回顾梅毒的整个发展历程，你会发现它其实给了人类很多次拦截它的机会。 在它刚刚进入人体、还停留在皮肤表面时，在它引起全身红斑、疯狂复制时，只要患者能够走进医院，进行一次简单的血液筛查，真相就会大白于天下。对于早期梅毒，青霉素依然是那个能够一击毙命的克星。规范的足量治疗，完全可以将这个可怕的恶魔扼杀在摇篮里，彻底阻断它向全身器官蔓延的路径。[3]
- سىفلىسنى داۋالىمىسا قانداق بولىدۇ؟ بىرىنچى باسقۇچتىن ئۈچىنچى باسقۇچقىچە ، بەدەن بارا - بارا گۈمۈرۈلۈپ چۈشىدۇ
- نۇرغۇن كىشىلەر سىفلىسنى كونا دەۋرگە تەۋە سۆز دەپ قارايدۇ، ئانتىبىئوتىكلارنىڭ ئومۇملىشىشىغا ئەگىشىپ، بۇ خىل قەدىمىي كېسەللىك ئاللىقاچان يوقاپ كەتتى دەپ قارايدۇ. رېئاللىق ئۇنداق ئەمەس ھەرقايسى چوڭ دوختۇرخانىلارنىڭ تېرە جىنسىي كېسەللىكلىرى بۆلۈمىنىڭ ئامبولاتورىيىسىدە، تاتىرىپ كەتكەن بۇرمىسىمان تەنچىسى ئەزەلدىن كىشىلەرنىڭ دىققىتىنى تارتىپ باقمىغان.
- سىفلىسنىڭ كىشىنى ئەڭ قورقۇتىدىغان يېرى ئۇنىڭ قوزغالغاندا قانچىلىك شىددەتلىك بولۇشى ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ ئىنتايىن ھىيلىگەر يوشۇرۇنلىقى. ئۇ خۇددى پىسخىكىلىق ئۇرۇشقا پىششىق قەستلەپ ئۆلتۈرگۈچىگە ئوخشايدۇ، بىر ئادەمنىڭ تېنىنى ئۈزۈل-كېسىل ۋەيران قىلىشتىن بۇرۇن، "ئۆزىنى ساقايتقان" ناملىق ساختا بېشارەتنى قايتا-قايتا بېرىدۇ. بىمارلار ھەمىشە تەلەي سىناش پىسخىكىسىدا ئەڭ ياخشى داۋالاش پۇرسىتىنى قولدىن بېرىپ قويىدۇ،كىسەنلى يىنىك تىرە ياللۇغى دەپ قاراپ ،باشقا ئەزالارنىڭ تۇگۇشۇپ كىتىشىگە قاراپ تۇرۇشقا مەجبۇر بولىدۇ .
- ۋاقىت سىزىقىنى ئۇزارتىپ، سىفلىس داۋالاشقا ئۇچرىمىغان ئەھۋالدا ئادەم بەدىنىدە قانداق قىلىپ ھۇجۇم قىلغانلىقىغا قاراپ باقايلى، دوختۇرنىڭ نىمە ئۈچۈن بۇ خىل كېسەللىككە قارىتا يۈكسەك ھۇشيارلىقىنى ساقلايدىغانلىقىنى چۈشىنەلەيسىز.
- يۇقۇملانغاندىن كېيىنكى دەسلەپكى نەچچە ھەپتىدە، ھەمىشە تىنچ بولىدۇ. ئادەتتە كېسەللىك قوزغىغۇچىلىرى ئاشكارىلانغاندىن كېيىنكى 30 كۈندىن 90 كۈنگىچە بولغان ئارىلىقتا، بەدىنىدە تۇنجى قېتىم ئاجىز قىزىل چىراق ياندۇرۇلىدۇ. بۇ دەل بىرىنچى باسقۇچلۇق سىفلىسنىڭ مەيدانغا چىقىشى.
- ئەڭ تىپىك ئىپادىسى كېسەللىك قوزغىغۇچىنىڭ كىرگەن قىسمى، مەسىلەن جىنسىي ئەزا، مەقئەت ئەتراپى ياكى ئېغىز بوشلۇقىدا ئاستا-ئاستا بىر جاراھەت پەيدا بولىدۇ. تىبابەتتە بۇ خىل جاراھەتنى « ئاستى قاتتىق قوقاق » دەپ ئاتايدۇ . ئەگەر سىز بارمىقىڭىز بىلەن ئۇنىڭغا تېگىپ كەتسىڭىز، ئۇنىڭ گىرۋەكلىرىنىڭ ئېنىق ئىكەنلىكىنى، ئاستىنى سىلىسىڭىز قۇلاق يۇمشاق سۆڭىكىگە ئوخشاش قاتتىقلىقىنى بايقايسىز.
