质包膜，使其失去结合宿主细胞的能力。此外，口腔的酸性环境也会抑制病毒的活性，进一步降低其感染能力。
而日常共餐、浅吻等行为中，口腔接触的多为唾液或食物，不存在与感染者高病毒载量体液的直接、持续接触。艾滋病毒是严格的细胞内寄生病毒，在体外环境中极其脆弱，离开人体后接触空气、食物或餐具，很快就会因干燥、温度、湿度变化失去传染活性。
全球范围内，从未有过因共餐、共用餐具、浅吻等日常口腔接触感染艾滋病的案例。如果非要问什么情况下口腔接触可能有风险，其前提可能是口腔黏膜的完整性被破坏，且同时满足含有活病毒且病毒载量比较高的体液直接持续接触破损部位。但这类情况在现实中很难发生。而如果感染者持续接受抗病毒治疗，病毒载量持续检测不到（U=U，检测不到=不具有传染性），即便存在口腔破损，接触了对方的体液，也不会造成传播。
有人可能会问，为什么婴儿可以通过口腔接触乳汁传播呢？因为婴儿的口腔、胃黏膜均为单层上皮细胞，且发育不成熟，屏障功能薄弱，无法有效阻挡病毒入侵。艾滋病毒感染的母亲乳汁中含有一定量的病毒，婴儿通过母乳喂养持续接触大量乳汁，病毒可通过口腔、消化道黏膜侵入体内，造成母婴传播。
但这一风险可通过科学干预加以预防：母亲在孕期、分娩期和哺乳期规范服用抗艾滋病毒的药物，同时对婴儿进行药物预防，可有效预防母婴传播。
了解了口腔与艾滋病传播的关系，最终目的是建立科学的防护认知，既不盲目恐慌，也不心存侥幸。
正视日常口腔接触的安全性，拒绝无意义的恐艾。共餐、浅吻、共用餐具、一起喝水等行为完全无感染风险，无需因对方是艾滋病毒感染者而刻意回避，这种日常接触不会造成传播，更不应因此对感染者产生歧视。
若担心口腔性行为的风险，可以坚持使用安全套、口腔保护膜等防护用品，避免黏膜与对方体液的直接接触。同时，了解性伴的艾滋病毒感染状态和病毒载量。若对方为感染者，需确认其是否持续接受抗病毒治疗并达到U=U的状态，从源头上降低风险。若口腔存在破损，且意外直接持续接触到感染者大量的新鲜血液、精液等体液，无需过度恐慌，但需在72小时内前往当地艾滋病暴露后预防门诊，服用暴露后预防药物，连续服用28天，可将感染风险降低95%以上。同时，在窗口期后进行HIV相关检测，用科学结果消除疑虑。
总之，大众对口腔传播的担忧，本质上是对艾滋病毒传播机制的认知不足以及对艾滋病的天然恐惧。破解这份担忧的关键，是系统学习防艾知识，厘清“日常接触无风险、高危行为有防护”的边界。艾滋病并不可怕，可怕的是对它的误解和偏见。防护的核心不是回避所有接触，而是认清真正的风险，守住行为底线。唯有以科学为依据，以理性为支撑，才能既保护好自身健康，也能以包容的态度对待感染者，让艾滋病的预防走向科学与温暖。
ئەيدىز ئېغىز بوشلۇقى ئارقىلىق يۇقامدۇ ؟
نۇرغۇن كىشىلەر كۈندىلىك غىزالىنىش، سۆيۈشۈش، قاچا-قۇچىلارنى ئورتاق ئىشلىتىش قاتارلىق ئېغىز بوشلۇقى ئۇچرىشىش قىلمىشىنىڭ ئەيدىزدىن يۇقۇملىنىپ قېلىشىدىن ئەنسىرەيدۇ. ئەمەلىيەتتە، نورمال ئەھۋالدا ئېغىز بوشلۇقى ئەيدىز كېسىلىنىڭ ئۈنۈملۈك تارقىلىش يولى ئەمەس، كۈندىلىك ئېغىز بوشلۇقى ئۇچرىشىشتا يۇقۇملىنىش خەۋپى ئاساسەن يوق
ئەيدىزنىڭ تارقىلىشىدا پەقەت جىنسىي ئۇچرىشىش، قان، ئانىدىن بوۋاققا تارقىلىشدىن ئىبارەت ئۈچ خىل ئۈنۈملۈك يوللا مەۋجۇت، ئۇنىڭ ئۈستىگە بارلىق تارقىلىشلاردا «يېتەرلىك تىرىك ۋىرۇس، ئىممۇنىتېت توسىقىنى بۆسۈپ ئۆتۈش، ئاسان يۇقۇملىنىدىغان ھۈجەيرىلەرگە بۆسۈپ كىرىش» تىن ئىبارەت ئۈچ شەرتكە توشۇشى كېرەك، بىرسى كەم بولسا بولمايدۇ. ئەيدىز كېسىلىنىڭ يۇقۇم مەنبەسى بەدەندە ئەيدىز ۋىرۇسى بار بىمارلار بولۇپ، ۋىرۇس ئاساسلىقى قان، ئىسپىرما سۇيۇقلۇقى، جىنسىي يول ئاجرىتىپ چىقارغان سۇيۇقلۇق، سۈت قاتارلىق ۋىرۇس مىقدارى يۇقىرى تەن سۇيۇقلۇقىدا مەۋجۇت بولۇپ، شۆلگەي، تەر، كۆز يېشى، سۈيدۈك قاتارلىق بەدەندىكى سۇيۇقلۇق تەركىبىدىكى ۋىرۇس مىقدارى ئىنتايىن تۆۋەن بولۇپ، يۇقۇملىنىش شارائىتىنى قاندۇرالمايدۇ
