原理：乙肝病毒仅通过血液、体液破损侵入人体，不通过呼吸道、消化道传播，无破损黏膜接触完全安全。
- Bتىپلىق جىگەر ياللۇغىنى تاللاپ تەكشۈرۈش ۋە ئالدىنى ئېلىش پەننى ئومۇملاشتۇرۇش بىلىملىرى
- بىرىنچى، سۈكۈتتە تۇرغان قاتىلنى تونۇش−Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى
- 1. B تىپلىق جىگەر ياللۇغى دېگەن نېمە
- Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى قىسقارتىپ Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى دەپ ئاتىلىدۇ، Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى (HBV) ۋىرۇسىدىن يۇقۇملانسا، مەخسۇس ئادەم بەدىنىدىكى جىگەرگە ھۇجۇم قىلىپ، جىگەر ياللۇغى خاراكتېرلىك زەخمىلىنىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، ئۇزۇن مۇددەت يۇقۇملىنىش جىگەر قېتىشىش، جىگەر راكى پەيدا قىلىدۇ، شۇڭا جىگەر " سۈكۈت قاتىلى" دەپ ئاتالغان.
- جىددىي خاراكتېرلىك Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى: يۇقۇملىنىش كېسەللىك مۇساپىسى <6 ئاي، ئىممۇنىتېت نورمال قۇرامىغا يەتكەنلەرنىڭ كۆپىنچىسى ئۆزىنى ساقايتقىلى، ئاز ساندىكىلىرى ئاستا خاراكتېرگە ئۆزگەرتىدۇ
- ئاستا خاراكتېرلىك Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى: ۋىرۇس ئالتە ئايدىن ئېشىپ كەتتى، دەسلەپكى مەزگىلدە كۆرۈنەرلىك كېسەللىك ئالامەتلىرى كۆرۈلمىگەن، جىگەر ھۈجەيرىلىرىنى داۋاملىق بۇزۇش ئالدىنى ئېلىش-تىزگىنلەشنىڭ مۇھىم نۇقتىسى.
- 2. يەر شارى ۋە دۆلەت ئىچىدىكى كېسەللىك قوزغىلىش ئەھۋالى (2026 سانلىق مەلۇمات)
- يەر شارى بويىچە سوزۇلما خاراكتېرلىك Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسىنى ئېلىپ يۈرگۈچىلەر تەخمىنەن 240 مىليونغا يېتىپ، ھەر يىلى بىر مىليون 100 مىڭدىن ئارتۇق ئادەم Bتىپلىق جىگەر ياللۇغىغا مۇناسىۋەتلىك جىگەر كېسىلى بىلەن ئۆلگەن
- ئېلىمىزدە سوزۇلما خاراكتېرلىك HBV ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچى 75 مىليون كىشىنىڭ كىشىلەر توپىدىكى ئانتىگېن تارقىلىش نىسبىتى 5.86 پىرسەنت
- يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقلاردا ئومۇميۈزلۈك ۋاكسىنا ئەملەنگەندىن كېيىن، بەش ياشتىن تۆۋەن بالىلارنىڭ يۇقۇملىنىش نىسبىتى ٪0.3كە چۈشۈپ، ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش ئۈنۈمى كۆرۈنەرلىك بولدى، ئەمما قۇرامىغا يەتكەنلەرنىڭ يۇقۇملىنىش ئاساسىي سانى زور.
- 3. Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى كېسەللىك ئۆزگىرىشى «ئۈچ قىسىملىق كۈي»
- سوزۇلما خاراكتېرلىك جىگەر ياللۇغى: ۋىرۇس جىگەر ھۈجەيرىلىرىنى قايتا-قايتا زەخمىلەندۈرىدۇ، بۇ ئالتۇن مەزگىلگە ئارىلىشىش مەزگىلى
- جىگەر قېتىشىش: جىگەر تالاسى قېتىشىپ، زەخمىلىنىشنى قايتۇرغىلى بولمايدۇ، ٪15- ٪25 ئاستا Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى بىمارلىرى مۇشۇ يەرگىچە ئىلگىرىلەيدۇ
- جىگەر ھۈجەيرىسى راكى: جىگەر قېتىشىش كىشىلەرنىڭ ھەر يىلى جىگەر راكىنىڭ قوزغىلىش خەۋپى ٪3-٪6 بولۇپ، Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى ئەڭ ئېغىر ئەگەشمە كېسەللىكلەر.
