艾滋病(AIDS)是一种危害性极大的传染病,由感染艾滋病病毒(HIV)引起。HIV是一种能攻击人体免疫系统的病毒。据世界卫生组织统计,全球范围内艾滋病患者的数量仍然不容小觑。在中国,艾滋病的防控工作也一直面临挑战。艾滋病患者的免疫系统逐渐被破坏,他们容易感染各种疾病,并且很多患者遭受着身体和心理的双重折磨,生命健康受到严重威胁。
性传播
血液传播
母婴传播
普及知识
健康生活方式
检测与咨询
消除歧视
给予关怀
ئەيدىز تونۇشتۇرۇش
ئەيدىز كېسىلى زىيىنى كۈچلۈك بولغان يۇقۇملۇق كېسەل بولۇپ، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشتىن كېلىپ چىققان. ئەيدىز بىر خىل ئادەم بەدىنىنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسىغا ھۇجۇم قىلالايدىغان ۋىرۇس. دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتىنىڭ ئىستاتىستىكا قىلىشىچە، پۈتۈن دۇنيا مىقياسىدا ئەيدىز بىمارلىرىنىڭ سانى يەنىلا سەل قاراشقا بولمايدىكەن. جوڭگودا ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ، كونترول قىلىش خىزمىتىمۇ ئىزچىل خىرىسقا دۇچ كەلدى . ئەيدىز بىمارلىرىنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسى تەدرىجىي بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرايدۇ، ئۇلار ئاسانلا ھەرخىل كېسەللىكلەر بىلەن يۇقۇملىنىدۇ ھەمدە نۇرغۇن بىمارلار بەدەن ۋە پىسخىكىنىڭ قوش ئازابلىرىغا ئۇچراپ، ھاياتىنىڭ سالامەتلىكى ئېغىر تەھدىتكە ئۇچرايدۇ
ئەيدىزنىڭ تارقىلىش يولى
- جىنسىي يول ئارقىلىق تارقىلىش
بۇ ئەيدىزنىڭ ئەڭ ئاساسلىق تارقىلىش يوللىرىنىڭ بىرى . بىخەتەر بولمىغان جىنسىي قىلمىشلار، مەسىلەن قوغداش تەدبىرى بولمىغان جىنسىي مۇناسىۋەت (ئوخشاش جىنىس ۋە يات جىنىسلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ) ئەيدىز كېسىلى بىلەن يۇقۇملىنىش خەۋپى زور دەرىجىدە ئاشىدۇ. شۇڭا بىخەتەرلىك قاپچۇقىنى توغرا ئىشلىتىش ئىنتايىن مۇھىم. بىخەتەرلىك قاپچۇقى ئەيدىز كېسەللىكىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىپلا قالماي، يەنە ئۈنۈملۈك ھامىلدارلىقتىن ساقلىنىدۇ. خۇددى شۇ جۇملىدە ئېيتىلغاندەك: «بىخەتەرلىك قېپى توغرا ئىشلىتىپ، ئەيدىز ۋە جىنسىي كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش »
- قان ئارقىلىق تارقىلىش
ئورتاق شپىرىس بىلەن زەھەر چېكىش قاندا ئەيدىزگە تارقىلىشنىڭ خەتەرلىك ھەرىكىتى. زەھەر چەككۈچىلەر ھەمىشە بۇلغانغان شىپرىسنى ئورتاق ئىشلەتكەنلىكتىن ئەيدىز كېسىلى بىلەن يۇقۇملىنىدۇ. ئۇنىڭدىن باشقا، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن بۇلغانغان قان ياكى قان ياكى قان بۇيۇملىرىنى كىرگۈزۈش، قاتتىق دېزىنفېكسىيە قىلىنمىغان ئوپېراتسىيە ئۈسكۈنىلىرىنى ئىشلىتىش قاتارلىقلارمۇ يۇقۇملىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن ئىكەن. بۇ بىزنى زەھەردىن يىراق تۇرۇپ، داۋالاش ھەرىكىتىدە ئىشلىتىلىۋاتقان قان بۇيۇملىرىنىڭ بىخەتەرلىكى، داۋالاش سايمانلىرىنى مۇنتىزىم دېزىنفېكسىيە قىلىشقا كاپالەتلىك قىلىشىمىزنى ئەسكەرتىدۇ. مەسىلەن، «زەھەرنى رەت قىلىپ، ھاياتنى قەدىرلەپ، ئەيدىز ۋە جىنسىي كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش »
- ئانىدىن بوۋاققا تارقىلىش
ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان ئانىلار ھامىلىدار، تۇغۇت ۋە ئېمىتىش جەريانىدا ۋىرۇسنى بالىسىغا تارقىتىپ قويۇشى مۇمكىن. بىراق ئۈنۈملۈك ئانا-بالىلارنى توسۇش تەدبىرى ئارقىلىق ئانىلار بىلەن بوۋاقنىڭ تارقىلىش خەتىرىنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ
ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى ئۇسۇل
- بىلىملەرنى ئومۇملاشتۇرۇش
ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش بىلىملىرىنى ئۆگەنگەندە، بۇنداق قىلغاندا ئۆزىنىڭ سالامەتلىكىگە كاپالەتلىك قىلغىلى بولۇپلا قالماي، يەنە پۈتۈن ئائىلىنىڭ سالامەتلىكىگە كاپالەتلىك قىلغىلى بولىدۇ. بىلىم دېمەك كۈچ دىمەك، ئەيدىزنىڭ تارقىلىش يوللىرى، ئالدىنى ئېلىش ئۇسۇلى قاتارلىقلارنى چۈشىنىش ئارقىلىق، كۈندىلىك تۇرمۇشتا ئەيدىزدىن تېخىمۇ ياخشى مۇداپىئەلىنەلەيدىغان قىلالايمىز. :« ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش بىلىملىرىنى ئۆگىنىپ، پۈتۈن ئائىلىدىكىلەرنىڭ سالامەتلىكىگە كاپالەتلىك قىلىش كېرەك »
- ساغلام تۇرمۇش ئۇسۇلى
ئۆزىنى پاكىز تۇتۇش ئۆزىنى سۆيۈش، ساغلام جىنسىي قاراش ۋە جىنسىي ھەرىكەتنى ساقلاش ياشلارغا نىسبەتەن ئېيتقاندا، بىردەملىك ھاياجانلىنىش سەۋەبىدىن ساغلاملىق خەۋپ-خەتىرىگە سەل قارىماسلىق، ئەر-خوتۇننىڭ سادىق مۇھەببىتىنى ئىشقا ئاشۇرۇش كېرەك، "كۆپرەك ئويلىنىش، ئازراق ھاياجانلىنىش، ئەر-خوتۇن سادىق بولۇش، ئەيدىزگە پۇرسەت يارتىپ بەرمەسلىك كىرەك. سىرتقا چىقىپ ئىشلەمچىلىك قىلىدىغان دوستلارمۇ دىققەت قىلىشى كېرەككى، سىرتقا چىقىپ ئىشلەمچىلىك قىلىش ئاسان ئەمەس، ئەيدىزدىن يىراق تۇرۇشنى ئۇنتۇپ قالماڭ.
زەھەردىن يىراق تۇرۇپ، ئورتاق ئىشلىتىلىدىغان شىپرىس قاتارلىق خەتەرلىك قىلمىشلاردىن ساقلىنىش كېرەك. زەھەر ئادەمنىڭ بەدىنى ۋە ئىرادىسىنى ۋەيران قىلىپلا قالماي، يەنە ئەيدىز قاتارلىق كېسەللىكلەرنىڭ تارقىلىش خەۋپىنى ئېلىپ كېلىدۇ
- تەكشۈرۈش ۋە مەسلىھەت سوراش
ئەگەر خەتەرلىك قىلمىشلار يۇز بەرسە، مەسىلەن بىخەتەر بولمىغان قىلمىشلار ياكى شىپرىسنى ئورتاق ئىشلەتكەن بولسا، تەشەببۇسكارلىق بىلەن ئەيدىزدىن مەسلىھەت بېرىپ تەكشۈرتۈش كېرەك. بۇ ئۆزىگە پايدىلىق قىلمىش، «ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىپ، تەشەببۇسكارلىق بىلەن مەسلىھەت سوراپ، تەكشۈرۈش كېرەك. تەكشۈرۈش ئاپپاراتلىرى تەكشۈرگۈچىلەرنىڭ ئۇچۇرىنى قاتتىق مەخپىيەتلىكنى ساقلايدۇ، مەسىلەن، "ئەيدىز كېسىلى بىلەن يۇقۇملانغانلىقىدىن گۇمانلىنىپ قالسا، كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش مەركىزىگە بىرىپ تەكشۇرتسە مەخپىيەتلىكنى ساقلايدۇ
ئەيدىز بىمارلىرىغا كۆيۈنۈش
- كەمسىتىشنى يوقىتىش
ئەيدىز بىمارلىرى كېسەلنىڭ زىيانكەشلىككە ئۇچرىغۇچىسى، ئۇلار بىزنىڭ چۈشىنىشىمىز ۋە قوللىشىمىزغا مۇھتاج. كۈندىلىك تۇرمۇش ئۇچرىشىش، مەسىلەن بىللە تۇرمۇش كەچۈرۈش، خىزمەت قىلىش، ئۆگىنىش قاتارلىقلاردا ئەيدىز بىلەن يۇقۇملانمايدۇ. ھالبۇكى، نۇرغۇن ئەيدىز بىمارلىرى تۇرمۇشتا كەمسىتىشكە ئۇچرىماقتا، بۇ خىل كەمسىتىش ئۇلارغا غايەت زور پسىخىكىلىق بېسىم ئېلىپ كەلگەن. بىز كۆپچىلىكنى ئەيدىز بىمارلىرىغا كۆڭۈل بۆلۈپ، ئاسرىشقا، ئۇلارغا ئازادە تۇرمۇش مۇھىتى يارىتىشقا مۇراجىئەت قىلىمىز. «ئەيدىز بىلەن يۇقۇملانغانلارغا كۆڭۈل بۆلۈشنى قوللايمىز، ئۇلار كېسەلنىڭ زىيانكەشلىكىگە ئۇچرىغۇچىلار»
- غەمخورلۇق قىلىش






