خاتا قاراشلارنى بۇزۇپ تاشلاش: ئىلمىي ئالدىنى ئېلىش ۋە ساغلاملىقنى قوغداش
نۇرغۇن كىشىلەر ئەيدىز ۋىرۇسى ئۆزلىرىدىن يىراق دەپ قارايدۇ، لېكىن دەل مۇشۇ خىل تەلەي پوزىتسىيەسى يېڭى يۇقۇملىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغان ئامىلغا ئايلاندى.
ئەيدىز ۋىرۇسى ئادەم بەدىنىدىكى ئىممۇنىتېت ھۈجەيرىلىرىگە ھۇجۇم قىلىپ بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرايدۇ. يۇقۇملانغۇچىلار ئەڭ تۆۋەن كېسەلگە قارشى تۇرالمىغاندا، ھەر خىل باكتېرىيە، ۋىرۇس، زەمبۇرۇغ ياكى پارازىت قۇرت يۇقۇملىنىش ۋە ئۆسمە پەيدا بولۇپ ئەيدىز بىمارىغا ئايلىنىدۇ. ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش دەرھال يۇقۇملىنىشتىن دېرەك بەرمەيدۇ. پەقەت بايقاش، داۋالاش، مۇۋاپىق دورا بىلەن تەمىنلەش ۋە قەرەللىك تەكشۈرۈلسىلا، يۇقۇملانغۇچىلار ئۇزۇن مۇددەت ساغلاملىقنى ساقلىيالايدۇ، خىزمەت قىلالايدۇ، ئۆگىنىش قىلالايدۇ ۋە نورمال تۇرمۇش كەچۈرەلەيدۇ. ئەيدىز ئەمدى ئاخىرقى باسقۇچلۇق كېسەل ئەمەس. ئۇ ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ، كونترول قىلغىلى بولىدۇ، ئۇزۇن مۇددەتلىك سوزۇلما خاراكتېرلىك كېسەل بولۇپ، ساغلام ياشىيالايدۇ.
ئەيدىزنىڭ تارقىلىش يولىغا قارىتا : جىنسىي ئۇچرىشىش، قان يەتكۈزۈش ۋە ئانىدىن بالىغا يۇقۇشتىن ئىبارەت ئۈچ خىل يول. بىللە تاماق يېيىش، سۇ ئىچىش، قاچا ۋە چوكىنى ئورتاق ئىشلىتىش، قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈش، قۇچاقلىشىش، خىزمەتكە بېرىش، مەكتەپ، لېفىتقا ئولتۇرۇش، ياتاقتا بىللە تۇرۇش، مۇنچا، سۇ ئۈزۈش كۆلچىكى، كىيىم-كېچەك قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان پاشا چېقىش، چۈشكۈرۈش، يۆتەل قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسى ئەيدىز ۋىرۇسىنى يۇقمايدۇ. ئەيدىز ۋىرۇسى ھاۋا ئارقىلىق يۇقمايدۇ، نەپەس يولى ۋە ھەزىم قىلىش يولى ئارقىلىق يۇقمايدۇ. ئادەتتىكى ئۇچرىشىش پۈتۈنلەي بىخەتەر.» ”
كىلىنىكىدا ئەيدىز كېسىلى جىددىي كېسەل، كېسەللىك ئالامىتى يوق ۋە ئەيدىز كېسىلىدىن ئىبارەت ئۈچ باسقۇچقا بۆلۈنىدۇ. تونۇشتۇرۇلۇشىچە، جىددىي خاراكتېرلىك باسقۇچ ئادەتتە يۇقۇملىنىپ 2-4 ھەپتىدىن كېيىن يۈز بېرىدۇ. دەسلەپكى كېسەللىك ئالامەتلىرى قىزىش، گال ئاغرىش، كېچىدە تەرلەش، كۆڭلى ئېلىشىش، قۇسۇش قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. جىددىي باسقۇچتىن كېيىن، كېسەللىك ئادەتتە 8 يىلدىن 10 يىلغىچە كىلىنىكىلىق بۆشۈك باسقۇچىغا كىرىدۇ، بۇ مەزگىلدە ھېچقانداق روشەن كېسەللىك ئالامىتى كۆرۈلمەيدۇ. ئەيدىز باسقۇچىغا كەلگەندە، بىمارنىڭ ئىممۇنىتېت ئىقتىدارى ئېغىر دەرىجىدە پالەچ بولۇپ، كۆپ ھاللاردا پۇرسەتپەرەسلىك يۇقۇملىنىش ۋە ئۆسمە كېسىلىگە گىرىپتار بولىدۇ.
