ئەيدىز توغۇرلۇق پاراڭلاشقاندا ھودۇقۇش قۇرقۇش ھاجەتسىز ئەيدىزۋىروسى ئەيدىزنىڭ كېسەللىك قوزغىغۇچىسى، 1983-يىلى ئەيدىز-1 دىن ئايرىلغاندىن كېيىن، ئىنسانلار ئۇزۇن ھۇجۇم قىلىش سەپىرىنى باشلىغان. سىرتتىكى باشقا باكتېرىيە ۋە ۋىرۇسلارغا ئوخشىمايدىغىنى، ئەقىللىق ئەيدىز كېسىلى ئىممۇنىتېت ھۈجەيرىلىرىگە بىۋاسىتە ھۇجۇم قىلىشنى تاللىغان، ۋىرۇس يۇقۇملانغۇچى ئورگانىزملاردىن سۈمۈرۈش، تەتۈر ئايلىنىپ خاتىرىلەش، بىرلەشتۈرۈپ تەرجىمە قىلىش، قۇراشتۇرۇپ قويۇپ بېرىش قاتارلىق مۇرەككەپ جەريانلارنى باشتىن كەچۈرگەندىن كېيىن ۋىرۇسنىڭ ئادەم بەدىنىدە كۆپەيتىلگەن ھايات ۋاختىنى تاماملىغان. ئادەم بەدىنىگە كىرىدىغان ئەيدىز نەچچە سائەتتىن كېيىن شىللىق پەردىسىنىڭ ئۈستى تېرىسىنى تېشىپ ئۆتۈپ ت ھۈجەيرىسىدىن يۇقۇملىنىپ، 24سائەتتىن 48 سائەتكىچە دائىرىدە قىسمەن لىمفا تۈگۈنىگە يېتىپ بارغاندا، تەخمىنەن بەش كۈن ئەتراپىدا ۋىرۇسنى تەكشۈرۈپ چىققىلى بولىدۇ، مانا بۇ بىز دائىم دەيدىغان جىددىي خاراكتېرلىك يۇقۇملىنىش مەزگىلى. ئارقىدىن يوشۇرۇنۇش مەزگىلىگە كىردى، ئوتتۇرا ھېساب بىلەن 7-10يىلدا ۋىرۇس داۋاملىق كۆپەيتىلىۋاتقان بولسىمۇ، كۆپ ساندىكى يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ ھېچقانداق كىلىنىكىلىق ئالامەتلىرى بولمىسىمۇ بولىدۇ. گەرچە ئادەم بەدىنىنىڭ ئىممۇنىتېت ۋە ۋىرۇس كۈرىشى نەچچە يىل داۋاملاشقان بولسىمۇ، ئاخىرىدا س د 4 ھۈجەيرىسىنىڭ ئۆلۈپ، ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنىڭ قارشىلىق كۈچىنى يوقىتىپ، ۋەيران بولۇپ، ئەيدىز مەزگىلىگە كىرىدۇ
ھازىرغا قەدەر ئۈنۈملۈك ئەيدىز ۋاكسىنىسى كەمچىل بولغاچقا ۋە ئەيدىز كېسىلىنى داۋالاپ ساقايتقىلى بولىدىغان ۋىروسقا قارشى دورىلاركەمچىل بولغاچقا ، كۆپچىلىك ھەمىشە ئەيدىز توغۇرلۇق پاراڭلاشقاندا ھودۇقۇش قۇرقۇش كۆرۇلدى
ئەمەلىيەتتە، قان ۋە بەدەن سۇيۇقلۇقىدىن ئايرىلغان ئەيدىز ۋىرۇسى ئۇزۇن مۇددەت ھايات قالالمايدۇ، ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ بەدەن سىرتىدا ياشاش ۋاقتى ئاساسلىقى ۋىرۇسنىڭ قويۇقلۇق دەرىجىسىگە باغلىق
تەجرىبىخانىدا يېتىشتۈرۈلگەن ۋىرۇسنىڭ قويۇقلۇق دەرىجىسى ئەيدىزدىن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ قان ۋىرۇسىنىڭ قويۇقلۇق دەرىجىسىدىن 100 مىڭ ھەسسىدىن ئاشقان بولۇپ، بۇ خىل توقۇلمىلاردىكى ئەيدىزنى يېتىشتۈرۈش ئۆينىڭ تېمپراتۇرىلىق مۇھىتىدا 15 كۈن ياشىيالايدۇ، 37 گىرادۇستا 11 كۈن ياشىيالايدۇ. ئەيدىزدىن يۇقۇملانغان قان مۇھىتقا چېچىلىپ كېتىدۇ، قاننىڭ ۋىرۇس مىقدارى بىر قەدەر يۇقىرى بولغاندا، قاننىڭ تېمپراتۇرىدا 96 سائەت قويغاندا ۋىرۇس يەنىلا ھاياتىي كۈچكە ئىگە بولىدۇ