كۈندىلىك ئۇچرىشىش نېمىشقا ئېغىز بوشلۇقى ئارقىلىق يۇقۇملايدۇ؟
ساغلام بولغان ئېغىز بوشلۇقى شىللىق پەردىسى مۇستەھكەم فىزىكىلىق توسۇق، ۋىرۇسنى تېشىپ ئۆتەلمەيدۇ. ئېغىز بوشلۇقى شىللىق پەردىسى ئاساسلىقى قوش قەۋەت تېرىسىى ، ھۈجەيرىلەر ئارىسىدىكى زىچ ئۇلاشقان ئاقسىل زىچ قوغدىنىش قۇرۇلمىسىنى شەكىللەندۈرۈپ، ۋىروسنىڭ كىرىشىنى ئۈنۈملۈك توسىدۇ
ئۇنىڭدىن باشقا، شۆلگەيدىكى ۋىروسنىڭ مىقدارى ناھايىتى تۆۋەن بولۇپ، قاننىڭ مىڭدىن بىرى بولۇپ، يۇقۇملىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئەڭ تۆۋەن ۋىرۇس مىقدارىدىن كۆپ تۆۋەن بولۇشى مۇمكىن. ئاز مىقداردا ۋىرۇس ئېغىز بوشلۇقىغا كىرگەن تەقدىردىمۇ، شۆلگەي تېز سۇيۇقلاندۇرۇلىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ، شۆلگەي تەركىبىدە زەمبۇرۇغ ئېرىتكۈچى ئېنزىم ، سۈت تۆمۈر ئاقسىلى ، شۆلگەي كىسلاتاسى قاتارلىق ماددىلار ۋىروسنىڭ ياغ پەردىسىنى بىۋاستە بۇزۇپ ، ھۈجەيرىلىرىنى بىرلەشتۈرۈش ئىقتىدارىنى يوقىتىپ قويىدۇ . ئۇنىڭدىن باشقا ئېغىز بوشلۇقىدىكى كىسلاتالىق مۇھىتمۇ ۋىروسنىڭ ئاكتىپلىقىنى تىزگىنلەپ، يۇقۇملىنىش ئىقتىدارىنى يەنىمۇ تۆۋەنلىتىدۇ
كۈندىلىك تاماق، يەڭگىل سۆيۈش قاتارلىق قىلمىشلاردا ئېغىز بوشلۇقى شۆلگەي ياكى يېمەكلىكلەر بىلەن ئۇچراشقان بولۇپ، يۇقۇملانغۇچىلار بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ ۋىروسى يۇقىرى مىقدارىدىكى سۇيۇقلۇق بىلەن بىۋاستە، سىجىل ئۇچراشقان مەۋجۇت ئەمەس. ئەيدىز ۋىرۇسى قاتتىق ھۈجەيرە ئىچىدىكى پارازىت ۋىرۇس بولۇپ، بەدەن سىرتىدىكى مۇھىتتا ئىنتايىن ئاجىز بولىدۇ، ئادەم بەدىندىن ئايرىلغاندىن كېيىن ھاۋا، يېمەكلىك ياكى قاچا-قۇچىلار بىلەن ئۇچراشسا، ناھايىتى تېزلا قۇرغاقچىلىق، تېمپېراتۇرا، نەملىكنىڭ ئۆزگىرىشى سەۋەبىدىن يۇقۇش ئاكتىپلىقىنى يوقىتىدۇ
دۇنيا مىقياسىدا ئەزەلدىن ئورتاق غىزالىنىش، قاچا-قۇچىلارنى ئورتاق ئىشلىتىىش ، يىنىك سۆيۈشۈش قاتارلىق كۈندىلىك ئېغىز بوشلۇقى بىلەن ئۇچرىشىش سەۋەبىدىن ئەيدىزدىن يۇقۇملىنىش كۆرۇلۇپ باقمىغان