- ئىككىنچى، Bتىپلىق جىگەر ياللۇغىنىڭ تارقىلىش يولى ۋە بىلىشتىكى خاتا قاراش
- 1.ئۈچ چوڭ مۇنتىزىم تارقىتىش يولى
- ئانىدىن بالىغا يۇقۇش: Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى مۇسبەت ئانىنىڭ ھامىلىدارلىق مەزگىلىدە، تۇغۇت ۋاقتىدا يېڭى تۇغۇلغان بوۋاققا يۇقۇش، قېلىپلاشتۇرۇپ توسۇش ۋە قوغداش نىسبىتى ٪95 تىن ئاشىدۇ
- قان تارقىلىش: شىللىق پەردىسى بىلەن ئۇچراشقان قان بىلەن ئۇچراشقان بولۇپ، ئورتاق ئىشلىتىلىدىغان يىڭنە، غەيرىي مۇنتىزىم تېببىي دوختۇرلۇق ۋە گۈزەللىكنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ، ساقال ئالغۇچنى ئورتاق ئىشلىتىش، بىخەتەر بولمىغان قان سېلىش
- جىنسىي ئۇچرىشىش ئارقىلىق تارقىتىش: قوغداش خاراكتېرى بولمىغان قىلمىشتا يۇقۇملىنىش خەۋپى مەۋجۇت، بىخەتەرلىك قاپچۇقىنى قېلىپلاشتۇرۇپ ئىشلەتكەندە ئۈنۈملۈك ئالدىنى ئالغىلى بولىدۇ.
- 2، تارقالمايدىغان كۈندىلىك ئۇچرىشىش ( كەمسىتىشنى تۈگىتىش)
- قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈش، قۇچاقلاش، ئورتاق غىزالىنىش، ئىشخانا بۇيۇملىرى، سۇ ئۈزۈش كۆلچىكىدە سۇ ئۈزۈش، يۆتەل چۈشكۈرۈشتە B تىپلىق جىگەر ياللۇغى يۇقمايدۇ.
- پىرىنسىپ: Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى پەقەت قان، بەدەندىكى سۇيۇقلۇقنىڭ بۇزۇلىشى ئارقىلىق ئادەم بەدىنىگە كىرىدۇ، نەپەس يولى، ھەزىم يولى ئارقىلىق تارقالمايدۇ، بۇزۇلغان شىللىق پەردىسى بىلەن ئۇچراشمىسىلا بىخەتەر بولىدۇ.
- ئۈچىنچى، Bتىپلىق جىگەر ياللۇغىنى تاللاپ تەكشۈرۈش: Bتىپلىق جىگەر ياللۇغىنىڭ ئىككى جۈپ يېرىم خىمىيىلىك تەكشۈرۈش تالونىنى چۈشىنىش
- 1.بەش تۈرلۈك كۆرسەتكۈچنىڭ مەنىسىنى چۈشەندۈرۈش
- HBsAg (يۈزىدىكى ئانتىگېن): ۋىرۇس بەلگىسى، مۇسبەت = بەدەندە Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسى ساقلانغان بولۇپ، يۇقۇملانغان
- ئانتىتېلاسى: قوغداش خاراكتېرلىك ئانتىتېلا، مۇسبەت = ۋاكسىنا ئەملەش مۇۋەپپەقىيەتلىك بولغان، ئىممۇنىتېت كۈچى ھازىرلىغان بولۇش
- HBeAg (e ئانتىگېن): ۋىرۇس كۆپەيتىش بەلگىسى، مۇسبەت = ۋىرۇس جانلىق، يۇقۇشچانلىقى كۈچلۈك
- ئانتىتېلاغا قارشى تۇرۇش - HBe (e ئانتىتېلا): ۋىرۇسنى تىزگىنلەش سىگنالى، مۇسبەت = كۆپەيتىش ئاجىزلاپ، يۇقۇشچانلىقى تۆۋەنلىگەن
- ئانتىتېلاغا قارشى تۇرۇش - HBc ( يادرولۇق ئانتىتېلا ) : يۇقۇملانغان ئىز ، مۇسبەت = ئىلگىرى ياكى نۆۋەتتە B تىپلىق جىگەر ياللۇغى بىلەن يۇقۇملانغان .