شىپرىس ئىچىدە قالدۇرۇلغان قانلار يېڭى لىمفا ھۈجەيرىسىگە يولۇقسا، ئەيدىز كېسىلى بۇنىڭ ئىچىدە توختىماي كۆپەيتىلىپ تارقىلىشى مۇمكىن. قۇرغاقچىلىق ئەيدىزنىڭ ھاياتىي كۈچىنى كۆرۈنەرلىك تۆۋەنلىتىدۇ: باكتېرىيەنى يوقىتىش، قۇرۇتۇش قەغىزىدىكى ئەيدىزنىڭ ئۆلۈش ۋاقتى تەخمىنەن 10 مىنۇتتىن 20 مىنۇتقىچە بولىدۇ
ۋىرۇس ئوخشىمىغان مۇھىت بۇيۇملىرى يۈزىدە يۇقۇملىنىشنىڭ ھاياتىي كۈچى تۆۋەنلەپ كېتىش سۈرئىتى ۋە ھايات قېلىش ۋاقتى كۆرۈنەرلىك ئوخشىمايدۇ، سۇ سۈمۈرۈش خاراكتېرلىك ماتېرىيال يۈزىدە ئاز دېگەندە 24 سائەت ياشىيالايدۇ، ئەمما سىرتقى يۈزى سىلىق، سۇ سۈمۈرمەيدىغان ماتېرىيال يۈزىدە 48 سائەتتىن ئارتۇق ياشىيالايدۇ. قۇرۇپ كەتكەندىن كېيىنكى ئەيدىز نىسبەتەن ئاجىز بولىدۇ، تەجرىبىخانىدا يۇقىرى قويۇقلۇقتىكى يېتىشتۈرۈلگەن ماددىلارمۇ، بىر نەچچە سائەت ئىچىدە ٪90تىن ٪99كىچە تېز سۈرئەتتە ياشايدۇ. قالدۇق يىڭنە ئىشلىتىپ باققان قان ئەيدىز ئاسان قۇرغاق ئەمەس، بۇ ئەيدىزنى نەچچە كۈن ساقلاپ قالىدۇ، شۇڭا، خەتەرلىك مۇھىتتا ئاشكارىلىنىپ قالغان كىشىلەر مۇئەييەن مۇداپىئە تەدبىرلىرىنى ياخشى ئىشلىشى كېرەك
قان ۋە بەدەندىكى تىرىك ھۈجەيرىلەردىن ئايرىلغان ئەيدىز ۋىرۇسى ئىنتايىن ئاجىز بولۇپ، ئادەتتىكى تېمپېراتۇرىدا نەچچە سائەت ياشىيالايدۇ. ئادەتتىكى ئەھۋالدا دائىم ئىشلىتىلىدىغان دېزىنفېكسىيە دورىسى 0.5 قېتىم ناترىي خلور كىسلاتاسى، 5٪ فورمالدېگىد، 2٪ خىل دىدېگىد، ٪0.5 پىرسەنت گېلىم ئوكسىگېن گېلىي پىشۇرىدۇ. كىسلاتا، ٪70 ئاتسېتالدول قاتارلىق ئۆيلەرنىڭ تېمپراتۇرىسىدا 10-30 مىنۇت بىر تەرەپ قىلىنسىلا ئەيدىزنى جانلاندۇرغىلى ياكى ئاز دېگەندە 71 گىرادۇستا 25 مىنۇت تازىلىغىلى بولىدۇ، ئەيدىزنى يوقىتىش ئۈنۈمىگە يەتكىلى بولىدۇ
بەزى ئالاھىدە ئەھۋاللار يۈز بەرسە دەرھال جىددىي بىر تەرەپ قىلىش كېرەك: ئەگەر ئەيدىزدىن يۇقۇملانغان قان سىرتقا پۈركۈلسە، بۇلغانغان تېرىنى ئېقىۋاتقان سۈزۈك سۇ ۋە قول يۇيۇش سۇيۇقلۇقى بىلەن قايتا-قايتا يۇيۇش كېرەك، شىللىق پەردىسى ئاشكارىلىنىپ قالسا فىزىئولوگىيىلىك تۇز سۈيى (ياكى سۈزۈك سۇ) قايتا-قايتا يۇيۇش كېرەك ئەگەر بەختكە قارشى بۇلغانغان يىڭنە تىكەندە يارىلانسا، دەرھال يارا ئېغىزىنىڭ ئۇچىدا يىراق يۈرەك ئۇچىغا يېنىك بېسىپ، ئاندىن ئېقىۋاتقان سۈزۈك سۇ ۋە قول يۇيۇش سۇيۇقلۇقى بىلەن يارا ئېغىزىنى قايتا-قايتا يۇيۇپ يارا ئېغىزىنىڭ قىسمەن جايلىرىنى قىسىۋېلىشتىن ساقلىنىش كېرەك
ئېسىڭىزدە چىڭ تۇتۇڭ ، مۇھىم نۇقتىنى ئايرىش . بەدەندىكى سۇيۇقلۇق ئالماشتۇرۇلمىغان كۈندىلىك تۇرمۇشتا ئەيدىز كېسىلى تارقالمايدۇ، مەسىلەن ھاشارەتلەر چىشلەش، مۇكەممەل تېرىلەر شۆلگەي كۆز يېشى ۋە تەر سۇيۇقلۇقى بىلەن ئۇچرىشىش، قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈش، بىللە غىزالىنىش قاتارلىقلار
参考文献：