ئەگەر قانداق ئەھۋالدا ئېغىز بوشلۇقى ئۇچرىشىشنىڭ خەتىرى بولۇشى مۇمكىن دەپ سورىماقچى بولساق، بۇنىڭ ئالدىنقى شەرتى ئېغىز بوشلۇقى شىللىق پەردىسىنىڭ مۇكەممەللىكى بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرىغان بولۇشى مۇمكىن، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا تەركىبىدە تىرىك ۋىرۇس بار ھەمدە ۋىروس مىقدارى بىر قەدەر يۇقىرى بولغان بەدەن سۇيۇقلۇقى بۇزۇلغان جايلار بىلەن بىۋاستە ئۇچراشقان بولۇشى مۇمكىن. لېكىن بۇ خىل ئەھۋال رېئاللىقتا ناھايىتى تەس يۈز بېرىدۇ . ئەگەر يۇقۇملانغۇچىلار ۋىروسقا قارشى داۋالاشنى داۋاملاشتۇرسا، ۋىروسنىڭ مىقدارى داۋاملىق تەكشۈرۈلۇپ مۇ چىقمىسا، ئېغىز بوشلۇقى بۇزۇلۇپ كەتكەن تەقدىردىمۇ، قارشى تەرەپنىڭ بەدەن سۇيۇقلۇقى بىلەن ئۇچراشقان تەقدىردىمۇ تارقىلىشنى كەلتۈرۈپ چىقارمايدۇ
بەزىلەر بوۋاقلار نېمە ئۈچۈن ئېغىز بوشلۇقى ئارقىلىق سۈت بىلەن ئۇچراشسا سۇت ئارقىلىق يۇقۇملىنىدىغانلىقىنى سورىشى مۇمكىن؟ چۈنكى بوۋاقنىڭ ئېغىز بوشلۇقى، ئاشقازان شىللىق پەردىسى يەككە قەۋەتلىك يۇقىرى تېرە ھۈجەيرىسى بولۇپ، يېتىلمىگەن، توسۇق ئىقتىدارى ئاجىز بولغاچقا، ۋىروسنىڭ كىرىشىنى ئۈنۈملۈك توسقىلى بولمايدۇ. ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان ئانىنىڭ سۈتىدە بەلگىلىك مىقداردا ۋىرۇس بار بولۇپ، بوۋاق ئانا سۈتى بىلەن بېقىش ئارقىلىق كۆپ مىقداردىكى سۈت بىلەن ئۇچراشسا، ۋىرۇس ئېغىز بوشلۇقى، ھەزىم يولى شىللىق پەردىسى ئارقىلىق بەدەنگە كىرىپ ئانىدىن بالىلارنىڭ تارقىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. لېكىن بۇ خەتەرنى ئىلمىي ئارىلىشىش ئارقىلىق ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ: ئانىلار ھامىلىدارلىق مەزگىلى، تۇغۇت مەزگىلى ۋە ئېمىتىش مەزگىلىدە ئەيدىز ۋىرۇسىغا قارشى دورىلارنى ئۆلچەملىك ئىستېمال قىلىپ ، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا بوۋاققا دورا بىلەن ئالدىنى ئالغىلى، ئانىدىن بالىلارنىڭ تارقىلىشىنىڭ ئۈنۈملۈك ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ
ئېغىز بوشلۇقى بىلەن ئەيدىزنىڭ تارقىلىشىنىڭ مۇناسىۋىتىنى چۈشىنىشتىكى ئاخىرقى مەقسەت ئىلمىي مۇداپىئەلىنىش تونۇشى تۇرغۇزۇش بولۇپ، ھەم قارىغۇلارچە قورقۇپ كەتمەسلىك ھەم تەلەي سىناش پىسخىكىسىدا بولماسلىق كىرەك