- 2. تۆت خىل دائىم كۆرۈلىدىغان خىمىيەلىك تەكشۈرۈش تالونى نەتىجىسىنى چۈشەندۈرۈش
- بەش تۈرلۈك تۇتۇق: يۇقۇملانمىغان، ئانتىتېلا قوغدىلمىغان، ئاسان يۇقۇملانغان كىشىلەر توپىغا تەۋە بولۇپ، دەرھال Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋاكسىنىسى ئەملەش
- پەقەتلا قارشىلىق - HBs مۇسبەت: ئەڭ ياخشى ھالەتتە، بەدەندە ئۈنۈملۈك مۇداپىئەلىنىش ئانتىتېلاسى بار
- داسەنياڭ (+-+-+): ۋىرۇس يۇقىرى كۆپەيتىلگەن، يۇقۇشچانلىقى كۈچلۈك، جىگەر كېسەللىكلىرى بۆلۈمىگە بېرىپ ئومۇميۈزلۈك تەكشۈرتۈش
- شياۋ سەنياڭ (+--++) : ۋىرۇسنى كۆپەيتىش تۆۋەنلىگەن بولسىمۇ ، يەنىلا جىگەر زەخمىلىنىش خەۋپى مەۋجۇت ، قەرەللىك قايتا تەكشۈرتۈش كېرەك .
- 3. تاللاپ تەكشۈرگەندىن كېيىنكى بىر تەرەپ قىلىش تەرتىپى
- خىمىيىلىك تەكشۈرۈش تالونىنى ئېلىپ كېسەل كۆرسىتىش، يۇقۇملىنىش بۆلۈمى / جىگەر كېسەللىكلىرى مەخسۇس بۆلۈمىنىڭ دوختۇرى، رېتسىپقا ئاسانلىقچە
- جىگەر ئىقتىدارىنى مۇكەممەللەشتۈرۈش، HBV DNA نورمىلىق مىقدارى، جىگەر B تىپلىق ئۇلترا ئاۋازلىق تەكشۈرۈش سىستېمىسىدا جىگەر ئەھۋالىنى ئۇنىۋېرسال باھالاش
- ئاستا خاراكتېرلىك يۇقۇملانغانلارغا دىئاگنوز قويۇلغانلار دوختۇرنىڭ كۆرسەتمىسى بويىچە ئۇزاق مۇددەت قېلىپلاشتۇرۇپ باشقۇرۇپ، ۋىرۇسنى تىزگىنلەپ، كېسەللىك ئەھۋالىنىڭ يامانلىشىشىنى توسۇش كېرەك.
- تۆتىنچى، Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋاكسىنىسى: ئالدىنى ئېلىشتىكى ئەڭ ئۈنۈملۈك ۋاستە
- 1.ۋاكسىنا ئارقىلىق مۇداپىئەلىنىش پىرىنسىپى
- Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋاكسىنىسى پەقەت ۋىروس يۈزىدىكى ئانتىگېنلا بولۇپ، ۋىروس ئىرسىيەت ماددىسى يوق بولۇپ، ئادەم بەدىنىدە يۇقۇملانمايدۇ ئەملەنگەندىن كېيىن ئىممۇنىتېت سىستېمىسىدا قوغداش خاراكتېرلىك ئانتىتېلا پەيدا بولىدۇ، پۈتۈن مۇساپىدە ئەملەش نىسبىتى ٪95تىن ئاشىدۇ، قوغداش كۈچى ئاز دېگەندە 20 يىل داۋاملىشىدۇ، كۆپ ساندىكى كىشىلەر ۋاكسىنا كۈچەيتىشنىڭ ھاجىتى يوق.