بىخەتەر تۆۋەن چەكنى ساقلاڭ: زەھەرلىك چېكىملىكتىن يىراق تۇرۇڭ، يىڭنە ئوكۇلىنى ھەمبەھىرلىمەسلىك كېرەك؛ لاياقەتسىز دۇكانلارغا بەدىنىگە چېكىش، قۇلاق تېشىش ياكى پۇت ئوپېراتسىيەسى قىلدۇرماسلىق كېرەك. كۈندىلىك تۇرمۇشتا، ئامال بار نامەلۇم قان ياكى بەدەن سۇيۇقلۇقى بىلەن يارا ئېغىزى بىلەن بىۋاستە ئۇچراشماسلىق كېرەك. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، ئاكتىپ تەكشۈرۈش ئېڭىنى تۇرغۇزۇش كېرەك. ئەگەر خەتەرلىك قىلمىشلار بىلەن شۇغۇللىنىۋاتقان بولسىڭىز ياكى كېسەللىك ئەھۋالىڭىزغا ئىشەنچ قىلالمىسىڭىز، بۇنداق قىلمىشتىن كېيىن تۆت ھەپتە ئىچىدە ئىناۋەتلىك دوختۇرخانا ياكى كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش مەركىزىگە بېرىپ تەكشۈرۈشىڭىز كېرەك
ئەيدىز كېسىلىنىڭ 72 سائەتلىك ئالتۇن ئالدىنى ئىلىش مۇددىتى بار. خەتەرلىك دورىنى 72 سائەت ئىچىدە يېگەندىن كېيىن، يۇقۇملىنىش ئېھتىماللىقى زور دەرىجىدە تۆۋەنلەيدۇ. ئۇنىڭ ئۈستىگە، دورا قانچە بالدۇر بولسا شۇنچە ياخشى. 2 سائەت ئىچىدە ئىستېمال قىلىش ئۈنۈمى ئەڭ يۇقىرى. لېكىن توسقۇچى دورىلار ئەنئەنىۋى مۇداپىئە تەدبىرى ئەمەس، بەلكى جىددىي داۋالاش ئۇسۇلى بولۇپ، ھەرگىز ئاتنىڭ ئالدىغا قويۇلماسلىقى كېرەك. »
كۆپىنچە ھاللاردا كەمسىتىش ۋىرۇستىنمۇ قورقۇنچلۇق بولىدۇ. مۇنتىزىم داۋالاش ئارقىلىق يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ ۋىرۇس مىقدارى ئىنتايىن تۆۋەن بولۇپ، ۋىرۇسنى تارقىتىش ئىقتىدارى ئاساسەن يوق، شۇڭا ئۇلار خىزمەت، ئۆگىنىش ۋە نورمال تۇرمۇش كەچۈرۈشكە شارائىت يارىتىپ بېرىدۇ. ئىجتىمائىي بىر تەرەپلىمە قاراش ۋە كەمسىتىش نۇرغۇن خەتەرلىك كىشىلەر گۇرۇپپىسىنىڭ تەكشۈرۈشتىن ئۆزىنى قاچۇرۇش، دىئاگنوز قويۇشنى كېچىكتۈرۈش، داۋالاشتىن ئۆزىنى قاچۇرۇش، ئۇچۇرلارنى قەستەن يوشۇرۇشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. ئۇ كۆپچىلىكنى ئەيدىزنىڭ ئىلمىي ئالدىنى ئېلىش، كەمسىتىشنى رەت قىلىش، ھۆرمەت قىلىش ۋە كەڭ قورساقلىق بىلەن مۇئامىلە قىلىش، كىشىلەرگە باراۋەر مۇئامىلە قىلىشنى، ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن پۈتۈن مەملىكەتتىكى تىرىشچانلىقلارنى بىرلىككە كەلتۈرۈشكە چاقىردى.