كۈندىلىك ئېغىز بوشلۇقى ئۇچرىشىشنىڭ بىخەتەرلىكىگە توغرا قاراش، ئەھمىيىتى يوق ئەيدىزدىن قورقۇشنى تۇگۇتۇش. تاماق يېيىش، يىنىك سۆيۈش، قاچا-قۇچىلارنى ئورتاق بىللە ئىشلىتىش، بىللە سۇ ئىچىش قاتارلىق قىلمىشلارنىڭ پۈتۈنلەي يۇقۇملىنىش خەۋپى يوق، قارشى تەرەپنىڭ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچى بولغانلىقى سەۋەبىدىن قەستەن ئۆزىنى قاچۇرۇشنىڭ ھاجىتى يوق، بۇ خىل كۈندىلىك ئۇچرىشىش تارقىلىش پەيدا بولمايدۇ، بۇ سەۋەبلىك يۇقۇملانغۇچىنى كەمسىتىشكە تېخىمۇ بولمايدۇ
ئەگەر ئېغىز بوشلۇقى خاراكتېرلىك قىلمىشنىڭ خەتىرىدىن ئەنسىرىسە، بىخەتەرلىك قېپى، ئېغىز بوشلۇقى قوغداش پەردىسى قاتارلىق مۇداپىئە بۇيۇملىرىنى ئىشلىتىشتە چىڭ تۇرۇپ، شىللىق پەردىسى بىلەن قارشى تەرەپنىڭ سۇيۇقلۇقىنىڭ بىۋاستە ئۇچرىشىپ قېلىشىدىن ساقلىنىش كېرەك. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، جىنسىي ھەمراھىنىڭ ئەيدىز ۋىرۇسىدىن يۇقۇملىنىش ھالىتى ۋە ۋىرۇس مىقدارىنى ئىگىلەش . ئەگەر قارشى تەرەپ يۇقۇملانغۇچى بولسا، ۋىروسقا قارشى داۋالاشنى داۋاملىق قوبۇل قىلغان قوبۇل قىلغان قىلمىغانلىقى ھەمدە U=U ھالىتىگە يېتىدىغان-يەتمىگەنلىكىنى جەزىملەشتۈرۈپ، خەتەرنى مەنبەدىن تۆۋەنلىتىشى كېرەك
ئەگەر ئېغىز بوشلۇقى بۇزۇلۇپ كەتسە، يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ زور مىقداردىكى يېڭى قان، ئىسپىرما سۇيۇقلۇقى قاتارلىق بەدەن سۇيۇقلۇقلىرى بىلەن بىۋاستە ئۇچراشسا، ھەددىدىن زىيادە قورقۇشنىڭ ھاجىتى يوق، ئەمما 72 سائەت ئىچىدە شۇ جايدىكى ئەيدىز ئاشكارىلانغاندىن كېيىن ئالدىنى ئېلىش ئامبولاتورىيىسىگە بېرىپ، ئاشكارىلانغاندىن كېيىن ئالدىنى ئېلىش دورىسى ئىچكەندىن كېيىن، ئۇدا 28 كۈن ئىچسە، يۇقۇملىنىش خەتىرىنى ٪95 تىن ئارتۇق تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىللە، كۆزنەك مەزگىلىدىن كېيىن ئەيدىز كېسىلىگە مۇناسىۋەتلىك تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىپ، ئىلمىي نەتىجە بىلەن گۇماننى يوقاتسا بولىدۇ