- بۇ يەردە سىفلىسنىڭ تۇنجى ئەجەللىك قىلتىقى يوشۇرۇنغان: بۇ جاراھەت ئادەتتە ئاغرىماي قىچىشمايدۇ.
- ئاغرىق ئەسلىدە ئادەم بەدىنىدىكى ئەڭ ئۈنۈملۈك ئاگاھلاندۇرۇش سىستېمىسى ئىدى، ئۇ بىزنى دوختۇرنىڭ ياردىمىنى ئىزدەشكە قىستىدى. لېكىن سىفلىس بۇ ئاگاھلاندۇرۇش سىمىنى تارتىۋەتتى . نۇرغۇن بىمارلار يۇيۇنغاندا ياكى ھاجەتخانىغا كىرگەندە بۇ غەيرى ماددىنى تاسادىپىي بايقىغان، قەلبى گەرچە ئەندىشە قىلغان بولسىمۇ، لېكىن ئاغرىق تۇيغۇسى بولمىغاچقا، بۇ ئادەتتىكى سۈركىلىش تېرىسى ياكى ئىسسىق ياللۇغلىنىپ قالغانلىقىغا ئۆزىگە تەسەللىي بېرىدۇ. بۇنىڭدىن باشقا، بىمارلار بۇ باسقۇچتا يەنە قورساق ئېرىقى قاتارلىق جايلاردا ئىششىپ قالغان لىمفا تۈگۈنىنى تۇتۇشى مۇمكىن، ئوخشاشلا ئاغرىق يوق، ئۇنىڭغا ئەگىشىپ پۈتۈن بەدەندىكى چارچاش تۇيغۇسىلا بار.
- ئادەمنى ئەڭ بىپەرۋا قىلىدىغان پەيت بىرىنچى باسقۇچلۇق سىفلىسنىڭ ئاخىرقى ئاۋازىدا يۈز بەردى. بىمار ھېچقانداق دورىنىمۇ يېمىگەن تەقدىردىمۇ، بۇ يۇمشاق سۆڭەككە ئوخشاش قاتتىق جاراھەت ئۈچ ھەپتىدىن ئالتە ھەپتىگىچە ئۆزلۈكىدىن ساقىيىدۇ، ھەتتا تاتۇقنىمۇ قېلىپ قېلىشى ناتايىن. بۇ خىل يۈزىدىكى " ساقىيىش " سانسىزلىغان كىشىلەرنى خاتىرجەم قىلىپ ، كرىزىس ئەمەلدىن قالدۇرۇلدى دەپ قارىدى . ئۇلارنىڭ بىلمەيدىغان يېرى شۇكى، قىسمەن جاراھەتلەرنىڭ يوقاپ كېتىشى پەقەت ئاقىرىپ كەتكەن بۇرمىسىمان تەنچىنىڭ يۇقۇملانغان جايدا توختاپ قالغانلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ، ئۇلار قان ۋە لىمفا سۇيۇقلۇقىنى بويلاپ، ھەيۋەتلىك ھالدا پۈتۈن بەدىنىگە قاراپ يۈرۈۋاتىدۇ. بۇ چاغدا بىمار بەدەندىكى كېسەللىك قوزغاتقۇچىلىرى ئەسەبىيلەرچە كۆپەيتىلىپلا قالماي يەنە يۇقۇملىنىشچانلىققا ئىگە.
- يۇقۇملانغاندىن كېيىنكى ئىككى ئايدىن ئالتە ئايغىچە سىفلىسنىڭ ئىككىنچى قېتىملىق ھۇجۇمى باشلاندى. ئىككىنچى باسقۇچلۇق سىفلىس قىسمەن تەكشۈرۈش ئەمەس بەلكى پۈتۈن بەدەننى قاپلىغان سىستېمىلىق پارتلاش.
