传播途径
艾滋病病毒（HIV）仅通过血液传播、性接触传播、母婴传播三种途径传播。日常的握手、拥抱、共餐、共用办公用品、共用卫生间、游泳等行为，绝对不会传播HIV病毒。
★“U=U”原则：检测不到等于不具传染性，这是艾滋病防治领域的革命性进展。当HIV感染者接受有效的抗逆转录病毒治疗（ART），并持续6个月以上将血液中的病毒载量控制在检测不到的水平时，其通过性行为传播HIV的风险可以忽略不计，甚至为零。
★艾滋病已成为可管理的慢性病：通过规范、终身的抗病毒治疗，感染者体内的病毒可得到有效抑制，免疫系统得以重建与维持。他们的预期寿命已接近普通人群，可以正常地学习、工作、生活，甚至结婚并生育健康的宝宝。
疾病的预防
★坚守性行为防线：全程正确使用安全套，避免高危性行为，树立健康性观念。
★严守血液安全：不非法输血、不共用注射器及牙刷等可能沾染血液的物品，坚决拒绝毒品。
★做好母婴防护：感染孕妇需规范治疗、采取母婴阻断措施，产后避免母乳喂养。
★掌握应急与检测技巧：高危暴露后72小时内服用阻断药；有高危行为者定期主动检测。
消除歧视和偏见
“零歧视”旨在消除对HIV感染者的一切歧视，捍卫就医、就业、入学、婚姻等合法权益。歧视会让感染者隐瞒病情、拒绝检测与治疗，加速疾病传播，而包容与科学才是终结艾滋病的关键。
★做科学的传播者：主动学习并分享权威的艾滋病防治知识，抵制“艾滋针”、“艾滋西瓜”等毫无科学依据的谣言。
★做平等的践行者：与HIV感染者日常交往时，请收起异样的目光。不追问感染途径，不进行道德评判。一个平常的握手、一次如常的交谈，就是最好的尊重。
★做支持的提供者：如果身边有人告知感染状况，请给予理解与心理支持，鼓励他们坚持规范治疗。
★做权益的维护者：了解并支持国家在艾滋病防治方面的法律法规与政策，如《中国遏制与防治艾滋病规划（2024—2030年）》，共同营造反对歧视的社会氛围。
终结艾滋病流行的目标，不仅依赖于医学技术的突破，更取决于我们能否打破偏见的壁垒，构建一个充满理解、尊重与支持的社会环境。愿每一个生命都被温柔以待，愿平等与尊严之光，照亮无“艾”未来。
ئەيدىزنى چۇشىنىشدىن قورقماي، مۇھەببەت ئارقىلىق «ئەيدىز»نىڭ ئالدىنى ئېلىش: ھەر بىر ھاياتلىقنى مۇلايىملىق بىلەن كۈتۈش
- ★ «U=U» پىرىنسىپى: تەكشۈرۈپ چىقىلماسلىق يۇقۇملىنىش خاراكتېرىگە ئىگە ئەمەس، بۇ ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش ساھەسىدىكى ئىنقىلاب خاراكتېرلىك ئىلگىرلەش. ئەيدىزدىن يۇقۇملانغۇچىلار ۋىرۇسقا قارشى ئۈنۈملۈك داۋالاشنى قوبۇل قىلغاندا ھەمدە ئالتە ئايدىن ئارتۇق قاندىكى ۋىرۇسنىڭ يۈك كۆتۈرۈش مىقدارىنى تەكشۈرگىلى بولمايدىغان سەۋىيەدە كونترول قىلغاندا، جىنسىي قىلمىش ئارقىلىق ئەيدىزنىڭ تارقىلىش خەۋپىگە سەل قاراشقا بولمايدۇ، ھەتتا نۆل بولۇشى مۇمكىن.