ئومۇمەن كۆپچىلىكنىڭ ئېغىز بوشلۇقىنىڭ تارقىلىشىدىن ئەندىشە قىلىشى ماھىيەتتە ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ تارقىلىش مېخانىزمىغا بولغان تونۇشىنىڭ يېتەرلىك بولماسلىقى ھەمدە ئەيدىز كېسىلىدىن قورقۇشى. بۇ ئەندىشىنى ھەل قىلىشنىڭ ئاچقۇچى ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش بىلىملىرىنى سىستېمىلىق ئۆگىنىپ، "كۈندىلىك ئۇچرىشىشتا خەتەر يوق، خەتەرلىك قىلمىشلاردىن مۇداپىئەلىنىش" چېگراسىنى ئايدىڭلاشتۇرۇشتۇرۇش. ئەيدىز قورقۇنچلۇق ئەمەس، قورقۇنۇچلۇق يېرى ئۇنىڭغا بولغان خاتا چۈشىنىش ۋە بىر تەرەپلىمە قاراش. مۇداپىئەنىڭ يادروسى بارلىق ئۇچرىشىشلاردىن ئۆزىنى قاچۇرۇش ئەمەس بەلكى ھەقىقىي خېيىم-خەتەرنى ئېنىق تونۇپ، ھەرىكەتنىڭ تۆۋەن چېكىنى ساقلاپ قېلىش. ئىلىم-پەننى ئاساس قىلىپ، ئەقىلنى تىرەك قىلغاندىلا ھەم ئۆزىنىڭ ساغلاملىقىنى ياخشى قوغدىغىلى ھەم يۇقۇملانغۇچىلارغا كەڭ قورساق پوزىتسىيە بىلەن مۇئامىلە قىلغىلى، ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىشنى ئىلمىي ۋە ئىللىقلىققا يۈزلەندۈرگىلى بولىدۇ
ئەيدىزنىڭ تارقىلىشىدا پەقەت جىنسىي ئۇچرىشىش، قان، ئانىدىن بوۋاققا تارقىلىشدىن ئىبارەت ئۈچ خىل ئۈنۈملۈك يوللا مەۋجۇت، ئۇنىڭ ئۈستىگە بارلىق تارقىلىشلاردا «يېتەرلىك تىرىك ۋىرۇس، ئىممۇنىتېت توسىقىنى بۆسۈپ ئۆتۈش، ئاسان يۇقۇملىنىدىغان ھۈجەيرىلەرگە بۆسۈپ كىرىش» تىن ئىبارەت ئۈچ شەرتكە توشۇشى كېرەك، بىرسى كەم بولسا بولمايدۇ. ئەيدىز كېسىلىنىڭ يۇقۇم مەنبەسى بەدەندە ئەيدىز ۋىرۇسى بار بىمارلار بولۇپ، ۋىرۇس ئاساسلىقى قان، ئىسپىرما سۇيۇقلۇقى، جىنسىي يول ئاجرىتىپ چىقارغان سۇيۇقلۇق، سۈت قاتارلىق ۋىرۇس مىقدارى يۇقىرى تەن سۇيۇقلۇقىدا مەۋجۇت بولۇپ، شۆلگەي، تەر، كۆز يېشى، سۈيدۈك قاتارلىق بەدەندىكى سۇيۇقلۇق تەركىبىدىكى ۋىرۇس مىقدارى ئىنتايىن تۆۋەن بولۇپ، يۇقۇملىنىش شارائىتىنى قاندۇرالمايدۇ
كۈندىلىك ئۇچرىشىش نېمىشقا ئېغىز بوشلۇقى ئارقىلىق يۇقۇملايدۇ؟
ساغلام بولغان ئېغىز بوشلۇقى شىللىق پەردىسى مۇستەھكەم فىزىكىلىق توسۇق، ۋىرۇسنى تېشىپ ئۆتەلمەيدۇ. ئېغىز بوشلۇقى شىللىق پەردىسى ئاساسلىقى قوش قەۋەت تېرىسىى ، ھۈجەيرىلەر ئارىسىدىكى زىچ ئۇلاشقان ئاقسىل زىچ قوغدىنىش قۇرۇلمىسىنى شەكىللەندۈرۈپ، ۋىروسنىڭ كىرىشىنى ئۈنۈملۈك توسىدۇ