- بۇ چاغدا بۇرمىسىمان تەنچە پۈتۈن بەدەننىڭ ھەرقايسى بۇلۇڭ-پۇچقاقلىرىغا تارقالدى، ئادەم بەدىنىنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسى ئومۇميۈزلۈك قايتۇرما ھۇجۇم قىلىشقا باشلىدى. ئەڭ بىۋاسىتە جەڭ مەيدانى تېرىدە پەيدا بولدى . بىمارنىڭ تېنىدە سىفلىس ئەسۋىسى كەڭ كۆلەمدە تارقىلىدۇ، بۇ خىل تېرە ئەسۋىسىنىڭ ناھايىتى كلاسسىك ئالاھىدىلىكى بار، يەنى ئالىقان ۋە پۇتىنىڭ ئاستىدا مىس قىزىل داغ تەمرەتكىسى پەيدا بولىدۇ. قول-پۇتىنىڭ ئاستىدا ئاغرىماي قىچىشمايدىغان قىزىل داغ چىقىپ، تېرە كېسەللىكلىرى دوختۇرىنىڭ نەزىرىدە سىفلىسنىڭ بىۋاستە ئىمزاسى بار.
- ئالاھىدىلىككە ئىگە تەمرەتكەدىن باشقا، شىللىق پەردىسىمۇ بەختكە يارىشا قۇتۇلۇپ قالغىلى بولمايدۇ. ئېغىز بوشلۇقى، كېكىردەك ياكى جىنسىي ئەزا شىللىق پەردىسىدە كۈلرەڭ ئاق رەڭلىك شىللىق پەردىسى دېغى پەيدا بولۇشى مۇمكىن، بەزى نەم سۈركىلىش قىسمىدا ھەتتا سىرتقى يۈزى تۈز، كۆپ مىقداردىكى كېسەللىك قوزغىغۇچىسى بار ياپىلاق نەملىك فاكوخېرۇس پەيدا بولىدۇ. چاچ چۈشۈشمۇ ئىككىنچى باسقۇچلۇق سىفلىسنىڭ دائىم كۆرۈلىدىغان قىينىشى، چاچنى قۇرۇت غاجاپ چىشلىگەندەك، داغ قۇرۇقلۇقتىن ئايرىلىپ كېتىش ئەھۋالى كۆرۈلىدۇ، تىبابەتتە ئوبرازلىق ھالدا " قۇرۇت چىرىگەندەك چاچ چۈشۈش" دەپ ئاتالغان.
- شۇنچە كۈچلۈك بەدەن ئىنكاسى ئالدىدا، بىمارلار ھەمىشە قاتتىق ۋەھىمە پەيدا قىلىدۇ. لېكىن سىفلىسنىڭ ھىيلىگەرلىكى يەنە بىر قېتىم نامايەن بولدى، قارىماققا ئادەمنى قورقۇتىدىغان بۇ تەمرەتكە ۋە چاچ چۈشۈش، ھېچقانداق داۋالانمىغان تەقدىردىمۇ، بىر مەزگىل ئۆتكەندىن كېيىن يەنىلا ئۆزلىكىدىن يوقاپ كېتىشى مۇمكىن. كېسەل شۇنىڭغا ئەگىشىپ ئۇزاق يوشۇرۇن مەزگىلگە قەدەم قويدى.
- بۇ كېسەللىك ئالامىتى يوق يوشۇرۇن مەزگىلدە، قان ئېلىپ تەكشۈرۈش يەنىلا مۇسبەت بولۇپ، يۇقۇملىنىشچانلىقى يەنىلا كۈچلۈك. ئەگەر بۇ باسقۇچتا يەنىلا ئۆزىنى قاچۇرۇش ۋە سەل قاراشنى تاللىسا، تەخمىنەن ٪30 بىمار كەينىگە قايتقىلى بولمايدىغان قىزىل سىزىقتىن ئۆتۈپ، كېسەللىكتىن كېيىنكى باسقۇچقا ئۆزگىرىشكە يول قويىدۇ.
- نەچچە يىل، ھەتتا نەچچە ئون يىل ئۆتۈپ كەتتى. بىمار ئەينى يىللاردىكى خەتەرلىك ئۇچرىشىشنى دېگۈدەك ئۇنتۇپ قالغاندا، ئىلگىرى ئۆسۈپ كەتكەن ھەم يوقاپ كەتكەن تەمرەتكىنى ئۇنتۇپ قالغاندا، ئۈچىنچى باسقۇچلۇق سىفلىس ۋەيران قىلىش خاراكتېرىدىكى كۈچ بىلەن قايتىدىن كەلدى.
