ئېچىۋېتىلگەن يارا ئېغىزى نېمە ئۈچۈن ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ تارقىلىش خەۋپىنى ئاشۇرىۋېتىدۇ؟
ھەرقانداق تېرىدىكى كىچىك يارا ياكى بۇزۇلۇش قان ياكى بەزى بەدەن سۇيۇقلۇقلىرى بولۇپ قېلىشى مۇمكىن ( مەسىلەن جىنسىي يولدىن ئاجرىتىپ چىقارغان سۇيۇقلۇق، 、ئىسپىرما سۇيۇقلۇقى، مەزى بېزى سۇيۇقلۇقى ياكى تۈز ئۈچەي سۇيۇقلۇقى) ئارقىلىق ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ تارقىلىش يولىغا ئايلىنىشى مۇمكىن. ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش خەتىرىنى ئازايتىش ئۈچۈن، ئۇنىڭ تارقىلىش شەكلىنى تولۇق چۈشىنىش، ئېچىۋېتىلگەن يارا ئېغىزىنى قانداق باھالاش ۋە ئاشكارىلىنىش خەۋپىنى قانداق تۆۋەنلىتىش ئىنتايىن مۇھىم
ئەيدىز ۋىرۇسى ئادەم بىلەن ئادەم ئوتتۇرىسىدا قانداق تارقىلىدۇ؟ئەيدىز ۋىرۇسىدىن يۇقۇملىنىش خەتىرىنى بىلىش ئۈچۈن ئالدى بىلەن ئۇنىڭ تارقىلىشىغا كېرەكلىك تۆت شەرتنى چۈشىنىش كېرەك:
- چىقىرىش: ئەيدىز كېسىلىنى ئېلىپ يۈرگۈچىلەر تەركىبىدە ۋىرۇس بار سۇيۇقلۇقلارنى بەدەن سىرتىغا قويۇپ بېرىدۇ
- يېتەرلىك مىقداردا: بەدەندىكى سۇيۇقلۇقتىكى ۋىرۇس مىقدارى بەلگىلىك سانغا يەتكەن بولۇشى
- ھايات قېلىش: قويۇپ بېرىلگەن ۋىرۇس ھايات قېلىپ يۇقۇملىنىش خاراكتېرىگە ئىگە (ئەيدىز ئەمەلىيەتتە ناھايىتى ئاجىز ۋىرۇس بولۇپ، ئادەم بەدىنىنى ئايرىلغاندىن كېيىن ئۈچ-بەش مىنۇتتا ئۆلۈپ كېتىدۇ، ئۆلگەن ئەيدىز ۋىرۇسى يۇقۇملانمايدۇ)
- كىرىش: ئەيدىزنى تارقىتىدىغان قىلمىشلار، قويۇپ بېرىلىدىغان يېتەرلىك مىقداردىكى ۋىرۇس تېرىدىكى قان ئېقىش خاراكتېرلىك يارا ئېغىزى ئىچىۋىتىلگەن ياكى بۇزۇلغان شىللىق پەردىسى ئادەم بەدىنىگە تاجاۋۇز قىلىپ كىرىپ، ئادەم بەدىنىدىكى قان ئايلىنىش سىستېمىسىغا كىرىدۇ
شۇڭا بۇ قېتىمقى قىلمىشنىڭ "خەتەرلىك" ياكى "خېيىم-خەتەر تۆۋەن" ئىكەنلىكىگە ھۆكۈم قىلىش بۇ قىلمىشنىڭ بۇ تۆت شەرتنى بىرلا ۋاقىتتا قاندۇرۇش-قاندۇرماسلىقىغا باغلىق
يارا ئېغىزى خەتەرنى قانداق ئاشۇرۋىتىدۇ بولىدۇ ئەيدىز كېسىلى يۇقۇملانغان قان، جىنسىي يول ئاجرىتىپ چىقارغان سۇيۇقلۇق، ئۇرۇق سۇيۇقلۇقى ياكى تۈز ئۈچەي ئاجرىتىپ چىقارغان سۇيۇقلۇق ئارقىلىق ھەرقانداق يارا ئېغىزى ياكى زىيانغا ئۇچرىغان توقۇلمىلار بىلەن ئۇچراشقىلى بولىدۇ، كىچىك يارا ئېغىزى ياكى ئوچۇق جاراھەت بولسىمۇ تارقىلىشى مۇمكىن
بۇ جىنسىي ئەزادىكى ھەرقانداق تېرىنىڭ بۇزۇلۇپ كېتىشى ياكى جاراھەتنىڭ جىنسىي ۋىرۇس بىلەن يۇقۇملىنىش خەۋپىنىڭ ئېشىپ كېتىدىغانلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ. مەسىلەن، جىنسىي يۇقۇملىنىش ياكى جىنسىي ئەزا جاراھىتى ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش خەۋپىنى ٪ 20-300 گىچە ئاشۇرىدۇ
ئەيدىز ۋىرۇسى سۆيۈشكەندە شۆلگەي ئارقىلىق تارقىمايدۇ، ئەمما ئاز ساندىكى ئەھۋاللاردا، ئىككىلا تەرەپنىڭ چىش مىلىكى جاراھىتى ياكى قان چىقسا ئاندىن سۆيۈشۈش ئارقىلىق تارقىلىشى مۇمكىن