ئۇنىڭدىن باشقا، شۆلگەيدىكى ۋىروسنىڭ مىقدارى ناھايىتى تۆۋەن بولۇپ، قاننىڭ مىڭدىن بىرى بولۇپ، يۇقۇملىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئەڭ تۆۋەن ۋىرۇس مىقدارىدىن كۆپ تۆۋەن بولۇشى مۇمكىن. ئاز مىقداردا ۋىرۇس ئېغىز بوشلۇقىغا كىرگەن تەقدىردىمۇ، شۆلگەي تېز سۇيۇقلاندۇرۇلىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ، شۆلگەي تەركىبىدە زەمبۇرۇغ ئېرىتكۈچى ئېنزىم ، سۈت تۆمۈر ئاقسىلى ، شۆلگەي كىسلاتاسى قاتارلىق ماددىلار ۋىروسنىڭ ياغ پەردىسىنى بىۋاستە بۇزۇپ ، ھۈجەيرىلىرىنى بىرلەشتۈرۈش ئىقتىدارىنى يوقىتىپ قويىدۇ . ئۇنىڭدىن باشقا ئېغىز بوشلۇقىدىكى كىسلاتالىق مۇھىتمۇ ۋىروسنىڭ ئاكتىپلىقىنى تىزگىنلەپ، يۇقۇملىنىش ئىقتىدارىنى يەنىمۇ تۆۋەنلىتىدۇ
كۈندىلىك تاماق، يەڭگىل سۆيۈش قاتارلىق قىلمىشلاردا ئېغىز بوشلۇقى شۆلگەي ياكى يېمەكلىكلەر بىلەن ئۇچراشقان بولۇپ، يۇقۇملانغۇچىلار بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ ۋىروسى يۇقىرى مىقدارىدىكى سۇيۇقلۇق بىلەن بىۋاستە، سىجىل ئۇچراشقان مەۋجۇت ئەمەس. ئەيدىز ۋىرۇسى قاتتىق ھۈجەيرە ئىچىدىكى پارازىت ۋىرۇس بولۇپ، بەدەن سىرتىدىكى مۇھىتتا ئىنتايىن ئاجىز بولىدۇ، ئادەم بەدىندىن ئايرىلغاندىن كېيىن ھاۋا، يېمەكلىك ياكى قاچا-قۇچىلار بىلەن ئۇچراشسا، ناھايىتى تېزلا قۇرغاقچىلىق، تېمپېراتۇرا، نەملىكنىڭ ئۆزگىرىشى سەۋەبىدىن يۇقۇش ئاكتىپلىقىنى يوقىتىدۇ
دۇنيا مىقياسىدا ئەزەلدىن ئورتاق غىزالىنىش، قاچا-قۇچىلارنى ئورتاق ئىشلىتىىش ، يىنىك سۆيۈشۈش قاتارلىق كۈندىلىك ئېغىز بوشلۇقى بىلەن ئۇچرىشىش سەۋەبىدىن ئەيدىزدىن يۇقۇملىنىش كۆرۇلۇپ باقمىغان
ئەگەر قانداق ئەھۋالدا ئېغىز بوشلۇقى ئۇچرىشىشنىڭ خەتىرى بولۇشى مۇمكىن دەپ سورىماقچى بولساق، بۇنىڭ ئالدىنقى شەرتى ئېغىز بوشلۇقى شىللىق پەردىسىنىڭ مۇكەممەللىكى بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرىغان بولۇشى مۇمكىن، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا تەركىبىدە تىرىك ۋىرۇس بار ھەمدە ۋىروس مىقدارى بىر قەدەر يۇقىرى بولغان بەدەن سۇيۇقلۇقى بۇزۇلغان جايلار بىلەن بىۋاستە ئۇچراشقان بولۇشى مۇمكىن. لېكىن بۇ خىل ئەھۋال رېئاللىقتا ناھايىتى تەس يۈز بېرىدۇ . ئەگەر يۇقۇملانغۇچىلار ۋىروسقا قارشى داۋالاشنى داۋاملاشتۇرسا، ۋىروسنىڭ مىقدارى داۋاملىق تەكشۈرۈلۇپ مۇ چىقمىسا، ئېغىز بوشلۇقى بۇزۇلۇپ كەتكەن تەقدىردىمۇ، قارشى تەرەپنىڭ بەدەن سۇيۇقلۇقى بىلەن ئۇچراشقان تەقدىردىمۇ تارقىلىشنى كەلتۈرۈپ چىقارمايدۇ