- ئاخىرقى باسقۇچقا كەلگەندە، سىفلىس تېرىسىنىڭ يۈزىدە ئاۋارىچىلىق پەيدا قىلمايدۇ، ئۇ ئادەم بەدىنىدىكى يادرولۇق رامكىغا تاقابىل تۇرۇشقا باشلىدى. ئالدى بىلەن تېرىسى، شىللىق پەردىسى ھەتتا سۆڭەكنىڭ چوڭقۇر يېرىدە پەيدا بولغان دەرەخ يېلىمى ئىششىقى. بۇ بىر خىل بۇزغۇنچىلىق خاراكتېرىگە ئىگە تېرە ئاستى تۈگۈنى ، ئۇ تەدرىجى يۇمشاپ ، يارلىنىپ ، سۆڭەك ماددىسىغا چوڭقۇر ئۇچرايدىغان يارىلىنىش خاراكتېرلىك جاراھەتنى شەكىللەندۈرىدۇ . دەرەخ يېلىمى ئىششىقى خۇددى رەھىمسىز ئۆچۈرگۈچكە ئوخشايدۇ، نورمال توقۇلما قۇرۇلمىسىنى سۈرتۈپ، يۇقىرى، بۇرنىنىڭ ئارىسىدىكى ئايرىم قىسمىدا تۆشۈك تېشىلىپ، مەڭگۈلۈك چىراي ۋە كەمچىللىكنى قالدۇرىدۇ.
- ئەگەر دەرەخ يېلىمى ئىششىقى سىرتقى كۆرۈنۈشنى بۇزغان دېسەك ، ئۇنداقتا يۈرەك قان تومۇر ۋە نېرۋىغا بولغان زىيىنى ھاياتلىقنىڭ ئۆزى .
- تاتىرىپ كەتكەن بۇرمىسىمان تەن ئاساسىي ئارتېرىيەنىڭ قان تومۇر تېمىغا يوشۇرۇنۇپ كىرىپ، قان تومۇرنىڭ ئىلاستىكىلىقىنى ساقلايدىغان مۇسكۇل توقۇلمىلىرىنى ئاستا-ئاستا چىرىتىۋېتىدۇ. ئىلاستىكىلىقىنى يوقاتقان ئائورتا قان بېسىمىنىڭ ئۇزاق مۇددەتلىك زەربىسىدە زىيادە چوڭ گاز شارى پۈۋلىگەندەك سىرتقا كېڭىيىپ ئائورتا ئۆسمىسىنى شەكىللەندۈرىدۇ. بۇ ئۆسمە ئەمەس، بەلكى كۆكرەك بوشلۇقىدا ھەرۋاقىت پارتىلىشى مۇمكىن بولغان بومبا. قان تومۇر تېمى بېسىمغا بەرداشلىق بېرەلمىسە يېرىلىپ كەتسە، نەچچە مىنۇت ئىچىدە قېنىپ ئۆلۈپ كېتىدۇ، قۇتقۇزۇشقا ئۈلگۈرەلمەيدۇ.
- يەنە بىر قىسىم بۇرمىسىمان جىسىم تېخىمۇ يوشۇرۇن جەڭ مەيدانىنى تاللىدى: مەركىزى نېرۋا سىستېمىسى. نېرۋىنى سىفلىس قىينىشى ئۇزۇن ھەم رەھىمسىز . يۇلۇن تاجاۋۇزغا ئۇچرىغاندا، بىماردا يۇلۇن كېسىلى پەيدا بولۇپ، پۇت-قوللىرى چاقماق چېقىۋالغاندەك قاتتىق ئاغرىيدۇ، يول مېڭىش تەڭپۇڭلۇقىنى يوقىتىدۇ، ئىككى پۇتى خۇددى كېۋەزگە دەسسىگەندەك چوڭقۇر ئوخشىمايدۇ. كېسەللىك قوزغىغۇچى چوڭ مېڭىنىڭ ماھىيىتىگە زور دەرىجىدە تاجاۋۇز قىلغاندا، بىمارنىڭ ئەقلىدىن تەدرىجىي مەھرۇم بولۇپ، خاراكتېرى زور ئۆزگىرىپ، خام خىيالنى مۇبالىغىلەشتۈرۈپ، ئاخىرىدا بىپەرۋالىق خاراكتېرلىك دېۋەڭلىككە يۈزلىنىدۇ. ئىلگىرى نورمال كىشىلەر پۇت-قول پالەچ ھالەتكە چۈشۈپ قالغان ۋە روھى قالايمىقانچىلىق ئىچىدە ئازابلىق ھالدا ھاياتلىقنىڭ ئاخىرقى نۇقتىسىغا قاراپ ماڭىدۇ.
