暴露后预防（PEP，紧急后悔药）：如果发生了高危行为，可以在72小时内服用抗病毒药物，连续服用28天，能有效地阻止病毒感染，是一种紧急补救措施。
暴露前预防（PrEP，日常防护片）：高危行为频发者，可以每天或按需服用抗病毒药物，使身体提前建立起一道“防火墙”，这相当于为自己穿上了一件“隐形防护衣”。
ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى يېڭى قورال: «بەدەن قوغداش بەلگىسى»مۇ ياكى «ھېسسىياتقا بويسۇنۇش بەلگىسى»مۇ؟
يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قوراللىرى كۆپچىلىككە تونۇشلۇق بىخەتەرلىك قاپچۇقىدىن باشقا، بىر قاتار يېڭىچە ئالدىنى ئېلىش مۇلازىمىتى بارلىققا كېلىپ، خەتەرلىك كىشىلەرنى يېڭى تاللاش بىلەن تەمىنلىدى
يېڭى ئەسۋاب قايسىلار ؟
- ئەيدىز ئۆز-ئۆزىنى تەكشۈرۈش ( ئائىلە تېز تەكشۈرۈش سومكىسى ) : ئۆيدە بىر ئاددىي سىناق قەغىزى ( سۈيدۈك ياكى بارماق ئۇچى قان ) ئارقىلىق ، ئۆزىنىڭ يۇقۇملىنىش ئەھۋالىنى مەخپىي ، تېز سۈرئەتتە ئىگىلىگىلى بولىدۇ
- ئاشكارىلانغاندىن كېيىنكى ئالدىنى ئېلىش ( ئاشكارىلانغاندىن كېيىن توسۇش ، جىددىي پۇشايمان قىلىش دورىسى ) : ئەگەر خەتەرلىك قىلمىشلار يۈز بەرسە ، 72 سائەت ئىچىدە ۋىروسقا قارشى دورىلارنى ئىچسە بولىدۇ ، ئۇدا 28 كۈن ئىچسە ، ۋىرۇستىن يۇقۇملىنىشنى ئۈنۈملۈك توسۇش بىر خىل جىددىي قۇتقۇزۇش تەدبىرى
- ئاشكارىلىنىشتىن بۇرۇنقى ئالدىنى ئېلىش ( ئاشكارىلىنىشتىن بۇرۇنقى ئالدىنى ئېلىش ، كۈندىلىك مۇداپىئە تابلىتى ) : خەتەرلىك قىلمىش كۆپ يۈز بەرگەنلەر ھەر كۈنى ياكى ئېھتىياج بويىچە ۋىروسقا قارشى دورىلارنى ئىستېمال قىلىپ ، بەدەنگە " مۇداپىئە لىنىيىسى " نى ئالدىن بەرپا قىلسا بولىدۇ ، بۇ ئۆزىگە " يوشۇرۇن مۇداپىئە كىيىمى " كىيگەنگە باراۋەر
توردا ھەقسىز سىناق قەغىزى ئىلتىماس قىلسا، نەتىجىسىنى قايتۇرما تاپشۇرسا مۇكاپات بار
بىر مۇرەككەپ « قوش بىسلىق خەنجەر » : يېڭى قورال ھەرىكىتىنى قانداق ئۆزگەرتىدۇ ؟
كىشىلەر بۇ كۈچلۈك " بەدەن ئاسراش بەلگىسى "نى قولىغا ئالغاندىن كېيىن ، ئۇلارنىڭ ھەرىكىتىگە مۇرەككەپ " قوش بىسلىق خەنجەر " .