ئەيدىز ۋىرۇسىدىن يۇقۇملۇنىشنىڭ ئالدىنى ئىلىش ئۇچۇن ئۆزىنى قانداق قوغداش كېرەكئىككىنچى دەرىجىلىك قىلمىشنىڭ «خەتەر دەرىجىسى» كونكرېت نىسبەت ئاتا قىلىشى ناھايىتى قىيىن. ئىستاتىستىكا سانلىق مەلۇماتىدا كۆرسىتىلىشىچە، مەلۇم پائالىيەت ئارقىلىق يۇقۇملىنىش نىسبىتى 200 گە يېتىدىكەن، بىراق بىر قېتىملا ئۇچراشقان تەقدىردىمۇ يۇقۇملىنىش نىسبىتى يۈز بېرىشى مۇمكىن ئىكەن
ئەكسىچە ، ٪0.5 " ھەر قېتىم ئۇچرىشىش " خەۋپ – خەتىرى ئوتتۇرا ھېساب بىلەن ئالاھىدە پائالىيەتكە قاتناشقان 200 ئادەمنىڭ بىرى يۇقۇملىنىدۇ . بۇ سىزنىڭ 200 قېتىم قىلغاندىن كېيىن ئاندىن يۇقۇملىنىپ قالىدىغانلىقىڭىزدىن دېرەك بەرمەيدۇ
ئېسىڭىزدە بولسۇنكى، خېيىم-خەتەرنى باھالاش پەقەت ئىككى ئامىلغا ئاساسەن- بىرى ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان، يەنە بىرسى يوق. باشقا ئامىللار، مەسىلەن، بىرلىشىپ يۇقۇملىنىش خاراكتېرلىك يۇقۇملۇق تارقىلىشچان كېسەللىكلەر، ئومۇمىي ساغلاملىق ئەھۋالى ۋە ئەيدىز كېسىلى ئېلىپ يۈرگۈچىلەرنىڭ ۋىروس مىقدارى ئۈنۈملۈك تىزگىنلەنمىسە، خەتەرنى يەنىمۇ ئاشۇرۇپ، ئەسلىدىكى تۆۋەن خەتەرلىك ھەرىكەت خەۋپ-خەتىرىنى تۇيۇقسىز يۇقىرى كۆتۈرىدۇ
نىسپىي خەۋپ - خەتەرنى چۈشىنىش يۇقۇملىنىش ياكى باشقىلارغا يۇقۇملىنىش خەۋپىنى ئازايتىشقا پايدىلىق . ئادەتتە ، بەزى ئاددىي تەدبىرلەر خەتەرنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ . بىخەتەرلىك قېپىنى ئىشلەتكەندە ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشنىڭ خەتىرىنى 20 ھەسسە تۆۋەنلەتكىلى، مەقەت ئارقىلىق جىنسىي مۇناسىۋەتتە خەتەرنى 13 ھەسسە تۆۋەنلەتكىلى بولىدۇ
يەنە بىر تەرەپتىن، ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ تارقىلىش ئېھتىماللىقىنى باھالاشتىكى ئەڭ مۇھىم ئامىل ئەيدىز كېسىلى بىلەن ئېلىپ يۈرگۈچىلەرنىڭ ۋىرۇس مىقدارى. دىمەك، بىر ئەيدىز كىسىلىنى ئېلىپ يۈرگۈچى بەلگىلىمە بويىچە ۋىرۇسقا قارشى داۋالانغاندىن كېيىن، قاندا ئالتە ئايدىن كۆپرەك ۋاقىتتا ئەيدىز ۋىرۇسى مىقدارى ياكى ۋىرۇسنىڭ ئۈنۈملۈك تىزگىنلىنىشى مۇمكىن بولمىسا ھەمدە داۋاملىق ساقلاپ قالغاندا، ئۇنىڭ جىنسىي ھەرىكەت شەكلى ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ مەنپىي ھەمراھىغا يۇقىدىغان خەۋپىنى نۆل قىلىپ يەنى
ھازىر ئومۇميۈزلۈك تىلغا ئېلىنىۋاتقان U=U نى ھازىرلىغان ئاخىرىدا، ئەگەر سىز بىخەتەرلىك قاپچۇقىنى دائىم ئىشلەتمىسىڭىز، ئەيدىز ئاشكارىلىنىپ قېلىشتىن بۇرۇنقى توسۇ دورىسىنى ئويلىشىپ بېقىڭ. ئەگەر سىز ئۆزىڭىزنىڭ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن ئۇچراشقانلىقىدىن ئەنسىرسىڭىز، 72 سائەت ئىچىدە تەكشۈرۈشنى ساقلاپ تۇرماڭ، تېزدىن دوختۇرنىڭ يېتەكچىلىكىدە ئەيدىز ئاشكارىلىنىپ قالغاندىن كېيىنكى توسۇش دورىسىنى ئىشلىتىڭ، بۇ ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن ئۇچراشقاندىن كېيىن 28 كۈن ئىچىدە ۋىرۇس بىلەن يۇقۇملىنىشقا قارشى دورا ئىشلىتىپ، دوختۇرنىڭ يېتەكچىلىكىدە ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشتىن ساقلىنىش تاكتىكىسىدۇر. ئەگەر 72 سائەتتىن ئېشىپ كەتسە، 7 كۈندىن كېيىن ئەيدىز يادرو كىسلاتاسىنى تەكشۈرۈش ياكى 14 كۈندىن كېيىن ئەيدىز ئانتىگىنىنى تەكشۈرۈش تەكلىپى بېرىلىدۇ