- ★ ئەيدىز كېسىلى باشقۇرغىلى بولىدىغان سوزۇلما خارەكتىرلىك كېسەلگە ئايلاندى: قېلىپلاشقان، ئۆمۈرلۈك ۋىرۇسقا قارشى داۋالاش ئارقىلىق يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ بەدىنىدىكى ۋىرۇس ئۈنۈملۈك تىزگىنلىنىدۇ، ئىممۇنىتېت سىستېمىسى قايتا قۇرۇلۇپ داۋالىنىدۇ. ئۇلارنىڭ مۆلچەردىكى ئۆمرى ئادەتتىكى كىشىلەرگە يېقىن بولۇپ، نورمال ئۆگىنىش، خىزمەت قىلالايدۇ، تۇرمۇش كەچۈرەلەيدۇ ھەتتا توي قىلالايدۇ ھەمدە ساغلام بوۋاق تۇغىدۇ.
كېسەلنىڭ ئالدىنى ئېلىش
- ★ ھەرىكەت مۇداپىئە سېپىدە چىڭ تۇرۇپ، بىخەتەرلىك قاپچۇقىنى پۈتۈن مۇساپىدە توغرا ئىشلىتىپ، خەتەرلىك قىلمىشلاردىن ساقلىنىپ، ساغلاملىق قارىشىنى تۇرغۇزۇش كېرەك.
- ★ قان بىخەتەرلىكىگە قاتتىق ئەمەل قىلىش: قانۇنسىز قان سېلىش، شىپرىس ۋە چىش چوتكىسى قاتارلىق قانغا ئۇچرىشىش ئېھتىماللىقى بار بۇيۇملارنى قەتئىي رەت قىلىش كېرەك.
- ★ ئانىلار-بوۋاقلاردىن مۇداپىئە كۆرۈش: يۇقۇملانغان ھامىلىدار ئاياللار ئانىلار بىلەن بوۋاقنى توسۇش تەدبىرلىرىنى قېلىپلاشتۇرۇپ، ئانا-بوۋاقلارنى توسۇش تەدبىرىنى قوللىنىپ، تۇغۇتتىن كېيىن ئانا سۈتى ئېمىتىشتىن ساقلىنىشى كېرەك.
- ★ جىددىي ئەھۋالغا تاقابىل تۇرۇش ۋە تەكشۈرۈش تەدبىرىنى ئىگىلەش: خەتەرلىك دەرىجىدە ئاشكارىلانغاندىن كېيىن 72 سائەت ئىچىدە توسقۇنلۇق دورىسى ئىستېمال قىلىش خەتەرلىك قىلمىشلار بارلار قەرەللىك تەشەببۇسكارلىق بىلەن تەكشۈرۈشى كېرەك.
كەمسىتىش ۋە بىر تەرەپلىمە قاراشنى تۈگىتىش
«كەمسىتمەسلىك» ئەيدىز بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنى بارلىق كەمسىتىشنى تۈگىتىپ، داۋالىنىش، ئىشقا ئورۇنلىشىش، مەكتەپكە كىرىش، توي قىلىش قاتارلىق قانۇنىي ھوقۇق-مەنپەئەتلەرنى قوغداشنى مەقسەت قىلىدۇ. كەمسىتىش يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ كېسەللىك ئەھۋالىنى يوشۇرۇپ، تەكشۈرۈش ۋە داۋالاشنى رەت قىلىشىغا، كېسەلنىڭ تارقىلىشىنى تېزلىتىدۇ، كەڭ قورساقلىق ۋە ئىلىم-پەن ئەيدىزنى ئاخىرلاشتۇرۇشتىكى مۇھىم ھالقا.
- ★ ئىلمىي تارقاتقۇچى بولۇش: ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش بىلىملىرىنى تەشەببۇسكارلىق بىلەن ئۆگىنىپ ۋە ئۇنىڭدىن تەڭ بەھرىمان بولۇپ، "ئەيدىز يىڭنىسى"، "ئەيدىز تاۋۇزى" قاتارلىقلارنىڭ قىلچە ئىلمىي ئاساسى يوق پىتنە-ئىغۋالارنى توسۇش
- ★ باراۋەر ئەمەلىيەتتىن ئۆتكۈزگۈچى بولۇش: ئەيدىزدىن يۇقۇملانغۇچىلار بىلەن كۈندىلىك ئالاقە قىلغاندا، باشقىچە نەزەردە مۇئامەيلە قىلماسلىق يۇقۇملىنىش يولىنى سۈرۈشتۈرمەي، ئەخلاق باھالىماسلىق. ئادەتتىكى قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈش، بىر قېتىملىق ئادەتتىكىدەك سۆھبەتلىشىش ئەڭ ياخشى ھۆرمەت.