قىلىچنىڭ ئا تەرىپى: ساغلاملىق ئېڭى كۈچەيدى، ھەرىكىتى تېخىمۇ ئېھتىياتچان
بىر ئادەم مۇداپىئە قورالىنى ئىشلىتىشكە باشلىغاندا، ئۇ ئۆزىنىڭ سالامەتلىكىگە كۆڭۈل بۆلۈش دەرىجىسى ئاشىدۇ، دوختۇرلاردىن كەسپىي داۋالاش مەسلىھەت سوراش ۋە قەرەللىك زىيارەت قىلىپ تەكشۈرۈش ئىزدەيدۇ، يۇقۇملىنىش خەۋپى مەۋجۇت بولۇپ تۇرىدىغان قىلمىشلاردىن ئىمكانقەدەر ساقلىنىدۇ. ئۇنىڭ ئۈستىگە دورا ئىشلىتىشمۇ بىر خىل سىجىل ساغلاملىق ئەسكەرتىشى بولۇپ، ئىشلەتكۈچىلەرگە ھەرۋاقىت خېيىم-خەتەرنىڭ مەۋجۇتلىقىنى تونۇتۇش ئىمكانىيىتىگە ئىگە قىلىدۇ
قىلىچنىڭ ب تەرىپى: «خېيىم-خەتەر تولۇقلىمىسى» پىسخىكىسى، ھەرىكىتى تېخىمۇ دادىل
بىر ئادەم ئۆزىنى ناھايىتى ياخشى قوغدىغاندەك ھېس قىلغاندا ،ئۇ بەلكىم تېخىمۇ چوڭ خەتەرگە تەۋەككۈل قىلىشقا مايىل بولۇشى مۇمكىن . ئاشكارىلىنىشتىن بۇرۇن ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن ئىشلەتكۈچىلەردە "مەن دورا يېدىم، ناھايىتى بىخەتەر" دىگەن ئوي پەيدا بولۇپ، بىخەتەرلىك قېپى ئىشلىتىشتىن ئازايتىلىدۇ ھەتتا ۋاز كېچىپ، ئۆز مەيلىگە قويۇۋېتىشى مۇمكىن
چوقۇم ئەسكەرتىش كېرەككى: ئاشكارىلىنىشتىن بۇرۇنقى ئالدىنى ئېلىش/ئاشكارىلانغاندىن كېيىن توسۇش قېلىش ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ، لېكىن سىفلىس قاتارلىق باشقا جىنسىي كېسەللەردىن قىلچە مۇداپىئەلىنىش رولى يوق! بىخەتەرلىك قاپچۇقى جىنسىي ساغلاملىق جەھەتتە يەنىلا ئورنىنى باسالمايدىغان قىممىتىگە ئىگە
بۇ قىلىچتىن قانداق پايدىلىنىش كېرەك؟
بۇ «ئىككى بىسلىق خەنجەر»نىڭ ئالدىدا، بىز قانداق قىلىشىمىز كېرەك؟ بۇ يېڭى قوراللاردىن ۋاز كېچىش ئۈچۈنمۇ؟ئەلۋەتتە ئۇنداق ئەمەس! بۇنىڭدىكى مۇھىم ھالقا قانداق قىلغاندا ئەقىل - پاراسەت ، مەسئۇلىيەتچانلىق بىلەن ئۇلارنى ئىشلىتىشتە .
ئالدىنى ئېلىش بولسا بىرىكمە تەدبىر ، يەككە تاللاش سوئالى ئەمەس
ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئەزەلدىن بىر تاللاش سوئالى ئەمەس، ئەڭ ياخشى قوغداش «بىرىكمە مۇشت»دىن كېلىدۇ: ئاشكارىلىنىشتىن بۇرۇنقى ئالدىنى ئېلىش/ ئاشكارىلانغاندىن كېيىن توسۇش+ بىخەتەرلىك قېپى + قەرەللىك تەكشۈرۈشتىن كېلىدۇ. ئالدىنى ئېلىش دورىلىرىنى بىخەتەرلىك تورىنىڭ كۈچەيتىش قەۋىتى دەپ قارايمىز، ئورنىغا ئىشلىتىلىدىغان بۇيۇم ئەمەس
بىلىم ئەڭ ياخشى مۇداپىئە سېپى ، كەسپىي يېتەكچىلىك مۇھىم ھالقا
قانداق قىلغاندا توغرا ئېرىشىش ۋە ئىشلىتىش ئۇنىڭ خەتەرنى قوغداش بەلگىسىگە ئايلىنىشىنى بەلگىلەيدىغان ئاچقۇچ. ئەگەر دوختۇرنىڭ يېتەكچىلىكىدە مۇنتىزىم يولدىن ئېرىشكەن ھەمدە دورا ئىشلىتىشتىن بۇرۇنقى ئاساسىي سىزىقنى تەكشۈرۈش ۋە دورا ئىشلەتكەندىن كېيىن قەرەللىك زىيارەت قىلىشنى قاتتىق تاماملىساق. شۇنداق دىيىشكە بولىدۇكى ، كەسپىي مەسلىھەت سوراش ۋە قېلىپلاشتۇرۇش دەل بۇ يېڭى قوراللارنىڭ بىخەتەر ، ئۈنۈملۈك " بىخەتەرلىك كلاپانى "
ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى يېڭى قوراللار ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ تارقىلىشىنى ئاخىرلاشتۇرۇشقا يېڭى ئۈمىدلەرنى ئېلىپ كەلدى. ئۇلار بىزگە ئىلمىي سوۋغاتلار، بىراق ھەرگىزمۇ غەم-قايغۇسىز ئۇنىۋېرسال دورا ئەمەس
ئۇلار ساغلاملىق توختامىغا ئوخشايدۇ، ئىلمىي ھالدا مىسلىسىز قوغداش بىلەن تەمىنلەيدۇ، ئىشلەتكۈچىلەر تېخىمۇ مەسئۇلىيەتچان ئۇسۇل بىلەن ئۆزىنىڭ سالامەتلىكى ۋە ھەرىكىتىنى باشقۇرۇشى كېرەك
بىز بىرلىكتە بۇ قىلىچتىن ياخشى پايدىلىنىپ، پەن-تېخنىكا تەرەققىياتىنى ساغلاملىقنى قوغداشتىكى مۇستەھكەم كۈچكە ئايلاندۇرايلى
(جۇڭگو يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- كونترول قىلىش مەركىزى ليۇ رۇجو لى دۇڭمىن)
（中国疾控艾防中心 刘儒卓 李东民）