بەزىلەر بوۋاقلار نېمە ئۈچۈن ئېغىز بوشلۇقى ئارقىلىق سۈت بىلەن ئۇچراشسا سۇت ئارقىلىق يۇقۇملىنىدىغانلىقىنى سورىشى مۇمكىن؟ چۈنكى بوۋاقنىڭ ئېغىز بوشلۇقى، ئاشقازان شىللىق پەردىسى يەككە قەۋەتلىك يۇقىرى تېرە ھۈجەيرىسى بولۇپ، يېتىلمىگەن، توسۇق ئىقتىدارى ئاجىز بولغاچقا، ۋىروسنىڭ كىرىشىنى ئۈنۈملۈك توسقىلى بولمايدۇ. ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان ئانىنىڭ سۈتىدە بەلگىلىك مىقداردا ۋىرۇس بار بولۇپ، بوۋاق ئانا سۈتى بىلەن بېقىش ئارقىلىق كۆپ مىقداردىكى سۈت بىلەن ئۇچراشسا، ۋىرۇس ئېغىز بوشلۇقى، ھەزىم يولى شىللىق پەردىسى ئارقىلىق بەدەنگە كىرىپ ئانىدىن بالىلارنىڭ تارقىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. لېكىن بۇ خەتەرنى ئىلمىي ئارىلىشىش ئارقىلىق ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ: ئانىلار ھامىلىدارلىق مەزگىلى، تۇغۇت مەزگىلى ۋە ئېمىتىش مەزگىلىدە ئەيدىز ۋىرۇسىغا قارشى دورىلارنى ئۆلچەملىك ئىستېمال قىلىپ ، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا بوۋاققا دورا بىلەن ئالدىنى ئالغىلى، ئانىدىن بالىلارنىڭ تارقىلىشىنىڭ ئۈنۈملۈك ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ
ئېغىز بوشلۇقى بىلەن ئەيدىزنىڭ تارقىلىشىنىڭ مۇناسىۋىتىنى چۈشىنىشتىكى ئاخىرقى مەقسەت ئىلمىي مۇداپىئەلىنىش تونۇشى تۇرغۇزۇش بولۇپ، ھەم قارىغۇلارچە قورقۇپ كەتمەسلىك ھەم تەلەي سىناش پىسخىكىسىدا بولماسلىق كىرەك
كۈندىلىك ئېغىز بوشلۇقى ئۇچرىشىشنىڭ بىخەتەرلىكىگە توغرا قاراش، ئەھمىيىتى يوق ئەيدىزدىن قورقۇشنى تۇگۇتۇش. تاماق يېيىش، يىنىك سۆيۈش، قاچا-قۇچىلارنى ئورتاق بىللە ئىشلىتىش، بىللە سۇ ئىچىش قاتارلىق قىلمىشلارنىڭ پۈتۈنلەي يۇقۇملىنىش خەۋپى يوق، قارشى تەرەپنىڭ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچى بولغانلىقى سەۋەبىدىن قەستەن ئۆزىنى قاچۇرۇشنىڭ ھاجىتى يوق، بۇ خىل كۈندىلىك ئۇچرىشىش تارقىلىش پەيدا بولمايدۇ، بۇ سەۋەبلىك يۇقۇملانغۇچىنى كەمسىتىشكە تېخىمۇ بولمايدۇ