- ★ قوللىغۇچى: ئەتراپىمىزدا يۇقۇملىنىش ئەھۋالىنى ئۇقتۇرىدىغانلار بولسا، چۈشىنىش ۋە پىسخىكىلىق قوللاش بېرىپ، ئۇلارنى قېلىپلاشتۇرۇپ داۋالاشتا چىڭ تۇرۇشقا ئىلھاملاندۇرۇش كېرەك.
- ★ ھوقۇق-مەنپەئەتىنى قوغدىغۇچىلار: دۆلەتنىڭ ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش-داۋالاش جەھەتتىكى قانۇن-تۈزۈملىرى ۋە سىياسەتلىرىنى «جۇڭگونىڭ ئەيدىزنى چەكلەش ۋە ئۇنىڭ ئالدىنى ئېلىش قائىدىلىرىنى چۈشىنىش ۋە قوللاش(2024 –يىلىدىن 2030–يىلىغىچە)››دا كەمسىتىشكە قارشى ئىجتىمائىي كەيپىيات ئورتاق يارىتىلىدۇ.
ئەيدىز كېسىلىنىڭ تارقىلىش نىشانىنى ئاخىرلاشتۇرۇش تىبابەت تېخنىكىسىدا بۆسۈش ھاسىل قىلىشقا تايىنىپلا قالماي، بىر تەرەپلىمە قاراشتىكى توساقنى بۇزۇپ تاشلاپ، چۈشىنىشكە، ھۆرمەتلەش ۋە قوللاشقا تولغان ئىجتىمائىي مۇھىت بەرپا قىلىشىمىزغىمۇ باغلىق. ھەر بىر ھاياتلىقنىڭ مۇلايىملىق بىلەن كۈتۈلۈشىنى، باراۋەر ۋە ئىززەت-ئابروي نۇرى بىلەن كەلگۈسىنى يورۇتۇشىنى ئۈمىد قىلىمەن.
ئەيدىز كېسىلى، يەنە ئېرىشىش خارەكتىرلىك ئىممۇنىتېت كەمتۈكلۈك سىندرومى دەپمۇ ئاتىلىدۇ، ئۇ ئىنسانلار ئىممۇنىتېت كەمتۈكلۈك ۋىرۇسى يەنى بىز دائىم دەيدىغان ئەيدىز ۋىرۇسىدىن يۇقۇملىنىشتىن كېلىپ چىقىدىغان بىر خىل يۇقۇملۇق كېسەل
تارقىتىش يولى
ئەيدىز ۋىرۇسى (ئەيدىز كېسىلى) قان ئارقىلىق تارقىلىش، جىنسىي ئۇچرىشىش ئارقىلىق تارقىلىش، ئانىدىن بالىغا تارقىلىشتىن ئىبارەت ئۈچ خىل يول ئارقىلىقلا تارقىلىدۇ. كۈندىلىك قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈش، قۇچاقلاش، بىللە غىزالىنىش، ئىشخانا بۇيۇملىرىنى ئورتاق ئىشلىتىش، تازىلىق ئۆيى، سۇ ئۈزۈش قاتارلىق قىلمىشلاردا ھەرگىزمۇ ئەيدىز ۋىرۇسى تارقالمايدۇ.
تارقىتىش يولى
ئەيدىز ۋىرۇسى (ئەيدىز كېسىلى) قان ئارقىلىق تارقىلىش، جىنسىي ئۇچرىشىش ئارقىلىق تارقىلىش، ئانىدىن بالىغا تارقىلىشتىن ئىبارەت ئۈچ خىل يول ئارقىلىقلا تارقىلىدۇ. كۈندىلىك قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈش، قۇچاقلاش، بىللە غىزالىنىش، ئىشخانا بۇيۇملىرىنى ئورتاق ئىشلىتىش، تازىلىق ئۆيى، سۇ ئۈزۈش قاتارلىق قىلمىشلاردا ھەرگىزمۇ ئەيدىز ۋىرۇسى تارقالمايدۇ.