- 2. ئۆلچەملىك ئەملەش تەرتىپى (0-1-6 لايىھەسى)
- 0ئايلىق (تۇغۇلغان 24 سائەت ئىچىدە): تۇغۇلغان 24 سائەت ئىچىدە): تۇنجى ئوكۇل ئانىدىن بالىغا يۇقۇشنى توسۇشتىكى مۇھىم ھالقا
- 1ئايلىق: ئاي توشقاندا ئىككىنچى ئوكۇلنى تاماملايدۇ
- 6 ئايلىق: يېرىم ياشتا ئۈچىنچى ئوكۇلنى پۈتۈن مۇساپىدە ئەملەش.
- 3. Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى مۇسبەت ئانىلارنىڭ يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقلىرىنىڭ ئالاھىدە توسۇش لايىھىسى
- بوۋاق تۇغۇلغان 12 سائەت ئىچىدە، ئوخشىمىغان ئورۇنلارغا بىرلا ۋاقىتتا Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋاكسىنىسى + B تىپلىق جىگەر ياللۇغى ئىممۇنىتېتلىق شارسىمان ئاقسىل ئۇرغۇزۇپ، تەشەببۇسكار+ پاسسىپ قوش ئىممۇنىتېت ئارقىلىق ئانىلار-بوۋاقلارنىڭ تارقىلىش نىسبىتىنى زور دەرىجىدە تۆۋەنلىتىدۇ.
- 4. ۋاكسىنا تولۇقلاشقا تېگىشلىك چوڭلار توپى
- تېببىي ، قان ئېلىش، قان ئېلىش، قان تازلاش قاتارلىق ئۇزاق مۇددەت قان بىلەن ئۇچرىشىدىغان كەسپىي خادىملار
- Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى كېسىلىگە گىرىپتار بولغانلارنىڭ ئائىلە تاۋاباتلىرى، مۇقىم ھەمراھى
- ئۇزاق مۇددەت قان سېلىش، ئىممۇنىتېت ئىقتىدارى تۆۋەن كىشىلەر توپى
- كۆپ جىنىسلىق ھەمراھ، ۋېنادا زەھەر چەككەنلەر
- گۈل چېكىش، تۆشۈك تېشىش، تېببىي گۈزەللىك ھەۋەسكارلىرى
- ئەزا كۆچۈرگۈچى، ئۇزۇن مۇددەت قاماپ قويۇلغۇچى، Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى يۇقىرى تارقىلىشچان رايونغا بارغان ساياھەتچىلەر.
- بەشىنچى، ئومۇمىي خەلقنىڭ جىگەر ئاسراش ھەرىكىتى تەشەببۇسى
- 1.تەشەببۇسكارلىق بىلەن تاللاپ تەكشۇرۇش : ئائىلىسىدىكىلەر بىر ئائىلە كىشىلىرى Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى ئىككى جۈپ يېرىم قان ئېلىپ تەكشۈرۈشنى بىر تۇتاش تاماملاپ، ئۆزىنىڭ يۇقۇملىنىش ۋە ئىممۇنىتېت ھالىتىنى ئايدىڭلاشتۇرۇش
- 2.ۋاقتىدا ئەملەش: تولۇق مەنپىي ئانتىتېلاسىز كىشىلەرنى تاللاپ تەكشۈرۈپ، 0-1-6 ئۈچ ئوكۇل ۋاكسىنى تېزدىن تاماملاش
- 3.ئائىلە مۇداپىئەسى: ئائىلە تاۋاباتلىرى ماس قەدەمدە تاللاپ ئەملەپ، ئائىلە ئىممۇنىتېت توسىقى بەرپا قىلىش
- 4.ساغلام بولغان ۋاقىت قاراش: كۈندىلىك تاماكا تاشلاپ ھاراققا چەك قويۇش، قانۇنىيەتلىك دەم ئېلىشقا چەك قويۇش، جىگەرنىڭ مېتابولىزم يۈكىنى يېنىكلىتىش
- 5.بىر تەرەپلىمە قاراشنى تۈگىتىش: Bتىپلىق جىگەر ياللۇغى بىلەن يۇقۇملانغانلارغا باراۋەر مۇئامىلە قىلىش، ئىجتىمائىي ئالاقە ئارقىلىق كەمسىتىشنى رەت قىلىش كېرەك.