ئەگەر ئېغىز بوشلۇقى خاراكتېرلىك قىلمىشنىڭ خەتىرىدىن ئەنسىرىسە، بىخەتەرلىك قېپى، ئېغىز بوشلۇقى قوغداش پەردىسى قاتارلىق مۇداپىئە بۇيۇملىرىنى ئىشلىتىشتە چىڭ تۇرۇپ، شىللىق پەردىسى بىلەن قارشى تەرەپنىڭ سۇيۇقلۇقىنىڭ بىۋاستە ئۇچرىشىپ قېلىشىدىن ساقلىنىش كېرەك. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، جىنسىي ھەمراھىنىڭ ئەيدىز ۋىرۇسىدىن يۇقۇملىنىش ھالىتى ۋە ۋىرۇس مىقدارىنى ئىگىلەش . ئەگەر قارشى تەرەپ يۇقۇملانغۇچى بولسا، ۋىروسقا قارشى داۋالاشنى داۋاملىق قوبۇل قىلغان قوبۇل قىلغان قىلمىغانلىقى ھەمدە U=U ھالىتىگە يېتىدىغان-يەتمىگەنلىكىنى جەزىملەشتۈرۈپ، خەتەرنى مەنبەدىن تۆۋەنلىتىشى كېرەك
ئەگەر ئېغىز بوشلۇقى بۇزۇلۇپ كەتسە، يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ زور مىقداردىكى يېڭى قان، ئىسپىرما سۇيۇقلۇقى قاتارلىق بەدەن سۇيۇقلۇقلىرى بىلەن بىۋاستە ئۇچراشسا، ھەددىدىن زىيادە قورقۇشنىڭ ھاجىتى يوق، ئەمما 72 سائەت ئىچىدە شۇ جايدىكى ئەيدىز ئاشكارىلانغاندىن كېيىن ئالدىنى ئېلىش ئامبولاتورىيىسىگە بېرىپ، ئاشكارىلانغاندىن كېيىن ئالدىنى ئېلىش دورىسى ئىچكەندىن كېيىن، ئۇدا 28 كۈن ئىچسە، يۇقۇملىنىش خەتىرىنى ٪95 تىن ئارتۇق تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىللە، كۆزنەك مەزگىلىدىن كېيىن ئەيدىز كېسىلىگە مۇناسىۋەتلىك تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىپ، ئىلمىي نەتىجە بىلەن گۇماننى يوقاتسا بولىدۇ
ئومۇمەن كۆپچىلىكنىڭ ئېغىز بوشلۇقىنىڭ تارقىلىشىدىن ئەندىشە قىلىشى ماھىيەتتە ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ تارقىلىش مېخانىزمىغا بولغان تونۇشىنىڭ يېتەرلىك بولماسلىقى ھەمدە ئەيدىز كېسىلىدىن قورقۇشى. بۇ ئەندىشىنى ھەل قىلىشنىڭ ئاچقۇچى ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش بىلىملىرىنى سىستېمىلىق ئۆگىنىپ، "كۈندىلىك ئۇچرىشىشتا خەتەر يوق، خەتەرلىك قىلمىشلاردىن مۇداپىئەلىنىش" چېگراسىنى ئايدىڭلاشتۇرۇشتۇرۇش. ئەيدىز قورقۇنچلۇق ئەمەس، قورقۇنۇچلۇق يېرى ئۇنىڭغا بولغان خاتا چۈشىنىش ۋە بىر تەرەپلىمە قاراش. مۇداپىئەنىڭ يادروسى بارلىق ئۇچرىشىشلاردىن ئۆزىنى قاچۇرۇش ئەمەس بەلكى ھەقىقىي خېيىم-خەتەرنى ئېنىق تونۇپ، ھەرىكەتنىڭ تۆۋەن چېكىنى ساقلاپ قېلىش. ئىلىم-پەننى ئاساس قىلىپ، ئەقىلنى تىرەك قىلغاندىلا ھەم ئۆزىنىڭ ساغلاملىقىنى ياخشى قوغدىغىلى ھەم يۇقۇملانغۇچىلارغا كەڭ قورساق پوزىتسىيە بىلەن مۇئامىلە قىلغىلى، ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىشنى ئىلمىي ۋە ئىللىقلىققا يۈزلەندۈرگىلى بولىدۇ