- باسقۇچلۇق ئاغرىقسىز جاراھەتتىن تارتىپ ئىككىنچى باسقۇچتىكى پۈتۈن بەدەندىكى تېرە ئەسۋىلىرىگىچە، يەنە ئۈچىنچى باسقۇچتىكى ئەزالار ئۆرۈلۈپ چۈشۈشكىچە، سىفلىس نەچچە ئون يىلدا كىشىنى شۈركەندۈرىدىغان بەدەننى پارچىلاش تارىخى كۆرۈلدى. كۆپ ئەزالارنىڭ مەڭگۈلۈك زىيىنى شەكىللەنسىلا، ئەڭ ئىلغار داۋالاش ۋاستىسى بولسىمۇ، بۇزۇلۇپ ئۆلگەن نېرۋا ۋە بۇزۇلغان يۈرەك قان تومۇرلىرىنى دەسلەپكىدەك ئەسلىگە كەلتۈرگىلى بولمايدۇ. مېيىپ بولۇش ۋە ئۆلۈش خەۋپى ئاخىرقى باسقۇچتىكى سىفلىس ئالدىدا سوغۇق رېئاللىققا ئايلاندى.
- سىفلىسنىڭ پۈتكۈل تەرەققىيات مۇساپىسىنى ئەسلەپ ئۆتسەك، ئۇنىڭ ئىنسانلارغا ئۇنى توسۇش پۇرسىتى بەرگەنلىكىنى بايقايسىز.
- ئۇ ئەمدىلا ئادەم بەدىنىگە كىرىپ، تېرىسىنىڭ يۈزىدە توختاپ قالغاندا، پۈتۈن بەدىنى قىزىل داغ پەيدا قىلىپ، ئەسەبىيلەرچە كۆپەيتىلگەندە، بىمار دوختۇرخانىغا كىرىپ، ئاددىي قان تاللاش ئېلىپ بارسىلا، ھەقىقىي ئەھۋال دۇنيادىن ئاقىرىپ كېتىدۇ. دەسلەپكى مەزگىلدىكى سىفلىسگە نىسبەتەن ، پېنىتسىللىن يەنىلا بىرلا قېتىم جېنىنى ئۆلتۈرەلەيدىغان كرانتېر . قېلىپلاشقان تولۇق داۋالاش بۇ قورقۇنچلۇق ئالۋاستىنى بۆشۈككە بوغۇپ، ئۇنىڭ پۈتۈن بەدەندىكى ئەزالارغا يامراپ كېتىش يولىنى ئۈزۈل-كېسىل توسىيالايدۇ.
- بەدەندە كۆرۈلگەن ھەر قېتىملىق بىنورماللىق ھاياتلىق بىزدىن قۇتقۇزۇشنى تەلەپ قىلىدۇ. ئاغرىمايدىغان جاراھەت بىخەتەرلىككە ۋەكىللىك قىلالمايدۇ، ئاپتوماتىك پەسەيگەن تەمرەتكە ساقىيىپ كېتىدۇ. سىفلىسنىڭ نىقابلىنىش ۋە يوشۇرۇنۇشقا ئىنتايىن ماھىر كېسەللىك ئالدىدا، بىزنىڭ بىردىنبىر قىلالايدىغىنىمىز بارلىق تەلەي سىناش پىسخىكىسىنى تاشلاش. خەتەرلىك قىلمىشلار كۆرۈلگەندىن كېيىن تەشەببۇسكارلىق بىلەن تاللاپ تەكشۈرۈپ، كېسەللىك ئالامەتلىرى بايقالغاندىن كېيىن قىلچە ئىككىلەنمەستىن مۇنتىزىم داۋالاندى.
- ھەرگىزمۇ ئۆز بەدىنىڭىز بىلەن بۇ يېنىك تېرە زىيىنىدىن ئومۇميۈزلۈك گۈمۈرۈلۈپ چۈشۈشكە يۈزلەنگەن بۇ پاجىئەنى دەلىللىمەسلىك كېرەك
